ରାଜା ବାଲି ଜଣେ ଦୟାଳୁ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ବାମନ ଦେବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଖୁସିରେ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ସେ ବାମନ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ବାମନ ଦେବ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ଅବତାର ଥିଲେ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିକୁ ବାମନ ଦେବଙ୍କ ଜନ୍ମ ଜୟନ୍ତୀ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ, ୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ବାମନ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନ କରାଯିବ।
ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ବର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ବାମନ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ରାଜା ବାଲି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜଣେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭକ୍ତ ଥିଲେ। ରାଜା ବାଲି ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ସୱର୍ଗ ଉପରେ ନିଜର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜଣେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭକ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦାର କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ଠୁର ଏବଂ ଅହଂକାରୀ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ। ରାଜା ବାଲି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଅପବ୍ୟବହାର କରି ଦେବତା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ।
ଯେତେବେଳେ ସୱର୍ଗରୁ ତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଛଡ଼ାଇ ନିଆଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଜଣାଇ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗିଥିଲେ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେ ବାଲିଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରୁ ତିନିଲୋକକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ମାତା ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବାମନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବାମନ ଅବତାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ରାଜା ବାଲିଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବାମନ ଦେବ ବାଲିଙ୍କୁ ଦାନ ସୱରୂପ ତିନି ପାହାଚ ଭୂମି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଜଣେ ଦାନଶୀଳ ରାଜା ଥିବା ବାଲି ଖୁସିରେ ବାମନ ଦେବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ରାଜି ହେଲେ। ବାମନ ଦେବ ଏକ ବିରାଟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପାଦ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ମାପିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ସହିତ, ସେ ସୱର୍ଗ ମାପିଲେ। ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ବାମନ ଦେବ ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପାଦ ନେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ରାଜା ବାଲି ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ଏହି ଭିକାରୀ କୌଣସି ସାଧାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହଁନ୍ତି ବରଂ ସୱୟଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ। ତେଣୁ ବାଲି ତୃତୀୟ ପାଦ ପାଇଁ ବାମନ ଦେବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କଲେ। ତା’ପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ବାଲିଙ୍କ ଦାନଶୀଳତାକୁ ସମ୍ମାନ କରି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ପାତାଳକୁ ଠେଲି ଦେଲେ।
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ବାଳୀଙ୍କୁ ବର ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଷକୁ ଥରେ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଯାଇପାରିବେ। ରାଜା ବାଲିଙ୍କ ବାର୍ଷିକ ପୃଥିବୀ ଯାତ୍ରାକୁ କେରଳରେ ଓଣମ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟରେ ବାଲି-ପ୍ରତିପଦ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ତେଣୁ ରାଜା ବାଲିଙ୍କୁ ପାତାଳର ଶାସକ କୁହାଯାଏ।
