ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୭।୯ : ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦିଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନରେ ନାମ୍ବିଆର ଆଠଟି ଚିତା ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଶନିବାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର କୁନୋ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ବିଲେଇ ପରିବାରରେ ଏକ ନୂତନ ସଦସ୍ୟ ଚିତା ଯୋଗ କରାଯାଇଛି। ସିଂହ, ବାଘ ଏବଂ ଚିତାବାଘକୁ ଭାରତରେ ବିଲେଇ ପରିବାରରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ଉଲ୍ଲେଖଥାଉ କି, ଏହି ପରିବାରର କେବଳ ଜଣେ ସଦସ୍ୟ ଅର୍ଥାତ ଦେଶରେ ବାଘ ବଂଶ ହିଁ ରହିଛନ୍ତି। ଦେଶରେ ବାଘମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୭୨୮୪୯ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଛି। ଏଥିପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୩୪ ହଜାର ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବିଲେଇ ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଚେତନ। ବାଘକୁ କିଛି ବିଶେଷ ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଛି। ଯଦି ସେ ବୁଲିବା କିମ୍ବା ଶିକାର କରିବା ପାଇଁ ପଡୋଶୀ ଦେଶ ବିଶେଷ କରି ନେପାଳ ଏବଂ ଭୁଟାନର ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ତେବେ କେହି ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ପାରିବେ ନାହିଁ। ସମ୍ପୃକ୍ତ ଦେଶ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଭାରତକୁ ଫେରାଇ ଦେବେ।
ସୀମାନ୍ତର ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ତେଣୁ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଣୀ ସେଠାରେ ବୁଲିଥାନ୍ତି। ବାଘ ସହିତ ହାତୀ ମଧ୍ୟ ସୀମା ପାର ହୋଇଥାନ୍ତି। ଗଧ, ଧଳା ଚିତାବାଘ ଏବଂ ଶାଗୁଣା ବେଳେବେଳେ ସୀମା ରେଖା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ କର୍ମଚାରୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଧରିଥାନ୍ତି। ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଭାଗର କିଛି ଚିହ୍ନ ରଖିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ସହଜରେ ଜାଣିପାରିବେ ଯେ ସେମାନେ ଭାରତୀୟ ସୀମାରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ କ୍ୟାମେରା ଲଗାଯାଇଛି, ତେଣୁ ସେସବୁ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ବଳ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଭାଗ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଭାରତ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଇଥାଏ।
ଦେଶରେ ୫୦ ଟି ବାଘ ରିଜର୍ଭ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରେ ବାନ୍ଦିପୁର, କରବେଟ, ଅମାନଗଡ, ମେଲଘାଟ, ପାଲାମୁ, ରଣଥମ୍ବୋର, ସୁନ୍ଦରବନ, ପେରିୟର୍, ସରିସ୍କା, ବକସା, ନମଦକ, ଦୁଧୱା, କଲକାଦ ମୁଣ୍ଡନଥୁରାଇ, ବାନ୍ଧବଗଡ, ପନ୍ନା, ଡମ୍ପା, ନାମେରୀ, କାଜିରଙ୍ଗା, ନାଗରହୋଲ, ପାରମ୍ବିକୁଲମ ଏବଂ କମଲାଙ୍ଗ ଟାଇଗର ସଂରକ୍ଷଣ ରହିଛି। ରିଜର୍ଭରେ ମୂଳ ଟାଇଗର ବାସସ୍ଥାନ ବ୍ୟତୀତ ବଫର୍ ପେରିଫେରାଲ କ୍ଷେତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ୫୦ ଟି ବାଘ ରିଜର୍ଭର ମୂଳ ଟାଇଗର ବାସସ୍ଥାନ ପ୍ରାୟ ୪୦୧୪୫.୩୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଥିବାବେଳେ ବଫର୍ ପେରିଫେରାଲ କ୍ଷେତ୍ର ଲାଗି ୩୨୬୦୩.୭୨ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ରହିଛି। ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଦେଶରେ ଏସିଆଟିକ ସିଂହଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୬୭୪ ହୋଇଛି। ୨୦୧୮ରେ, ୨୯୬୭ ବାଘ ଥିଲେ। ସେହିପରି ୨୦୧୭ରେ ହାତୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨୯୯୫୪ ଥିଲା।
ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭ ପ୍ରକଳ୍ପର ଚାଲିଥିବା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଗତ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଛି। ପରିବେଶ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୧୫-୧୬ ମସିହାରେ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ୧୫୪୮୪.୬୪୩୭ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି। ୨୦୧୬-୧୭ ରେ ୩୪୨୨୪.୭୪୯ ଲକ୍ଷ, ୨୦୧୭-୧୮ରେ ୩୪୦୦୩.୧୦ ଲକ୍ଷ, ୨୦୧୮-୧୯ ରେ ୩୨୨୯୨.୪୨ ଲକ୍ଷ, ୨୦୧୯-୨୦ ରେ ୨୮୧୭୫.୫୬ ଲକ୍ଷ ଏବଂ ୨୦୨୦-୨୧ ରେ ୧୭୯୭୦.୨୫୮ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି। ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ୧୦୧ ବାଘଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ୨୦୧୯ ରେ ୯୬ ବାଘ ଏବଂ ୨୦୨୦ ରେ ୧୦୬ ବାଘଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ୩୯ ଟି ବାଘଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୧୮ ଟି, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ୧୩ ଏବଂ କର୍ନାଟକରେ ୧୮ ବାଘଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ବାଭାବିକ। ଶିକାର ଯୋଗୁଁ ୫୭ ବାଘଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି।
