ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ଷ ୨୦୩୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକାଧିକ ଐତିହାସିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ସ୍ଥଳୀରେ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ (Underwater Archaeological) ସର୍ଭେ ଏବଂ ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ। ଏହି ଅଭିଯାନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସମୁଦ୍ର ତଳେ ପୋତି ହୋଇ ରହିଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ସହର, ବନ୍ଦର, ଦୁର୍ଗ ଏବଂ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରମାଣ ଖୋଜିବା।
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (ASI) ର ‘ଅଣ୍ଡରୱାଟର ଆର୍କିଓଲୋଜି ୱିଙ୍ଗ୍’ ବର୍ତ୍ତମାନ:
-
ଗୁଜରାଟର ଦ୍ୱାରକା ଏବଂ ବେଟ୍ ଦ୍ୱାରକା
-
ତାମିଲନାଡୁର ମହାବଳୀପୁରମ୍
-
ପୁଡୁଚେରୀର କରାଇକାଲଠାରେ ସର୍ଭେ ଓ ଗବେଷଣା ଚଳାଇଛି।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ତାମିଲନାଡୁର ପୁମ୍ପୁହାର ଏବଂ ଗୁଜରାଟର ବେଟ୍ ଦ୍ୱାରକା, ଛାରୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗତା ବେଟ୍ ଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜଳତଳ ସନ୍ଧାନ ଓ ଖନନ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିସାରିଛି। ବର୍ଷ ୨୦୩୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱାରକା, ବେଟ୍ ଦ୍ୱାରକା, ବିଜୟଦୁର୍ଗ, ଜଞ୍ଜିରା, କରାଇକାଲ ଏବଂ ମହାବଳୀପୁରମ୍ ଏହି ଅଭିଯାନର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ରହିବ।
ମିଳିବ କି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରକା?
ଏହି ମିଶନ୍ର ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ଦ୍ୱାରକା। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଏହା ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ତଳୁ ପଥରର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ, ପ୍ରାଚୀନ ଜାହାଜର ଲଙ୍ଗର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବଶେଷ ମିଳିଛି। ତେବେ ଏହି ଅବଶେଷଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନଗରୀର ହିଁ ଅଟେ ବୋଲି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ସନ୍ଧାନ ଇତିହାସ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ—ଉଭୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେକରାଯାଉଛି।
ସମୁଦ୍ର ତଳେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କ’ଣ ଖୋଜୁଛନ୍ତି?
ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ମାନେ ଏହା ପରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସମୁଦ୍ର ତଳେ କୌଣସି ପ୍ରାଚୀନ ନଗର, ବନ୍ଦର, ଜାହାଜ, ଘାଟ, ଦୁର୍ଗ କିମ୍ବା ଜନବସତିର ଅବଶେଷ ରହିଛି କି ନାହିଁ। ଯଦି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା କଳାକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଇତିହାସ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତାକୁ ବୁଝିବାରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।
ସରକାର କେତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି?
-
୨୦୨୫-୨୬ ବର୍ଷ: ASI ର ଅଣ୍ଡରୱାଟର ଆର୍କିଓଲୋଜି ୱିଙ୍ଗ୍କୁ ₹୭୫.୪୦ ଲକ୍ଷର ବଜେଟ୍ ମିଳିଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଶି ବ୍ୟୟ ହୋଇସାରିଛି।
-
୨୦୨୬-୨୭ ବର୍ଷ: ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ₹୬୬.୫୦ ଲକ୍ଷ ଆବଣ୍ଟିତ କରାଯାଇଛି।
-
ତାମିଲନାଡୁ ସରକାର: ସ୍ଥଳ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଉଭୟ ଭାଗରେ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ₹୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।
-
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଓସେନୋଗ୍ରାଫି (NIO) କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ମିଶନ୍ ପାଇଁ ବଜେଟ୍ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।
ASI ଜଳତଳ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଲିମ ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି। ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ସୋନାର ମ୍ୟାପିଂ (Sonar Mapping) ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସର୍ଭେ ସାହାଯ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ତଳେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଇତିହାସକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯିବ।
ଯଦି ଏହି ଅଭିଯାନ ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ବ୍ୟବସାୟ, ବନ୍ଦର ଏବଂ ସଭ୍ୟତା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଅନେକ ନୂତନ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିପାରିବ। ଦ୍ୱାରକାରୁ ନେଇ ମହାବଳୀପୁରମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଗଭୀରତାରେ ଲୁଚିଥିବା ଏହି ରହସ୍ୟ ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଇତିହାସର ଏକ ନୂଆ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରିପାରେ।
