ତେହରାନ,୩।୫: ଫେବୃଆରୀ 2026 ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ-ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ସମଗ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଥରାଇ ଦେଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣର ଜବାବରେ, ଇରାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ୟାପକ ପ୍ରୟାସ ପରେ, ଇରାନ ଏବେ ମେ 2026 ରେ ପାକିସ୍ତାନ ଦେଇ ଆମେରିକାକୁ ୧୪ ପଏଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଇଛି; ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ, ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଆହ୍ବାନ କରୁଛି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଏକ ସଙ୍କେତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି ଯେ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାର ମାନିଛି କିମ୍ବା ଅତି କମରେ, ଏକ ଆଲୋଚନାମୂଳକ ସମାଧାନ ଦିଗରେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି।
ଇରାନର ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ତସନିମ ଏବଂ ଫାର୍ସ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି 14 ପଏଣ୍ଟ ଯୋଜନା ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିବା 9 ପଏଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ: 30 ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ସମାପ୍ତି; ଭବିଷ୍ୟତ ଆକ୍ରମଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି; ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର; ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଉଠାଣ; ସମ୍ପତ୍ତିର ଫ୍ରିଜ ମୁକ୍ତ କରିବା; କଟକଣା ଉଠାଣ; ଲେବାନନରେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବା; ଏବଂ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ନିୟାମକ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରତିଷ୍ଠା।
ଇରାନ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପୁନଃ ଖୋଲିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକତା ପ୍ରକାଶ କରିଛି, ଯଦି ଆମେରିକା ଏହାର ପ୍ରତିବଦଳରେ ଏହାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ହଟାଇଥାଏ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରିବା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଛି। ଆମେରିକାକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା 14 ସୂତ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତାବ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଏଣ୍ଟରେ, ଇରାନ ଏକ ନୂତନ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ନିୟାମକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଶେଷକରି ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଦାବି କରିଛି।
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପୁନଃ ଖୋଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବରୋଧ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ କଟକଣା ଉଠାଇ ଦିଆଯିବା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିବଦଳରେ, ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଖୋଜୁଛି ଯାହା ଏହାକୁ ଜଳପଥ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କିମ୍ବା ପ୍ରଭାବ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ।
ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପାସେଞ୍ଜର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୂଚନା, ଟୋଲ କିମ୍ବା ଫି ଆଦାୟ, କିମ୍ବା ଇରାନ ଉପକୂଳ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପାସେଞ୍ଜ ଲେନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଇରାନ ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଖୋଜୁଛି ଯାହା ଏକ ସମୟରେ ଷ୍ଟ୍ରେଟ ଉପରେ ଏହାର ପାରମ୍ପରିକ ଦାବିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଆମେରିକାକୁ ଏହାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଉଠାଇବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଭବିଷ୍ୟତ ଆକ୍ରମଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେବାକୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଉଭୟ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ ଯୁଦ୍ଧର ସ୍ଥାୟୀ ଅନ୍ତ ଘଟାଇବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ହର୍ମୁଜର ରଣନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ: ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ 20 ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ପାଇଁ ଏକ ପଥ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଫେବୃଆରୀରୁ, ଇରାନ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଅବରୋଧ କରିଛି, ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରିଛି ଏବଂ ଟୋଲ ଆଦାୟ କରିଛି। ଏହା ଏକ ବିଶ୍ୱ ଇନ୍ଧନ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହାର ଜବାବରେ, ଆମେରିକା ଇରାନ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଲାଗୁ କରିଛି, ଯାହା ଇରାନର ତୈଳ ରାଜସ୍ବକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ଇରାନ ଏବେ ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ କରୁଛି, ଯାହା ଏହାର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରୁ ଏକ ଅଂଶୀଦାର କିମ୍ବା ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଢାଞ୍ଚା ଆଡ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୁଏ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଇରାନର ଅସୁବିଧାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଉଛି।
କାହିଁକି, ଇରାନ ହାର ମାନି ଚାଲିଛି?
ଆର୍ଥିକ ଚାପ: ଅବରୋଧ ତୈଳ ରପ୍ତାନିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି, ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ପତନର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ସାମରିକ କ୍ଷତି: ଲଗାତାର ଆକ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ଭିତ୍ତିଭୂମି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ IRGC ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷତି ସହିଛି।
ଆଞ୍ଚଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା: ଲେବାନନ ଏବଂ ୟେମେନ ଭଳି ପ୍ରକ୍ସି ମୋର୍ଚ୍ଚା ଉପରେ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା: ଚାଇନା ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।
ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସମୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ବିବେଚନା କରିଥିଲେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ଗତ 47 ବର୍ଷ ଧରି ମାନବତା ବିରୁଦ୍ଧରେ କରିଥିବା କ୍ଷତି ପାଇଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇନାହିଁ। ତଥାପି, ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ତିନି ସପ୍ତାହର ଯୁଦ୍ଧବିରତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି। ଇରାନ ଏହାର ପୂର୍ବ ସ୍ଥିତି ତୁଳନାରେ ଏକ ନରମ ମନୋଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ ପରମାଣୁ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏହା ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ରଣନୈତିକ କୌଶଳଗତ ପ୍ରତ୍ୟାହାରକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ଯଦି ଏକ ଚୁକ୍ତି ହୁଏ, ତେବେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ପୁନଃ ଖୋଲିବା ସମ୍ଭବତଃ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ସ୍ବାଭାବିକ କରିବ; ତଥାପି, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ‘ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ମୂଲ୍ୟ’ ପାଇଁ ଦାବି ଏବଂ ଇରାନର କ୍ଷତିପୂରଣ ଦାବି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବଧାନ ରହିଛି। ଏହି ସମୟରେ, ଜଣେ IRGC କମାଣ୍ଡର ନୂତନ ଶତ୍ରୁତା ବିଷୟରେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଶାସନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଚାପକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥାଏ।
ଇରାନର 14 ସୂତ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତାବ ଏହାର ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଳାନ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଯଦିଓ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାଜୟ ନୁହେଁ, ଏକ ଆଲୋଚନାମୂଳକ ସମାଧାନ ଆଡକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଯାହା କେବଳ ଆବଶ୍ୟକତା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ, ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପ୍ରମାଣିତ ହେବ। ଯଦି ଇରାନ ପ୍ରକୃତରେ ଅବମାନନାର ମନୋଭାବରୁ ଆପୋଷ ଭାଷାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଛି, ତେବେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସଂଘର୍ଷରେ ଏକ ମୋଡ଼ ନେଇପାରେ।
