ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୭।୬: ଇସ୍ରାଏଲ ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶେୟାର ବଜାରରେ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହା ସହିତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ମୂଲ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି। ଯଦି ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଶୀଘ୍ର ସାଧାରଣ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଭାରତ ପରି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଗୁରୁତର ଅର୍ଥନୈତିକ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ। ଦେଶର ୮୫% ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତା ଆମଦାନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପୂରଣ ହୁଏ। ଇସ୍ରାଏଲ-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଭାରତର ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ, ଯାହା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ଘାଟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ଏହା ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜିନିଷପତ୍ରର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଜୀବନଧାରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧିରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ।
ଇରାନ ଯଦି ଷ୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ ହୋର୍ମୁଜ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦-୨୫% ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ବାଣିଜ୍ୟ ହୁଏ, ତାହାକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଧମକ ଦେଇଛି। ଏହା ହେଲେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ଏବଂ ଭାରତ ପରି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଏହା ସହିତ ଜାହାଜ ପରିବହନ ଓ ବୀମା ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ଇସ୍ରାଏଲ-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ଭାରତୀୟ ଶେୟାର ବଜାରରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଇଛି। ଶୁକ୍ରବାର ସେନସେକ୍ସ ଓ ନିଫ୍ଟି ୦.୭% ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। ରୁପି ମଧ୍ୟ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ୦.୬% ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ୮୬.୦୯ରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ, ସୋମବାର ନିଫ୍ଟି ୦.୯୨% ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨୪,୯୪୬.୫୦ରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବଜାରର କିଛିଟା ସ୍ଥିରତାକୁ ସୂଚାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲେ, ତେବେ ବଜାରରେ ଅଧିକ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଇପାରେ।
ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଅନିଶ୍ଚିତତା ହେତୁ ବିନିଯୋଗକାରୀମାନେ ସୁନା ପରି ନିରାପଦ ସମ୍ପତ୍ତି ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଉଛନ୍ତି। ଭାରତରେ ଜୁନ ୧୬ରେ ଏମସିଏକ୍ସ ସୁନା ଫ୍ୟୁଚର ୧୦ ଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ୧,୦୧,୦୭୮ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ସୁନା ଫ୍ୟୁଚର ପ୍ରାୟ ୩,୪୫୦ ଡଲାର ପ୍ରତି ଟ୍ରଏ ଆଉନ୍ସରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବିନିଯୋଗ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ।
ଭାରତର ଇସ୍ରାଏଲ ଓ ଇରାନ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଭାରତ-ଇରାନ ବାଣିଜ୍ୟ ୧.୨୪ ବିଲିୟନ ଡଲାର ରପ୍ତାନୀ ଓ ୪୪୧.୯ ମିଲିୟନ ଡଲାର ଆମଦାନୀ ଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ ରପ୍ତାନୀ ୨.୧୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଓ ଆମଦାନୀ ୧.୬୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଥିଲା। ଇରାନର ଚାବାହାର ବନ୍ଦର, ଯେଉଁଠାରେ ଭାରତ ୫୦୦ ମିଲିୟନ ଡଲାର ବିନିଯୋଗ କରିଛି, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଓ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ। କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଭାରତ ଉଭୟ ଦେଶ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକ ଜଟିଳ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲେ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏଥିରେ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବ, ଯାହା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିରେ ପରିଣତ ହେବ। ଏହା ସହିତ ବିମାନ ଚାଳନା, ରାସାୟନିକ, ପେଣ୍ଟ, ଟାୟାର, ସିମେଣ୍ଟ ଓ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ପରି ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଆଧାରିତ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ର୍ନିଭରଶୀଳ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଲାଭ
କିଛି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ଭାରତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ସ ଯେପରିକି ରୁଷିଆ, ସାଉଦି ଆରବ କିମ୍ବା ଆମେରିକା ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଏ, ତେବେ କ୍ଷତିକୁ କିଛିଟା ହ୍ରାସ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହା ସହିତ, ଭାରତର ମଜଭୁତ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର (୫.୧୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର ବୃଦ୍ଧି) ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସ୍ଥିରତା ଦେଇପାରେ। ତେବେ, ଏହା କେବଳ ସୱଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ସହାୟକ ହେବ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମାଧାନ ପାଇଁ କୌଶଲଗତ ଯୋଜନା ଆବଶ୍ୟକ।
ଭାରତୀୟ ସରକାର ଏହି ସଙ୍କଟର ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗ ଜାହାଜ କମ୍ପାନୀ ଓ କଣ୍ଟେନର ସଙ୍ଗଠନମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି ପ୍ରଭାବର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରୁଛି। ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ସୁଧ ହାର ହ୍ରାସକୁ ବିଳମ୍ବ କରିପାରେ। ସରକାର ଇନ୍ଧନ ଉପରେ ଏକସାଇଜ ଡ୍ୟୁଟି ହ୍ରାସ କରିବା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରିପାରନ୍ତି।
