ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୨।୯: ରୁଷିଆ ଏବଂ ଇରାନ ଶୁକ୍ରବାର, ଆମେରିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିବା କଟକଣା ଏବଂ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) କୁ ଏପରି ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଆହ୍ବାନ ଦେଇଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଏଭଳି ଆହ୍ବାନ ଓ ଚାପର ମୁକାବିଲା ଭଲ ଭାବରେ କରିପାରିବ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଏହି ବୈଠକ ଯେପରି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ-ବିରୋଧୀ ମଞ୍ଚରେ ପରିଣତ ନ ହୁଏ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ବାନ ହୋଇଛି।
ବ୍ରିକ୍ସ ବ୍ୟବସାୟ ଫୋରମରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେଶକିଆନ କହିଛନ୍ତି, ‘ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ବିଭିନ୍ନ କଟକଣାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏହି ଚାପକୁ ଅଧିକ ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ତରକୁ ନେଇଯାଇଛି। ଏହା କେବଳ ବାସ୍ତବ କ୍ଷତି ଘଟାଇନାହିଁ ବରଂ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି: ଅର୍ଥନୈତିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଜାତୀୟ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷାଠାରୁ ଅଲଗା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।’
ସେ କହିଥିଲେ, ‘ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଦେଶର ବାଣିଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଭିତ୍ତିଭୂମି କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରାଜନୈତିକ କିମ୍ବା ସାମରିକ ଚାପର ଶିକାର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଞ୍ଚଳିକ କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।’
ଏହି ସମୟରେ, ରୁଷିଆର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ ସେହି ନେତାମାନଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଫେରିପାଇବା ପାଇଁ ସମ୍ଭବପର ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରୁଛନ୍ତି।
ସେ କହିଲେ, ‘ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ଶାରୀରିକ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ଶିଳ୍ପ ଓ ପରିବହନ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିନାଶ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରିବହନ କରିଡରକୁ ଅବରୋଧ କରିବା ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ କବଜା କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରାଯାଉଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ସ୍ବାର୍ଥ ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିଜର ଜାତୀୟ ସ୍ବାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବେଆଇନ କଟକଣାଯାହା ସହିତ କଥିତ ‘ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ କଟକଣା’ (secondary sanctions) ର ଧମକ ମଧ୍ୟ ରହିଛିଲାଗୁ କରାଯାଉଛି।’
ଏହି ଭାଷଣଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଆହ୍ବାନଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଝଲକ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା କରିବା ଏବଂ ନମନୀୟ ‘ବହୁ-ମେଣ୍ଟ ନୀତି’ (flexible multi-alignment policy) ବଜାୟ ରଖିବା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ଏକ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭାରତ ଅବଗତ ଅଛି ଯେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ BRICS (ବ୍ରିକ୍ସ) ଆଲୋଚନା ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିବ; କାରଣ ରୁଷିଆ ଓ ଇରାନ କଟକଣା ଯୋଗୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଚାଇନା ‘ଡି-ଡଲାରାଇଜେସନ’ (ଡଲାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ) ଓ ସୀମା-ପାର୍ (cross-border) ଦେୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭଳି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ଯାହା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ SWIFT ନେଟୱାର୍କ ପାଇଁ ଆହ୍ବାନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ BRICS ପ୍ରତି ନିଜର ବିରୋଧଭାବକୁ କେବେବି ଲୁଚାଇ ନାହାନ୍ତି।
ପୁଟିନ ବାଣିଜ୍ୟ, ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏକ ନିବେଶ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଗଠନ କରିବାକୁ ଆହ୍ବାନ ଦେଇଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ, ‘ଆମେ ଆମର ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଶକ୍ତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାରେ ଯୋଗଦାନ କରିବାକୁ ଏବଂ ‘ଟ୍ରାନ୍ସ-ଆର୍କଟିକ ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ କରିଡର୍’ ଓ ‘ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କରିଡର୍’ ଭଳି ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପଥ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛୁ।’
ପେଜେଶକିଆନ ମତ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ‘ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ହେଉଛି ଅର୍ଥନୈତିକ ସୁରକ୍ଷାର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ। ବିପୁଳ ଶକ୍ତି ଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ଯୋଗୁ, ଇରାନ ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS)ର ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ପରିବହନ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଏକ ରଣନୈତିକ ଅଂଶୀଦାର ଭାବରେ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି।’
ସେ ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ୧୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପୁଞ୍ଜି ସହିତ ଏକ ପୁନଃ-ବୀମା ପାଣ୍ଠି (reinsurance pool) ଗଠନ କରିବା ଏବଂ ‘ନ୍ୟୁ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କ’ (NDB) ମାଧ୍ୟମରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ସପକ୍ଷରେ ମତ ଦେଇଥିଲେ। ପୁଟିନ ମଧ୍ୟ NDB କୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ନିବେଶ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ଉପଯୋଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।
