କାଠମାଣ୍ଡୁ,୨୬।୮: ନେପାଳର ରାସୁୱା ଜିଲାର ଭୋଟେ କୋଶି ନଦୀରେ ବନ୍ୟାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ସ୍ଥାନୀୟ ବର୍ଷା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ବିଶାଳ ହିମସ୍ଖଳନ ହୋଇପାରେ।
କାଠମାଣ୍ଡୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ଏବଂ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଳବାୟୁ ଗବେଷକ ରିଜାନ ଭକ୍ତ କାୟସ୍ଥଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଅନୁଯାୟୀ, ନେପାଳ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ ବିଶାଳ ହିମସ୍ଖଳନ ଲେଣ୍ଡେ ନଦୀର ପଥକୁ ଅବରୋଧ କରିଥିଲା।
ଏହା ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ବହୁ ପରିମାଣର ପାଣି ଜମା କରିଥିଲା; ଯେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ଧ ହଠାତ ବାଟ ଛାଡ଼ିଦେଲା, ଏହା ତଳମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ବିନାଶକାରୀ ଝରଣା ଛାଡ଼ିଦେଲା। ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଗ୍ଲାସିୟର ହ୍ରଦ ବିସ୍ଫୋରଣ ବନ୍ୟା (GLOF) ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି।
ଏହି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁମାନ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ନେପାଳ ଏବଂ ଚାଇନାର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଉପରେ ଆଧାରିତ। କାୟସ୍ଥ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଘଟଣା ସମୟରେ ତିବ୍ଦତର ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ 4.4 ତୀବ୍ରତାର ଭୂମିକମ୍ପ ମଧ୍ୟ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା।
ଆମେରିକୀୟ ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (USGS) ଅନୁଯାୟୀ, ଭୂମିକମ୍ପ ସକାଳ ୮ଟା ୩୭ ରେ ହୋଇଥିଲା, ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ଗୋସାଇକୁଣ୍ଡରୁ ପ୍ରାୟ 47 କିଲୋମିଟର ଉତ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ସମକାଳୀନ ଭାବରେ, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହି କ୍ଷୟକ୍ଷତିର କାରଣ ହିମସ୍ରୋତ ହ୍ରଦ ବିସ୍ଫୋରଣ ବନ୍ୟା (GLOF) କି ନୁହେଁ ସେ ବିଷୟରେ ଏକ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ତଦନ୍ତ କରୁଛନ୍ତି। କାୟସ୍ଥ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ବଡ଼ ହିମସ୍ରୋତ ହ୍ରଦ ଅଛି।
ଗତ ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଲେଣ୍ଡେ ନଦୀରେ ସମାନ ବନ୍ୟା ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଉପଗ୍ରହ ଚିତ୍ରରୁ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି ଯେ ଏହା ଏକ ଗ୍ଲାସିୟର ହ୍ରଦ ବିସ୍ଫୋରଣ ଯୋଗୁ ହୋଇଥିଲା।
ହଠାତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଜଳ ପ୍ରବାହକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଭାଙ୍ଗିବା ଦ୍ୱାରା ଏତେ ବଡ଼ ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ନେପାଳର ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିପଦ ହ୍ରାସ ଏବଂ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷର ମୁଖପାତ୍ର ଶାନ୍ତି ମହତ, ଏକ ହିମସ୍ଖଳନ ଦ୍ୱାରା ନଦୀ ଅବରୋଧିତ ହୋଇଥିବା ସୂଚନା ଦେଉଥିବା ପ୍ରାଥମିକ ରିପୋର୍ଟ ପାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ସେଣ୍ଟର ଫର ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ ମାଉଣ୍ଟେନ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ (ICIMOD) ଚାଇନାର ସୂତ୍ରରୁ ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସୂଚନା ପାଇଛି।
ମହତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସରକାରଙ୍କ ତୁରନ୍ତ ଧ୍ୟାନ ରିଲିଫ ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ରହିଛି, ଯେତେବେଳେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ତଦନ୍ତ ଶେଷ ହେବା ପରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ସଠିକ ବୈଷୟିକ କାରଣ କେବଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯିବ।
