ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୧।୮: କାଗଜର ଚିରା-ଫଟା, ପୁରୁଣା ଏବଂ ଓଦା ହୋଇଯାଇଥିବା ନୋଟ୍କୁ ନେଇ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଖୁସି ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଭାରତରେ ଖୁବ୍ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ (ପଲିମର) ନୋଟ୍ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ୧୦ ଏବଂ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ବଜାରକୁ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛି।
ସରକାର ଏହି ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ୧୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ୨୦ ଟଙ୍କାର ୧-୧ ଅରବ ପଲିମର ବ୍ୟାଙ୍କ ନୋଟ୍ ଜାରି କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସବୁଜ ପତାକା ଦେଖାଇଛନ୍ତି (ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଛନ୍ତି)। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ କିପରି ହେବ, ପୁରୁଣା କାଗଜ ନୋଟ୍ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ କି ଏବଂ ସଂସଦରେ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ ଓ ଜିଏସଟି (GST) କୁ ନେଇ ସରକାର କ’ଣ ବଡ଼ ଖୁଲାସା କରିଛନ୍ତି।
ଆରବିଆଇ (RBI) ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବୋର୍ଡର ସୁପାରିଶ ପରେ ସରକାର ପଲିମର ନୋଟ୍ ଛାପିବାକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଲିଖିତ ଉତ୍ତରରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ତେବେ କ’ଣ ପୁରୁଣା କାଗଜ ନୋଟ୍ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ? ଜମାରୁ ନୁହେଁ! ସରକାର ଏବଂ ଆରବିଆଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ଆସିବା ପରେ ମଧ୍ୟ କାଗଜର ବିଦ୍ୟମାନ ନୋଟ୍ ବନ୍ଦ ହେବ ନାହିଁ। ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ନୋଟ୍ ବଜାରରେ ଏକାଠି ଚାଲିବ।
ପଲିମର ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତା ହେଉଛି ଏହି ନୋଟ୍ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆଧାରିତ ସାମଗ୍ରୀ (Polymer) ରୁ ତିଆରି କରାଯାଏ, ଯାହାଫଳରେ ଏହା ଅଧିକ ସ୍ଥାୟୀ ହେବ। ଏଗୁଡ଼ିକ କାଗଜ ନୋଟ୍ ତୁଳନାରେ ବହୁତ ମଜବୁତ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଚିରିଯାଏ ନାହିଁ।
ଏହା ଉପରେ ପାଣି, ଝାଳ କିମ୍ବା ଓଦାର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିନଥାଏ ଏବଂ ଏହି ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ମଇଳା ହୁଏନାହିଁ। ଏଗୁଡ଼ିକର ଆୟୁଷ (ଶେଲ୍ଫ ଲାଇଫ୍) କାଗଜ ନୋଟ୍ ତୁଳନାରେ ଅନେକ ଅଧିକ।
ସଂସଦରେ ଯେତେବେଳେ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ (ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି) କୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚରାଗଲା, ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଖୁଚୁରା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି (CPI Inflation) ର ଆକଳନ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ:
-
୨୦୨୩-୨୪: ହାରାହାରି ଖୁଚୁରା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ୫.୪% ଥିଲା।
-
୨୦୨୪-୨୫: କମିଯାଇ ୪.୬% କୁ ଆସିଲା।
-
୨୦୨୫-୨୬: ଆହୁରି କମିଯାଇ ୨.୧% ର ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
-
୨୦୨୬-୨୭ (ପ୍ରଥମ ତିନିମାସ/First Quarter): ଚାଲୁ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତିନିମାସରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ସାନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୩.୯% ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି।
ଜିଏସଟି (GST) ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ସରକାର ସଂସଦରେ ଜିଏସଟି ହାରରେ କରାଯାଇଥିବା ସୁଧାର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ୫୬ତମ GST ପରିଷଦ ବୈଠକ ପରେ ଏବେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ହାର ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି:
-
ସାଧାରଣ ହାର: ୧୮ ପ୍ରତିଶତ।
-
ରିହାତି ହାର: ୫ ପ୍ରତିଶତ।
-
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହାର: କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୪୦% ହାର ରଖାଯାଇଛି।
-
ଟ୍ୟାକ୍ସ ହ୍ରାସ: ଅନେକ ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଜିନିଷ ଉପରେ ଟ୍ୟାକ୍ସ ହାରକୁ ୨୮% ରୁ କମାଇ ୧୮% ଏବଂ ୧୮% ରୁ କମାଇ ୧୨% କିମ୍ବା ୫% କରାଯାଇଛି। କିଛି ଜିନିଷ ଉପରେ ଟ୍ୟାକ୍ସ ଶୂନ୍ୟ (୦%) ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି।
୧୦ ଏବଂ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ଆସିବା ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହାଦ୍ୱାରା କେବଳ ଚିରା-ଫଟା ନୋଟ୍ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବନାହିଁ, ବରଂ ଜାଲ୍ ନୋଟ୍ ରୋକିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ମିଳିବ।
