ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ,୪।୧: ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସହର ଭାବେ ପରିଚିତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଇନ୍ଦୋରରେ ପାନୀୟ ଜଳ ଦୂଷଣଜନିତ ସଙ୍କଟ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ଏବଂ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ମୋଡ଼ ନେଇଛି। ଇନ୍ଦୋରର ଭାଗୀରଥପୁରାରେ ଦୂଷିତ ପାଣି ପିଇବା ଯୋଗୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୬ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇସାରିଥିବା ବେଳେ ୧,୪୦୦ରୁ ଅଧିକ ବାସିନ୍ଦା ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଚିକିତ୍ସିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ ବିଷୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଭାଗୀରଥପୁରାର ୬୭ ବର୍ଷୀୟା ପାର୍ବତୀ ବାଇ କୋଣ୍ଡଲାଙ୍କ ଠାରେ ଏକ ବିରଳ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମାରାତ୍ମକ ସ୍ନାୟୁଗତ ରୋଗ ଗୁଇଲିଆନ୍-ବାରେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ (GBS)ର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହି ରୋଗରେ ଶରୀରର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ନିଜର ସ୍ନାୟୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାଏ, ଯାହାକି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅପୂରଣୀୟ ସ୍ନାୟୁଗତ କ୍ଷତିର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଡିସେମ୍ବର ୨୭ରେ ବାନ୍ତି ଓ ଝାଡ଼ା ହେବା ପରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର କିଡନୀ ଫେଲ୍ ହୋଇଯିବାରୁ ସେ ଡାଏଲିସିସ୍ରେ ଥିବା ବେଳେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇପାରୁ ନଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଭେଣ୍ଟିଲେଟରରେ ରଖାଯାଇଛି।
ଇନ୍ଦୋରର ଏକ ଘରୋଇ କେନ୍ଦ୍ରରେ କରାଯାଇଥିବା ‘ନର୍ଭ କଣ୍ଡକ୍ସନ୍ ଷ୍ଟଡି’ (NCS)ରେ ସ୍ନାୟୁରେ ଗୁରୁତର କ୍ଷତିର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି, ଯାହା ଜଳ ଦୂଷଣ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସଂକ୍ରମଣରୁ ହୋଇଥିବା ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି।
ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ AIIMS ସ୍ନାୟୁ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏହାକୁ ଏକ ‘ତୀବ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା’ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଜଳ ଦୂଷଣଜନିତ ପ୍ରକୋପ ସମୟରେ ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯିବା ‘ଡାକ୍ତରୀ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାଜନକ’।
GBS ଚିକିତ୍ସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟୟବହୁଳ, ପ୍ରତି ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧୦ରୁ ୧୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇପାରେ। ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ତଥାପି GBS ସହିତ ଜଳ ଦୂଷଣର କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ସମ୍ପର୍କକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛି। ଇନ୍ଦୋରର ମୁଖ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଧିକାରୀ (CMHO) ଡ. ମାଧବ ହସନାନୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଟେଷ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଜନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଭିଯାନ ଇଣ୍ଡିଆ (JSAI) ସହ ଜଡ଼ିତ ସାମୁଦାୟିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଅମୂଲ୍ୟ ନିଧି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ଝାଡ଼ାବାନ୍ତି ପ୍ରକୋପ ନୁହେଁ। ଏହା ସ୍ନାୟୁଗତ, ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଓ ମାନସିକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଉଛି, ଯାହା ଦୂଷଣର ମାତ୍ରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତର ଥିବାର ସୂଚନା ଦେଉଛି।
ଅମୂଲ୍ୟ ନିଧି ୨୦୧୯ CAG ରିପୋର୍ଟକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ କେବଳ ଭୋପାଳ ଓ ଇନ୍ଦୋରରେ ୫.୪୫ ଲକ୍ଷ ଜଳବାହିତ ରୋଗର ମାମଲା ଥିଲା। ସେ ଜଳ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏସୀୟ ବିକାଶ ବ୍ୟାଙ୍କ (ADB)ରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ୨୦୦ ମିଲିୟନ ଡଲାରର ଋଣ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ, ଯେପରିକି ନିୟମିତ ଜଳ ମାନ ଯାଞ୍ଚକୁ, କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇ ନଥିବାର ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।
