ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୭।୧୧: ଆମେରିକା, ଚାଇନା ଏବଂ ରୁଷିଆକୁ ନେଇ ହେବାକୁ ଥିବା ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ, ‘କ୍ୱାଡ’ (Quad) ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ବୈଠକରେ ଆମେରିକା, ଭାରତ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ଜାପାନର ନେତାମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଫିଲିପାଇନ୍ସର ରାଜଧାନୀ ମନିଲାରେ ଆୟୋଜିତ ହେବାକୁ ଥିବା ‘ଆସିଆନ’ (ASEAN) ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ସମୟରେ ଏହି ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ଏଥିରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆନ୍ଥୋନି ଆଲବାନିଜ ଏବଂ ଜାପାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସାନାଏ ତାକାଇଚି ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗଦେବେ।
ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ରଣନୀତି ସହ ଆଗକୁ ବଢୁଛନ୍ତି। ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ନିର୍ବାଚନରେ ନିଜ ଦଳର ପରାଜୟ ପରେ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ମହଲରୁ ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଚାଇନା ସହ ହେବାକୁ ଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ପୂର୍ବରୁ, ସେ ‘କ୍ୱାଡ’ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଛନ୍ତି। ନିଜର ସମ୍ପ୍ରସାରଣବାଦୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢୁଥିବା ଚାଇନା ଏବେ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବିପଦ ପାଲଟିଛି। ଏହାର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ସମେତ ଚାରୋଟି ଦେଶ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷ ଭାବରେ ଚାଇନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ‘କ୍ୱାଡ’ (Quad) ନାମକ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ଏହି ମେଣ୍ଟକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।
‘କ୍ୱାଡ’ (Quad) ଏକ ‘ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ’ (ଏକ ଜଟିଳ ଓ ଅଭେଦ୍ୟ ରଣନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଚାଇନାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣବାଦକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛିଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାହାକୁ ଭେଦ କରିବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ବର୍ତ୍ତମାନ ‘କ୍ୱାଡ’କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଚାରି ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ହେଉଥିବା ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ ‘କ୍ୱାଡ’କୁ ଆଧାର କରି ଏକ ଦୃଢ଼ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଇନାର ରଣନୀତିକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା। ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ନଭେମ୍ବର ୧୯ ରେ ଚାଇନାର ସେନଜେନ (Shenzhen) ସହରରେ ଆୟୋଜିତ ହେବାକୁ ଥିବା ଏକ ବୈଠକରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି। ଏହି ବୈଠକ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ, ଚାଇନା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଏବଂ ରୁଷିଆ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କୁ ଏକା ମଞ୍ଚରେ ଏକତ୍ରିତ କରିବ।
‘କ୍ୱାଡ’ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସର୍ବଶେଷ ବୈଠକ ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଆମେରିକାର ଡେଲାୱେର୍ (Delaware) ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା ସେତେବେଳର ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋ ବାଇଡେନ କରିଥିଲେ। ‘କ୍ୱାଡ’ ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରଥମେ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଚାଇନା ପକ୍ଷରୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଥିବା ଚିନ୍ତା ଯୋଗୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୭ ମସିହାରେ, ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଇନାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅର୍ଥନୈତିକ, କୂଟନୈତିକ ଏବଂ ସାମରିକ ପ୍ରଭାବକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପ ‘କ୍ୱାଡ’କୁ ପୁନର୍ବାର ସକ୍ରିୟ କରିଥିଲେ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ‘କ୍ୱାଡ’ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର କୌଣସି ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇନଥିଲା।
ମନିଲାରେ ହେବାକୁ ଥିବା ବୈଠକଟି, ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବର୍ତ୍ତମାନର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ହେବ। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପୁନର୍ବାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେବା ପରଠାରୁ, ‘କ୍ୱାଡ’ (QUAD) ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଞ୍ଚ ଥର ସାକ୍ଷାତ କରିସାରିଛନ୍ତି। ଗତ ମାସରେ, ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଆସିଆନ (ASEAN) ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ସହିତ ମନିଲାରେ ‘କ୍ୱାଡ’ ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ଏକ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରେ। ‘କ୍ୱାଡ’ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ରଣନୀତିକ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, ଯାହା ଚାଇନା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଆହ୍ବାନର ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

