ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ତାରା ପଛରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ରହସ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛି। ରାତିରେ ଆପଣ ଯେଉଁ ତାରାସବୁ ଦେଖନ୍ତି, ତାହା ହୁଏତ ସେଗୁଡ଼ିକର ବର୍ତ୍ତମାନ ନୁହେଁ ବରଂ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଅତୀତ ହୋଇପାରେ। ରାତିରେ ଆକାଶକୁ ଚାହିଁଲେ ଆମକୁ ଚମକୁଥିବା ତାରାମାନ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି ଆମେ ଯାହା ଦେଖୁଛୁ, ତାହା ସେଗୁଡ଼ିକର ବର୍ତ୍ତମାନର ରୂପ ନୁହେଁ ବରଂ ଅନେକ ପୁରୁଣା ରୂପ ହୋଇପାରେ। ତାରାଗୁଡ଼ିକ ଆମଠାରୁ ଏତେ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଆଲୋକ ପୃଥିବୀରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗିଯାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ଆଜି ଯେଉଁ ତାରା ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲା, ସେପରି ହିଁ ଦେଖାଯାଉଛି। ହୋଇପାରେ ଯେ ସେହି ତାରାଟି ଏବେ ବଦଳିଯାଇଛି କିମ୍ବା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।
ତାରାମାନଙ୍କୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିନିଷ ହେଉଛି ଆଲୋକର ଗତି। ଆଲୋକ ଏକ ସେକେଣ୍ଡରେ ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ କିଲୋମିଟର ଗତି କରେ, କିନ୍ତୁ ମହାକାଶ ଏତେ ବଡ଼ ଯେ ଏହି ଦୂରତା ବି କମ୍ ପଡ଼ିଯାଏ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ତାରାରୁ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ତାହା ଆମ ପାଖକୁ ଆସିବା ପାଇଁ ଅନେକ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ। ତେଣୁ ଆମେ ସବୁବେଳେ ପୁରୁଣା ଆଲୋକ ହିଁ ଦେଖୁଥାଉ। ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଦେଖୁଥିବା ତାରାଟି ଏହି ସମୟରେ ଜୀବିତ ଅଛି କି ନାହିଁ, ତାହା କହିବା କଷ୍ଟକର।
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିପାରେ ଯେ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ତାରା ପ୍ରକୃତରେ ଏବେ ଆଉ ନାହାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଆଲୋକ ଏବେ ବି ଯାତ୍ରା କରୁଛି, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ଚମକୁଥିବାର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ପୂର୍ବରୁ ଶେଷ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ଆମେ ସେମାନଙ୍କର ଅତୀତକୁ ଦେଖୁଥାଉ। ଏହି କାରଣରୁ ମହାକାଶକୁ ଏକ ‘ଟାଇମ୍ ମେସିନ୍’ (ସମୟର ଯନ୍ତ୍ର) ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏଠାରେ ଆମେ ବିତିଯାଇଥିବା ସମୟର ଝଲକ୍ ଦେଖିଥାଉ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ତାରା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଅନେକ ତାରା ଏବେ ବି ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛନ୍ତି। ଆମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏକ ତାରା ଏବଂ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସକ୍ରିୟ ଅଛି। ସେହିପରି ଆମକୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନେକ ତାରା ଏବେ ବି ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛନ୍ତି। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଦୂରତା ଏବଂ ଆଲୋକ ଆଧାରରେ ଆକଳନ କରନ୍ତି ଯେ କେଉଁ ତାରା ଜୀବିତ ଅଛି ଏବଂ କେଉଁଟି ହୁଏତ ଶେଷ ହୋଇସାରିଛି।
ମଣିଷ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀ ତୁଳନାରେ ତାରାମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ ଅନେକ ଅଧିକ। କିଛି ତାରା କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ଜୀବିତ ରହୁଥିବା ବେଳେ, କେତେକ ଅରବ ଅରବ ବର୍ଷ ଧରି ଚମକୁଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ଆମକୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ତାରାଟି ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିବ ବୋଲି କୌଣସି ନିୟମ ନାହିଁ। ଅନେକ ତାରା ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଆଲୋକ ଆଜି ବି ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କ ବର୍ତ୍ତମାନର ସଠିକ୍ ଆକଳନ ଦେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବହୁ ଦୂରରେ ଥିବା ତାରାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି କଥା ବଦଳିଯାଏ।
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ତାରାମାନଙ୍କର ରଙ୍ଗ, ଆଲୋକ ଏବଂ ଦୂରତା ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ତାରାଟି କେଉଁ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି ତାହା ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ଏବଂ ସ୍ପେସ୍ ମିଶନ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ତାରାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ କୌଣସି ତାରା ବୃଦ୍ଧ ହେଉଛି, ନୂଆ ଅଛି କିମ୍ବା ଶେଷ ହେବା ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି। ତଥାପି ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଜାଣିବା ସବୁବେଳେ ସହଜ ନୁହେଁ, କାରଣ ମହାକାଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଏବଂ ରହସ୍ୟମୟ।
ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ରାତିରେ ଆକାଶକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ଆପଣ କେବଳ ତାରା ଦେଖୁନଥାନ୍ତି, ବରଂ ସମୟର କାହାଣୀ ଦେଖୁଥାନ୍ତି। କିଛି ତାରା ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଖାଉଥିବା ବେଳେ, କିଛି ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କର ଅତୀତ ଦେଖାଉଥାନ୍ତି। ଏହି କଥା ହିଁ ଏହି ଅନୁଭୂତିକୁ ଆହୁରି ରୋମାଞ୍ଚକର କରିଦିଏ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଥର ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ତାରାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ ହୁଏତ ଆପଣ ଏପରି ଏକ ତାରାକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଏବେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଆଉ ନାହିଁ।
