ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୪।୬: ଭାରତୀୟ ପାସପୋର୍ଟ ନାଗରିକତା ପ୍ରମାଣିତ କରିବାର ଏକ ଦସ୍ତାବିଜ ନୁହେଁ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏକ ଯାତ୍ରା(ଟ୍ରାଭେଲ) ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ । ନାଗରିକତାର ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ କିମ୍ବା ସରକାରୀ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ପାସପୋର୍ଟ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରାଯାଇଛି ।
ଭାରତର ଦ୍ରୁତ ପ୍ରସାରିତ ପାସପୋର୍ଟ ଏବଂ ଗତିଶୀଳତା ଇକୋସିଷ୍ଟମ ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ସୂଚନା ସମୟରେ ଏହି ବିବୃତ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଯାହା ପାସପୋର୍ଟକୁ ଅଧିକ ସୁଗମ, ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଗ୍ରହଣୀୟ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲା। ଏହା ସହିତ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିଦେଶ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଭ୍ରମଣକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜ କରିଥିଲା।
ଅଧିକାରୀମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ପାସପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟର ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯାତ୍ରାକୁ ସହଜ କରିବା ଏବଂ ବିଦେଶରେ ପରିଚୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା। ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ଯେତେବେଳେ ପାସପୋର୍ଟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ କଲ୍ୟାଣ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି।
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଭାଗ II (ଧାରା ୫ ରୁ ୧୧) ରେ ନାଗରିକତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି । ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାନୁଆରୀ ୨୬, ୧୯୫୦ ରେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ଭାରତରେ ରହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ଯଦି ସେମାନେ ଭାରତରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବେ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଜଣେ ଭାରତରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବେ। ଏହା ସହିତ, ବିଭାଜନ ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନରୁ ଭାରତକୁ ପ୍ରବାସ କରିଥିବା କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଭାରତକୁ ଫେରି ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନାଗରିକତା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା।
