ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୫।୨: ଭାରତର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ମଣିପୁରରେ President’s Rule ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏନ ବୀରେନ ସିଂହଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ଗତ ରବିବାର ସେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ ଇସ୍ତଫାପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ଭାଜପା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଜଣେ ନୂଆ ମୁହଁକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏପରି କିଛି ହୋଇନଥିଲା ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସୁପାରିଶରେ ରାଜ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।
ପୂର୍ବରୁ ମଣିପୁରରେ ୧୦ ଥର President’s Rule ଲାଗୁ ହୋଇଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ବିଧାନସଭା ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଇଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ଯେ ଯଦି କୌଣସି ରାଜ୍ୟରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଜାରି ହୁଏ, ତେବେ ବିଧାୟକମାନଙ୍କର ଭୂମିକା କ’ଣ? ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କାମ କିପରି ହୁଏ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ କିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଏ।
କୌଣସି ରାଜ୍ୟରେ କେତେ ଦିନ ପାଇଁ President’s Rule ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରିବ? ପ୍ରକୃତରେ, ଏ ବିଷୟରେ ନିୟମ ତିଆରି ହୋଇଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହେବାର ଦୁଇ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦନ ପାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଉଭୟ ଗୃହ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ହେବା ପରେ, ଏହାକୁ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରିବ। ତଥାପି, ଏହାକୁ ଛଅ ମାସ ପରେ ସର୍ବାଧିକ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଯାଇପାରିବ।
ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସୁପାରିଶରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଯାଏ। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟପାଳ ବିଧାନସଭା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ ନିଅନ୍ତି। ଧାରା ୩୫୬ ରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର କ୍ଷମତା ସଂସଦ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ।
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ସମୟରେ ବିଧାନସଭା ସ୍ଥଗିତ ରହିଥାଏ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସଂସଦ ଏହାର କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର କରେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ, ରାଜ୍ୟର ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଏବଂ ବିଲ କେବଳ ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ସଂସଦ ଅଧିବେଶନ ଚାଲୁ ନଥାଏ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଅଧ୍ୟାଦେଶ ଜାରି କରିପାରିବେ।
