ଥର୍ ମରୁଭୂମି ବିକାନେରର ଜୋଡ଼ବୀଡ଼ କଞ୍ଜରଭେସନ ରିଜର୍ଭରେ ମିଳିଥିବା ଏକ ବିରଳ ସାପର ଚିହ୍ନଟ ‘ସିସ୍ତାନ ସ୍ୟାଣ୍ଡ ବୋଆ’ (Eryx sistanensis) ଭାବରେ କରାଯାଇଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରେ ଏହି ପ୍ରଜାତିର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଆଧିକାରିକ ଉପସ୍ଥିତି। ଏହାପୂର୍ବରୁ ବର୍ଷ ୧୯୯୧ରେ ‘ହୱିଟେକର୍ ବୋଆ’କୁ ଭାରତୀୟ ସର୍ପ ସୂଚୀରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୩୫ ବର୍ଷ ପରେ ଭାରତରେ ଏକ ନୂତନ ବୋଆ ପ୍ରଜାତି ମିଳିଥିବା ନେଇ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି।
ରାଜକୀୟ ଡୁଙ୍ଗର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରାଣୀବିଜ୍ଞାନ (ଜୁଲୋଜି) ବିଭାଗର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ପ୍ରଫେସର ଡକ୍ଟର ପ୍ରତାପ ସିଂହ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ ଏହି ସାପକୁ ସାଧାରଣତଃ “ଦୁଇମୁହାଁ ସାପ” କୁହାଯାଏ। ଏହାର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଲୋକେ ପ୍ରାୟତଃ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରଜାତିର ପ୍ରଥମ ଚିହ୍ନଟ ଇରାନର ସିସ୍ତାନ ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିଲା, ସେଥିପାଇଁ ଏହାର ନାମ ‘ସିସ୍ତାନ ସ୍ୟାଣ୍ଡ ବୋଆ’ ରଖାଯାଇଛି। ଏବେ ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରାଜସ୍ଥାନର ବିକାନେର, ଚୁରୁ ଏବଂ ସିକର ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି।
ଡକ୍ଟର ପ୍ରତାପ ସିଂହ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଜୋଡ଼ବୀଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ରୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହି ସାପର କିଛି ଫଟୋ ନିଆଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଏହାର ସଠିକ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇପାରି ନଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବିବେକ ଶର୍ମା ଏହି ଫଟୋଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଏହାକୁ ‘ସିସ୍ତାନ ସ୍ୟାଣ୍ଡ ବୋଆ’ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ।
Odisha’s No.1 Odia Daily
