ଇସଲାମବାଦ,୧୫।୬: ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଏବେ କମିବା ପରି ମନେ ହେଉଛି । ଦୁଇ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିନାମା ଦିଗରେ ଅଗ୍ରଗତି ସୂଚାଉଥିବା ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି । ବିଶ୍ୱ ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ ନିରନ୍ତର ନଜରରେ ରହିଥିଲା। ଇସଲାମାବାଦରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଆଲୋଚନାଠାରୁ ଜୁନ୍ ୨୦୨୬ରେ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପାକିସ୍ତାନ ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥିର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେହବାଜ ସରିଫ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଇରାନୀ ଅଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରୟାସକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଏହି ଭୂମିକାରୁ ପାକିସ୍ତାନ କ’ଣ ଲାଭ ପାଇପାରିବ?
ଏହାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସଫଳତା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି, ଦେଶଟି ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ, ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସହିତ ଜଡିତ ରହିଛି । ଏହା ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ – ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିବାଦରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ଭଳି ଦୁଇ ପ୍ରତିପକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନାକୁ ସହଜ କରିବା ପାକିସ୍ତାନର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତିଛବିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାର କୂଟନୈତିକ ସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାବରେ ମଜବୁତ କରିପାରିବ ।
ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଲାଭ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ ସହିତ ଜଡିତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି । ଇରାନ-ପାକିସ୍ତାନ ଗ୍ୟାସ ପାଇପଲାଇନ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି । ଏହାକୁ ପାକିସ୍ତାନର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ବହୁ ଦିନ ଧରି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ଏବେ, ଯଦି ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କରେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ କୋହଳ ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର ପଥ ଖୋଲିପାରେ। ଇରାନ-ପାକିସ୍ତାନ ଗ୍ୟାସ ପାଇପଲାଇନ ପ୍ରକଳ୍ପ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଇରାନ, ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଭାରତକୁ ଏକକ ଗ୍ୟାସ ପାଇପଲାଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଯୋଗ କରିବା । କିନ୍ତୁ, ପରେ ଭାରତ ଏହି ଯୋଜନାରୁ ଓହରିଗଲା, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ କେବଳ ଇରାନ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରଖିଲା। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଇରାନର ବିଶାଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ ଭଣ୍ଡାରରୁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଗ୍ୟାସ ପରିବହନ କରିବା, ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ, ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନରେ ସହାୟତା କରିବା ଏବଂ ଦେଶର ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିଲା।
ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ, ଏହା କେବଳ ଏକ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକଳ୍ପ ନୁହେଁ ବରଂ ଏହାର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଜଡିତ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ୟା। ଦେଶ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରିଆସୁଛି। ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅଧିକ, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ ଅଭାବ ଜାରି ରହିଛି, ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଶକ୍ତି ଆମଦାନୀରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି। ଯଦି ପାକିସ୍ତାନ ପାଇପଲାଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ଇରାନରୁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଶସ୍ତା ଗ୍ୟାସ ପାଇବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ତେବେ ଏହାର ଶକ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ ଏବଂ ଏହାର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ଉପରେ ଚାପ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ। ତେଣୁ, ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।
