ଅଗଷ୍ଟ ୧୨ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ଲାଗୁଛି। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାକୱାର୍ଡ ସୋଲାର ଏକ୍ଲିପ୍ସ (Backward Solar Eclipse) ଅର୍ଥାତ୍ ଓଲଟା ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ହେବ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ବ୍ୟାକୱାର୍ଡ ସୋଲାର ଏକ୍ଲିପ୍ସ କ’ଣ। ଲାଇଭ୍ ସାଇନ୍ସ (Live Science) ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିଥାଏ, କାରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଏକା ଦିଗରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି—ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟାର ବିପରୀତ ଦିଗରେ (counterclockwise) କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ ଆଡ଼କୁ।
ପୃଥିବୀ ପ୍ରତି ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ପୂର୍ବ ଆଡ଼କୁ ଘୂରିଥାଏ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆମ ଗ୍ରହ ଚାରିପାଖରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରି ପୂର୍ବ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରେ। ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାୟା, ତା’ ତଳେ ଘୂରୁଥିବା ପୃଥିବୀର ଗତି ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାଗର ପଥ ସର୍ବଦା ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ ଆଡ଼କୁ ଯାଇଥାଏ।
ଅଗଷ୍ଟ ୧୨ ର ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ଓଲଟା:
ଯଦି ଆପଣ ୧୨ ଅଗଷ୍ଟ, ୨୦୨୬ ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗର ମାନଚିତ୍ର (ମ୍ୟାପ୍) ଦେଖିବେ, ତେବେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଲଟା ହେଉଥିବା ପରି ମନେହୁଏ। ଏପରି ଲାଗେ ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାୟା ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗର ଏହି ପଥ ଉତ୍ତର ମେରୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସୂଦୂର ଉତ୍ତର ସାଇବେରିଆରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପୂର୍ବ ଗ୍ରୀନଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଆଡ଼କୁ ଯାଇଥାଏ। ତା’ପରେ ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଆଇସଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏବଂ ଉତ୍ତର ସ୍ପେନ୍ ଉପରେ ମୋଡ଼ ନେଉଥିବାର ଦେଖାଯାଏ।
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ସାଇବେରିଆରୁ ଗ୍ରୀନଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଓଲଟା ଦେଖାଯାଉଥିବା ପଥ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଭ୍ରମ (illusion)। ଏହା ଜ୍ୟାମିତି (geometry) କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସମତଳ ମାନଚିତ୍ରରେ ଦେଖିବା ହେତୁ ଘଟିଥାଏ।
ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାୟା ପୃଥିବୀର ବକ୍ର ସ୍ତର ଉପରେ ଏକ ସ୍ମୁଥ୍ ଆର୍କ (smooth arc) ତିଆରି କରେ ଏବଂ କେବେବି ନିଜର ଦିଗ ବଦଳାଏ ନାହିଁ। ଏହି ପରାଗ ଉତ୍ତର ମେରୁର ଏତେ ନିକଟ ଦେଇ ଗତି କରିଥାଏ ଯେ, ମ୍ୟାପ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ସନ୍ (Map projection) କାରଣରୁ ହେଉଥିବା ଡିଷ୍ଟୋର୍ସନ୍ (distortion) ଯୋଗୁଁ ପଥଟି ମୋଡ଼ି ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଯଦିଓ ପ୍ରକୃତରେ, ଛାୟା କେବଳ ପୃଥିବୀର ଉପରି ଭାଗ ଦେଇ ଗତି କରୁଥାଏ।
