ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୩।୧: ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ UPI ଦ୍ୱାରା ଅନଲାଇନ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍ କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅନେକେ UPI ଏବଂ BHIM ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝି ପାରୁନାହାନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କନ୍ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଅଛି, ତେବେ ଏହି ଖବର ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ। ଏଠାରେ ଆମେ UPI ଏବଂ BHIM ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ସହଜ ଭାଷାରେ ବୁଝାଉଛୁ।
UPI କ’ଣ?
UPI ର ପୂରା ନାମ Unified Payments Interface। ଏହା ଏକ ଇନ୍ଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍, ଯାହା National Payments Corporation of India (NPCI) ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ହୋଇଛି। NPCI କୁ ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ RBI ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। UPI IMPS ଇନ୍ଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ କରାଯାଇପାରେ। UPI କୁ ବିଭିନ୍ନ ଆପ୍ ଯେମିତି Google Pay (GPay), PhonePe, Paytm ଏବଂ BHIM ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
UPI ର ପୂରା ନାମ Unified Payments Interface। ଏହା ଏକ ଇନ୍ଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍, ଯାହା National Payments Corporation of India (NPCI) ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ହୋଇଛି। NPCI କୁ ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ RBI ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। UPI IMPS ଇନ୍ଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ କରାଯାଇପାରେ। UPI କୁ ବିଭିନ୍ନ ଆପ୍ ଯେମିତି Google Pay (GPay), PhonePe, Paytm ଏବଂ BHIM ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
UPI ପେମେଣ୍ଟ୍ କିପରି ହୁଏ?
ପ୍ରଥମ ଥର କୌଣସି UPI ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ସମୟରେ ଏକ UPI PIN ସେଟ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହା ୪-୬ ଡିଜିଟ୍ ର ପାସକୋଡ୍, ଯାହା UPI Personal Identification Number। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସମୟରେ ଏହି PIN ଦେଇ ଅଥରାଇଜ୍ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଥରେ ସେଟ୍ ହେବା ପରେ ଏହି PIN ସବୁ UPI ଆପ୍ ପାଇଁ ଏକାଇ ରହେ, ବଦଳାଇବାର ଦରକାର ନାହିଁ। ଭୁଲ୍ PIN ଦେଲେ ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ହୁଏ ନାହିଁ। ବାରମ୍ବାର ଭୁଲ୍ PIN ଦେଲେ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ UPI ସର୍ଭିସ୍ ବ୍ଲକ୍ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ପୁଣି ଚାଲୁ କରାଯାଇପାରେ।
ପ୍ରଥମ ଥର କୌଣସି UPI ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ସମୟରେ ଏକ UPI PIN ସେଟ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହା ୪-୬ ଡିଜିଟ୍ ର ପାସକୋଡ୍, ଯାହା UPI Personal Identification Number। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସମୟରେ ଏହି PIN ଦେଇ ଅଥରାଇଜ୍ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଥରେ ସେଟ୍ ହେବା ପରେ ଏହି PIN ସବୁ UPI ଆପ୍ ପାଇଁ ଏକାଇ ରହେ, ବଦଳାଇବାର ଦରକାର ନାହିଁ। ଭୁଲ୍ PIN ଦେଲେ ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ହୁଏ ନାହିଁ। ବାରମ୍ବାର ଭୁଲ୍ PIN ଦେଲେ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ UPI ସର୍ଭିସ୍ ବ୍ଲକ୍ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ପୁଣି ଚାଲୁ କରାଯାଇପାରେ।
BHIM କ’ଣ?
BHIM ର ପୂରା ନାମ Bharat Interface for Money। ଏହା NPCI ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏକ ଅଫିସିଆଲ୍ UPI-ଆଧାରିତ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍। ଏହା ସରକାରୀ ସମର୍ଥିତ ଏବଂ ଅନେକେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ନିରାପଦ ମନେ କରନ୍ତି। BHIM ମାଧ୍ୟମରେ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର୍ କିମ୍ବା UPI ID ବ୍ୟବହାର କରି ରିୟଲ୍-ଟାଇମ୍ ରେ ଟଙ୍କା ପଠାଇବା କିମ୍ବା ମାଗିବା ଯାଇପାରେ। ଏହା ୨୦ଟି ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ, ଯେଉଁଥିରେ ଓଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
BHIM ର ପୂରା ନାମ Bharat Interface for Money। ଏହା NPCI ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏକ ଅଫିସିଆଲ୍ UPI-ଆଧାରିତ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍। ଏହା ସରକାରୀ ସମର୍ଥିତ ଏବଂ ଅନେକେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ନିରାପଦ ମନେ କରନ୍ତି। BHIM ମାଧ୍ୟମରେ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର୍ କିମ୍ବା UPI ID ବ୍ୟବହାର କରି ରିୟଲ୍-ଟାଇମ୍ ରେ ଟଙ୍କା ପଠାଇବା କିମ୍ବା ମାଗିବା ଯାଇପାରେ। ଏହା ୨୦ଟି ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ, ଯେଉଁଥିରେ ଓଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
BHIM ମାଧ୍ୟମରେ କ’ଣ କରାଯାଇପାରେ?
- UPI ଦ୍ୱାରା ଟଙ୍କା ପଠାଇବା/ପାଇବା (UPI ID, QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍, ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ଓ IFSC ବ୍ୟବହାର କରି)
- ମର୍ଚାଣ୍ଟ୍ ୱେବସାଇଟ୍ ରେ ବିଲ୍ ପେ କରିବା
- ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟିକେଟ୍ ବୁକିଙ୍ଗ୍
- ମୋବାଇଲ୍ ରିଚାର୍ଜ୍
- ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ହିଷ୍ଟ୍ରି ଚେକ୍ କରିବା
UPI ଏବଂ BHIM ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ
- UPI ହେଉଛି ଏକ ପେମେଣ୍ଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ କିମ୍ବା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି (ପ୍ଲାଟଫର୍ମ୍)।
- BHIM ହେଉଛି ଏକ ଆପ୍, ଯାହା UPI ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ବ୍ୟବହାର କରେ। ଅନ୍ୟ ଆପ୍ଗୁଡ଼ିକ (ଯେମିତି PhonePe, GPay) ମଧ୍ୟ UPI ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ BHIM ସିଧାସଳଖ NPCI ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏବଂ ସରକାରୀ।
UPI ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ଲିମିଟ୍ (୨୦୨୬ ଅନୁଯାୟୀ)
ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତି ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ରେ ₹୧ ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲିମିଟ୍ (NPCI ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ)। ଦୈନିକ ଲିମିଟ୍ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ₹୧ ଲକ୍ଷ, ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ୨୦ଟି ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍।
କିଛି ବିଶେଷ କ୍ୟାଟେଗୋରିରେ ଲିମିଟ୍ ଅଧିକ:
- କ୍ୟାପିଟାଲ୍ ମାର୍କେଟ୍, ଇନ୍ଷ୍ୟୁରେନ୍ସ୍, IPO, ଟ୍ୟାକ୍ସ ପେମେଣ୍ଟ୍, ହେଲ୍ଥକେୟାର୍, ଏଜୁକେସନ୍ ଫି ଆଦିରେ ପ୍ରତି ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ରେ ₹୨ ଲକ୍ଷରୁ ₹୫ ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ₹୧୦ ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)।
BHIM ଆପ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି NPCI ଲିମିଟ୍ ଅନୁସରଣ କରେ। ଏବେ ଆଉ UPI ଓ BHIM କୁ ଏକା ଭାବନ୍ତୁ ନାହିଁ—UPI ହେଉଛି ରାସ୍ତା, ଆଉ BHIM ହେଉଛି ସେହି ରାସ୍ତାରେ ଚାଲୁଥିବା ଗାଡ଼ି! ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍କୁ ଆହୁରି ସହଜ ଓ ନିରାପଦ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସିଷ୍ଟମ୍ଗୁଡ଼ିକ ଉନ୍ନତ ହେଉଛନ୍ତି।
