ତେହରାନ,୧୪।୪: ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ – ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷର ଏକ କ୍ଷେତ୍ର ପାଲଟିଛି। ପ୍ରଥମେ, ଇରାନ ଏହି ପଥ ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଟୋଲ ଆଦାୟ କରିବାକୁ ନିଜର ଇଚ୍ଛା ଘୋଷଣା କରିଥିଲା; ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଅବରୋଧ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଥିଲେ। ଯଦି ହର୍ମୁଜ ଅବରୋଧ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଇରାନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଘାତ ହେବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ $435 ନିୟୁତ (3,900 କୋଟି ଟଙ୍କା) କ୍ଷତି ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସଂଖ୍ୟା କେବଳ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ନୁହେଁ ବରଂ ଇରାନର ପୂର୍ବରୁ କ୍ରମଶଃ ଦୁର୍ବଳ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ‘ମୃତ୍ୟୁ ପରୱାନା’ ବା ଡେଥ୍ ଓ୍ବାରେଣ୍ଟ’ ଠାରୁ କମ ନୁହେଁ।
ଦି ୱାଲ ଷ୍ଟ୍ରିଟ ଜର୍ଣ୍ଣାଲର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ ମିୟାଦ ମାଲେକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବିଶାଳ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତିର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ରପ୍ତାନି କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆସିଛି। ଇରାନ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ 1.5 ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ତେଲ ରପ୍ତାନି କରେ। ଏହା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି ଯେ ଇରାନ ପ୍ରତିଦିନ $276 ନିୟୁତ ରପ୍ତାନି କ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ। ଏହି କ୍ଷତି ମୁଖ୍ୟତଃ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସର ବିକ୍ରୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହେବା ଦ୍ୱାରା ହେବ। ଇରାନର ମୋଟ ତୈଳ ରପ୍ତାନିର 90% ରୁ ଅଧିକ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପ ଦେଇ ଗତି କରେ। ଯେହେତୁ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଏହି ରାସ୍ତାକୁ ଅବରୋଧ କରିଛି, ଇରାନର ରାଜସ୍ବର ପ୍ରାଥମିକ ଉତ୍ସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିଯିବା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଯଦିଓ ଦୈନିକ $435 ନିୟୁତ କ୍ଷତି ଇରାନ ପାଇଁ ଏକ ବିରାଟ ଆଘାତ, ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ତେହରାନ ପାଖରେ ଏକ ‘ପ୍ଲାନ B’ ଅଛି ଯାହା ଏହାକୁ ସୀମିତ ସମୟ ପାଇଁ ସଙ୍କଟର ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିପାରିବ। Kpler ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାର୍ଚ୍ଚ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା, ଇରାନ ଉପସାଗର କ୍ଷେତ୍ର ବାହାରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜାହାଜରେ ପ୍ରାୟ 154 ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଗଚ୍ଛିତ କରିଥିଲା। ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ, ଇରାନ ଏହି ସଂରକ୍ଷଣକୁ ବିକ୍ରି କରି ନିଜକୁ ବଜାୟ ରଖିପାରିବ।
ଇରାନର ଅର୍ଥନୀତି ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କଟକଣା ଏବଂ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଂଘର୍ଷର ବୋଝ ତଳେ ଦବି ଯାଉଛି। ତେଲ ରାଜସୱ ଇରାନର GDP ର ସର୍ବାଧିକ ଅଂଶ ଅଟେ। ଯେତେବେଳେ ଦୈନିକ $435 ନିୟୁତ ରାଜସ୍ବ ଉଭାନ ହୋଇଯିବ, ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଇରାନର ମୁଦ୍ରା, ରିଆଲ ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଆଗାମୀ ସପ୍ତାହଗୁଡ଼ିକରେ, ଇରାନରେ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଆବଶ୍ୟକତାର ମୂଲ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ହାତପାହ୍ୟା ବାହାରେ ପହଞ୍ଚିଯିବ।
ଇରାନ ପାଇଁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକମାତ୍ର ଆଶା ଜାସ୍କ ଟର୍ମିନାଲ ଭଳି ବିକଳ୍ପ ମାର୍ଗରେ ରହିଛି, ଯାହା ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଜାରି ରହିପାରିବ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଇରାନ ଏହି ଟର୍ମିନାଲକୁ ବିକଶିତ କରିବାରେ ପ୍ରଚୁର ନିବେଶ କରିଛି। ତଥାପି, ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ବିପୁଳ ପରିମାଣର ରପ୍ତାନିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବା ପାଇଁ ଜାସ୍କ ଟର୍ମିନାଲର କ୍ଷମତା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।
ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀର ଅବରୋଧ କେବଳ ଇରାନ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ। ଯେହେତୁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ 20% ତୈଳ ଏବଂ ଏଲଏନଜି ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ଗତି କରେ, ଏହାର ଯୋଗାଣରେ କୌଣସି ବାଧା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ଚିନ୍ତାଜନକ ସ୍ତରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ – ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତି ବ୍ୟାରେଲ $100 ରୁ $104 ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ବିଡ଼ମ୍ବନାର ବିଷୟ, ବିଶ୍ୱ ବର୍ତ୍ତମାନ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିର ବୋଝ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଯଦି ଅବରୋଧ ଜାରି ରହେ, ତେବେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି।
