ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୯।୬: ଆଜିକାଲି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଶିଶୁ ଏବଂ କିଶୋରମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ପାଲଟିଗଲାଣି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ବଢୁଥିବା ବ୍ୟବହାର ସାରା ବିଶ୍ୱର ସରକାରମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। ସାଇବରବୁଲିଙ୍ଗ (ଅନଲାଇନ ହଇରାଣ), ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ, ଅନଲାଇନ ଶୋଷଣ, ଅଶ୍ଳୀଳ କଣ୍ଟେଣ୍ଟ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ନିଶା ଭଳି ସମସ୍ୟାକୁ ଦେଖି ଅନେକ ଦେଶ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଉପରେ କଡ଼ା କଟକଣା ଲଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେଣି। ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ୟୁକେ (UK) ଏବଂ ୟୁଏଇ (UAE) ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଏହି ବିତର୍କ ତେଜିଯାଇଛି ଯେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ସମାଧାନ କି?
ରଏଟର୍ସର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର ପିଲା ଏବଂ କିଶୋରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚିନ୍ତା (Anxiety), ଅବସାଦ (Depression), ଶୋଇବା ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ଅଭାବ ଭଳି ସମସ୍ୟା ବଢ଼ାଇପାରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସାଇବରବୁଲିଙ୍ଗ, ଅନଲାଇନ ଠକେଇ, ଅପରିଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ କ୍ଷତିକାରକ କଣ୍ଟେଣ୍ଟ ସହଜରେ ମିଳିଯିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଅନେକ ସରକାରଙ୍କ ମତରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଏହିସବୁ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କଡ଼ା ନିୟମ ଜରୁରୀ ଅଟେ।
ଡିସେମ୍ୱର ୨୦୨୫ରେ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଦେଶ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଅଧୀନରେ ଟିକଟକ, ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମ, ଫେସବୁକ, ୟୁଟ୍ୟୁବ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ନାବାଳକମାନଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ନିୟମ ପାଳନ ନ କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବେଶୀ ଜରିମାନା ଲଗାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି।
ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ସେହିପରି ୟୁଏଇ (UAE) ୧୫ ବର୍ଷରୁ କମ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଆକାଉଣ୍ଟ ତିଆରି କରିବା ଏବଂ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପରେ ରୋକ ଲଗାଇବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛି। ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ବୟସ ଯାଞ୍ଚ (Age Verification) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ କରିବାକୁ ହେବ।
ସେହିଭଳି ୟୁନାଇଟେଡ କିଙ୍ଗଡମ (UK) ମଧ୍ୟ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛି। ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅନଲାଇନ କ୍ଷତି ଏବଂ ନିଶା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଆଲଗୋରିଦମରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି।
ତେବେ ସମସ୍ତ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସହ ସହମତ ନୁହଁନ୍ତି। କେତେକଙ୍କ ମତରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକ ଲଗାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା (Digital Literacy) ଶିଖାଇବା ଏବଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଏକ ଭଲ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରେ। ସେମାନଙ୍କର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଶିଖିବା, ସୂଚନା ପାଇବା ଏବଂ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ।
ଭାରତରେ ଏବେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ। ତେବେ ଡିଜିଟାଲ ପର୍ସନାଲ ଡାଟା ପ୍ରୋଟେକ୍ସନ (DPDP) ନିୟମ ଅଧୀନରେ ୧୮ ବର୍ଷରୁ କମ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହମତି ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଅନେକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଶିଶୁ ଅଧିକାର ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟ ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନଲାଇନ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଅଧିକ କଡ଼ା ନିୟମ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବା ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ଘୋଷଣା କରିନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଉଥିବା ପଦକ୍ଷେପକୁ ଦେଖି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ବୟସ ଯାଞ୍ଚ, ପ୍ୟାରେଣ୍ଟାଲ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ (ପିତାମାତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନଲାଇନ ସୁରକ୍ଷା ସହ ଜଡ଼ିତ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିପାରେ। ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାନ ହେବ କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।
