ଶ୍ରାବଣର ପବିତ୍ର ମାସ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖାସ୍ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ସାରା ଦେଶର ଶିବ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ଶ୍ରାବଣରେ ପୂଜା-ପାଠ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରହଣକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଏବଂ ପରମ୍ପରା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ। ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ରଖିବା ଏବଂ ଦେବ-ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନ ଛୁଇଁବାର ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଥାଏ ଯେ ଏହି ସମୟରେ ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଛୁଇଁବାରୁ କାହିଁକି ବାରଣ କରାଯାଏ? ଏବଂ ଯଦି ଅଜାଣତରେ କିମ୍ବା ଭୁଲରେ କେହି ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଦେବ-ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଛୁଇଁଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କାହିଁକି ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ?
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପରମ୍ପରାରେ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଦେବ-ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଛୁଇଁବାରୁ ବାରଣ କରାଯାଏ। ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ନକାରାତ୍ମକ ଉର୍ଜାର ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ବିଶେଷ ସାବଧାନତା ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଛୁଇଁବା ବଦଳରେ ଦୂରରୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଓ ମାନସିକ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି।
ସୂତକ କାଳ କ’ଣ ହୋଇଥାଏ?
ହିନ୍ଦୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରାଗ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମାକୁ ସୂତକ କାଳ କୁହାଯାଏ। ଏହାକୁ ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିଶେଷ ସମୟ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଅନେକ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ସମୟରେ ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଦେବ-ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଛୁଇଁବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ରହାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରାଗର ପ୍ରାୟ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣର ପ୍ରାୟ ୯ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ସୂତକ ଲାଗିବାର ମାନ୍ୟତା ରହିଛି। ତେବେ, ଏହି ନିୟମ ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ସମାନ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୋଇନଥାଏ। କାରଣ ଯଦି ଭାରତରେ ଗ୍ରହଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବନାହିଁ, ତେବେ ସେଠାରେ ସୂତକ କାଳ ମଧ୍ୟ ଲାଗିବ ନାହିଁ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭାବେ ପୂଜା-ପାଠ କରାଯାଇପାରିବ।
ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର କାହିଁକି ବନ୍ଦ ରହେ?
ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ରଖିବାର ପରମ୍ପରା ଭାରତର ଅନେକ ମନ୍ଦିରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଯେ ସୂତକ କାଳ ସମୟରେ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ନିୟମିତ ପୂଜା ଏବଂ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବନ୍ଦ ରଖାଯାଏ। ଦେବ-ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଲୁଗାରେ ଘୋଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ମନ୍ଦିରର ଗର୍ଭଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ ମଧ୍ୟ ସୀମିତ କରିଦିଆଯାଏ। କିଛି ମନ୍ଦିରରେ ଗ୍ରହଣ ଶେଷ ହେବା ପରେ ବିଶେଷ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣର ସଫେଇ କରାଯାଏ ଏବଂ ପୁଣି ଥରେ ବିଧି-ବିଧାନ ସହ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ।
ଯଦି ଭୁଲରେ ମୂର୍ତ୍ତି ଛୁଇଁଦିଅନ୍ତି ତେବେ କ’ଣ କରିବେ?
ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁଲରେ ଦେବ-ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟସ୍ତ ହେବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ରହଣ ଶେଷ ହେବା ପରେ ମନ୍ଦିରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରାଯାଇପାରିବ।
ଗ୍ରହଣ ଶେଷ ହେବା ପରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?
ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ଗ୍ରହଣ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଶୁଭ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଏହା ପରେ ସଫା ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ପୂଜା-ପାଠ କରିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଘରର ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ କିମ୍ବା ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ସିଞ୍ଚନ କରାଯାଇପାରିବ। କିଛି ଲୋକ ଭଗବାନଙ୍କ ଅଭିଷେକ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି। ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ବିଶେଷ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ। ଅନେକ ଭକ୍ତ ଗ୍ରହଣ ପରେ ଗରିବ ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ନ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି। ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଦାନ-ପୁଣ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
