ସୁନା ମୂଲ୍ୟର ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି ହଠାତ ଅନେକ ଘରର ଆଲମାରୀକୁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ଭଣ୍ଡାରରେ ପରିଣତ କରିଛି। ଯେଉଁ ପରିବାରର ପୈତୃକ ଅଳଙ୍କାର ଅଛି କିମ୍ୱା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ୱରୁ ସେମାନଙ୍କର ବିଲ ହଜିଯାଇଛି ସେମାନେ ଭୟରେ ଅଛନ୍ତି। କାରଣ ଅଧିକ ସୁନା ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଆୟକର ବିଭାଗ ଚଢାଉ କରିବ କି? ବିଲ ହୋଇନଥିବା ସୁନା ଜବତ ହେବ କି? ଆଜି ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଜାଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ସୁନା ମୂଲ୍ୟ ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଫଳସୱରୂପ, ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ସଂଗୃହିତ ଅଳଙ୍କାରର ମୂଲ୍ୟ ଏବେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷରୁ କୋଟି କୋଟିକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଲୋକମାନେ ଅଧିକ ସୁନା ରଖିଲେ ଆଇନଗତ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ଭାବନା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଅଳଙ୍କାର ବିଲ ଉପଲବ୍ଧ ନଥାଏ।
ପ୍ରଥମେ, ଏହା ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ବିଲ ବିନା ସୁନା ରଖିବା ନିଜେ ବେଆଇନ ନୁହେଁ। ଆୟକର ଆଇନ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ କଳାଧନକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ କରାଯାଇଛି। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ସୁନା ଆଇନଗତ ଭାବରେ କିଣାଯାଇଛି, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ମିଳିଛି, କିମ୍ୱା ପରିବାର ଉପହାର ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ତେବେ ବିଲ ନ ଥିବାକୁ ବେଆଇନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ନାହିଁ।
ନିୟମଗୁଡ଼ିକ କହେ ଯେ ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରମାଣ କରିପାରିବେ ଯେ ତାଙ୍କର ସୁନା ବୈଧ ଆୟରୁ ଆସିଛି, ତେବେ ଏହାକୁ ରଖିବାରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ। ଆୟକର ବିଭାଗ ଏକ ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କରିଛି ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ସୁନାର ଉତ୍ସର କୌଣସି ପ୍ରକାଶ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଭାରତୀୟ ସମାଜର ପରମ୍ପରାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଏହି ସୀମା ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି।
ଆୟକର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ବିବାହିତ ମହିଳା 500 ଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ରଖିପାରିବେ। ଅବିବାହିତ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମା 250 ଗ୍ରାମ। ପୁରୁଷମାନେ 100 ଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ରଖିପାରିବେ। ଏହି ପରିମାଣକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଏବଂ ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅଳଙ୍କାର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ବାଣିଜ୍ୟରେ ନିବେଶ କିମ୍ୱା ଷ୍ଟକ ନୁହେଁ।
ସୱାମୀ, ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଏକ ଅବିବାହିତ ଝିଅକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟ ପରିବାର ପାଇଁ, ମୋଟ 850 ଗ୍ରାମ ସୁନା ଆଇନଗତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ଏଥିରେ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ 500 ଗ୍ରାମ, ସୱାମୀ ପାଇଁ 100 ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଝିଅ ପାଇଁ 250 ଗ୍ରାମ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ପରିମାଣ ପାଇଁ କୌଣସି ବିଲ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ଯଦି ଅଳଙ୍କାର ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ।
ଆଜିର ୨୨-କ୍ୟାରେଟ ସୁନା ମୂଲ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି, ତିଆରି ଚାର୍ଜକୁ ସାମିଲ କରିବା ପରେ, ୮୫୦ ଗ୍ରାମ ସୁନା ପ୍ରାୟ ୧୦.୭ ନିୟୁତ ରୁ ୧୨ ନିୟୁତ କିମ୍ୱା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର ହୋଇପାରେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ଏତେ ମୂଲ୍ୟର ସୁନା ଅଛି, ତେବେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ବିବେଚିତ କରାଯାଇପାରିବ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏହାର ବିଲ କିମ୍ୱା ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ।
ହିନ୍ଦୁ ଅବିଭକ୍ତ ପରିବାର (HUF) ପାଇଁ ସୁନା ପାଇଁ କୌଣସି ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ନାହିଁ। ପରିବାରର ଆୟ, ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଆଧାରରେ ସୁନାର ପରିମାଣ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଏ। ଯଦି ପରିବାର ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ସୁନା ସେମାନଙ୍କ ଆୟ ଏବଂ ସ୍ଥିତି ସହିତ ସମାନ, ତେବେ ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି ସମସ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ।
ଛଡ଼ାଇ ସମୟରେ କ’ଣ ହୁଏ?
ଏହି ସୀମାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଆୟକର ଯାଞ୍ଚ ଅଧୀନରେ ଥିବା ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ। ଯଦି ଚଢ଼େଇ ସମୟରେ ମିଳିଥିବା ଅଳଙ୍କାର ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କର ନୁହେଁ କିମ୍ୱା ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହାକୁ ଜବତ କରାଯାଇପାରିବ। ତେଣୁ, ଘରେ ଥିବା ସୁନାର ମାଲିକାନା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
