ପାଚନ ବିକାରର ମୂଳ କାରଣକୁ ଭୋକ ନ ଲାଗିବା ବା ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ରୋଗ କାରଣରୁ ପାଚନ ଶକ୍ତିର ହ୍ରାସ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଭଲ ଭାବରେ ହଜମ ନ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆମଜି ରୋଗ (ପେଟରୋଗ) ହୋଇଥାଏ। ଉକ୍ତ କାରଣରୁ ରୋଗୀକୁ ଭୋକ ଲାଗେନାହିଁ। ଅଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ହେବାକୁ ବହୁତ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ। ପେଟ ଭାରି ଭାରି ଲାଗିଥାଏ। ମୁଣ୍ଡ ବ୍ୟଥା ହେବା, କାଶ, ଗ୍ୟାଷ୍ଟ୍ରିକ, ଲାଳସ୍ରାବଳ, ଶରୀର ପୀଡା ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ।
କାରଣ : ଏହି ରୋଗର କେତେକ କାରଣ ରହିଛି। ଭୋକ ହେଉ ନ ଥିଲେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଅଟା, ବେସନ, ମଇଦା ତିଆରି ଜିନିଷ ଅଧିକ ଖାଇବା, ଭଲ ଭାବେ ସିଝି ନ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଦିନରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ସାରିବା ପରେ ଶୋଇବା, ମଦ, ଅଧିରୋଗ, କ୍ଷୀରଜାତୀୟ ପଦାଥର୍, ତେଲ ମସଲା, ଖଟା, ବାସି, ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଖାଇବା, ଅତିଗରମ, ଅତି ଥଣ୍ଡା ପାନୀୟ, ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ମଧ୍ୟରେ ପାଣି ପିଇବା, ଷ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ୍ ଟି’ ଏବଂ କଫି ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ସେବନ କରିବା, ଖାଦ୍ୟରେ ଅନିୟମିତତା, ତରତର ହୋଇ ଖାଇବା, ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗୁଟ୍ଖା, ଖଇନି, ବିଡ଼ି, ସିଗାରେଟ୍, ତମାଖୁଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ ଅଧିକ ସେବନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଯଦି ଖାଦ୍ୟନଳୀକା ଆମାଶୟ ବା ଗ୍ରହଣୀରେ ଜନ୍ମରେ ବିକୃତ ଅବସ୍ଥା ବା ଅର୍ବୁଦ, ହାର୍ନିଆ, ଆମାଶୟ ଶୋଥ, ପୌଷ୍ଟିକ ବ୍ରଣ, ଆମାଶୟ କ୍ୟାନ୍୍ସର, ଅନ୍ତପୁଚ୍ଛ ଶୋଥ, ପିତାଶୟ ଶୋଥ, ଅଗ୍ନାଶୟ ଶୋଥ, ସଂଗ୍ରହଣୀ, ଅନ୍ତଃକୃମି, କୃମିରୋଗ ଆଦି କାରଣ ହୋଇଥାଏ। ହୃଦ୍ରୋଗ, ଯକ୍ଷ୍ମା, ରକ୍ତହୀନତା, ୟୁରିମିଆ ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ଏପରି ସମସ୍ୟା ହୋଇଥାଏ।
ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ରୋଗ ପ୍ରାୟତଃ ସାମାନ୍ୟ କାରଣରୁ ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ଚା’ରେ ଟେନିନ୍ ନାମକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ପଦାର୍ଥ ଥାଏ। ତେଣୁ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଚା ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ଜଠରାଗ୍ନି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଭୋକ କମିଯାଏ। ସେହିପରି କଫିରେ କେଫିନ୍ ଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭୋକ କମିଯାଏ ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ‘ପାୟରିଆ’ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହୋଇଥାଏ। ପିତ୍ତାଶୟ ପଥୁରୀ ବା ପିତ୍ତାଶୟ ରୋଗ, ଅଗ୍ନାଶୟ ରୋଗ, ପେପ୍ଟିକ୍ ଅଲ୍ସର୍, ଯକୃତ ଶୋଥ, ଶିରୋସିସ୍ ,ହୃଦ୍ଜନିତ ରୋଗ, କିଡ୍ନୀ ରୋଗ ଆଦି କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ।
ଯଦି ରୋଗର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ଜଣା ନ ପଡ଼େ ନେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପରୀକ୍ଷା କରାଇବା ଉଚିତ।
ଲକ୍ଷଣ : ଉଦରକୂଳ, ମଳକ ରୋଧ (କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ), ଅଧୋବାୟୁ ନିର୍ଗମରେ ବାଧା, ହାତ, ଗୋଡ଼, ପିଠି, ମୁଣ୍ଡବ୍ୟଥା, ପାଟି ଶୁଖିବା, ଭୋକ ନ ଲାଗିବା, ଆମ୍ବିଳା ହାକୁଟି, ଖାଦ୍ୟପ୍ରତି ଅନିଚ୍ଛା, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ଲାଗିବା, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇହେବା, ଶୋଷ ଲାଗିବା, ଅଧିକ ଝାଳ ବୋହିବା, ଭୟ ଲାଗିବା, ବାନ୍ତି ଲାଗିବା, ବାନ୍ତି ହେବା, ଆଳସ୍ୟ, ସ୍ତବ୍ଧଥା, ପେଟବ୍ୟଥା ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ। ଯଦି ରୋଗୀ ଏପରି ଅନୁଭବ କରେ ତେବେ ଅଭିଜ୍ଞ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ କରନ୍ତୁ।
ଡା. ରଙ୍ଗନାଥ ମିଶ୍ର
-ପୁରୀଘାଟ ଥାନା ପାଖ, କଟକ
ମୋ : ୯୪୩୭୦୧୯୯୬୦
