ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୫।୭: ବଜେଟ ୨୦୨୪ରେ ବିହାର ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଲାଗି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଘୋଷଣା ହେବା ପରେ ‘ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା’ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ରାଜନୀତି ସରଗରମ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ସରକାର ବିହାର ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶକୁ ହାତ ଖୋଲି ଦେଇଥିବା ବେଳେ ଅଣ ଭାଜପା ଶାସିତ ରାଜ୍ୟକୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିବା ବିରୋଧୀ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ବିରୋଧୀ ଏମ୍ପିମାନେ ବଜେଟରେ ଅନ୍ୟାୟ କରାଯାଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ କରି ବୁଧବାର ସଂସଦରେ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତାକୁ ନେଇ ଶାସକ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ମଧ୍ୟରେ ବିତର୍କ ଜାରି ରହିଛି। ବିହାରକୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ନ ମିଳିବାକୁ ନେଇ ଆର୍ଜେଡି ନୀତୀଶ କୁମାରଙ୍କୁ କଟାକ୍ଷ କରୁଛି।
ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ବିହାରକୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଦାବି ହେଉଛି। ଜେଡିୟୁ ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ ବିହାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନୀତୀଶ କୁମାର ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଅନେକ ଥର ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ହେଲେ ମୋଦି ସରକାର ଶାସନ କ୍ଷମତାରେ ରହିବାକୁ ହେଲେ ଜେଡିୟୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରବାବୁ ନାଇଡୁଙ୍କ ଟିଡିପିର ସମର୍ଥନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି, ଏଣୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇବାକୁ ଏହି ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ପାଖରେ ଭଲ ଅବସର ରହିଛି। ଜୁଲାଇ ୨୩ ବଜେଟରେ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନ ରଖାଯାଇଛି। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶକୁ ୧୫ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ତ ବିହାରକୁ ୬୦ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ମିଳିଛି।
ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା କ’ଣ?
ଏହି ମାନ୍ୟତା ଉକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯିଏ ନିଜର ଭୌଗଳିକ ଗଠନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ପଛୁଆ ଏବଂ ବିକାଶର ପାରାମିଟରରେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି। ବିକାଶର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତ ସହିତ ରାଜ୍ୟକୁ ଯୋଡିବା ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଆର୍ଥିକ ପ୍ୟାକେଜ୍ ଏବଂ ଟିକସ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି। ୧୯୬୯ ରେ ପଞ୍ଚମ ଅର୍ଥ ଆୟୋଗର ସୁପାରିଶ କ୍ରମେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଥମେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲା।
ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇବା ପାଇଁ ମାନଦଣ୍ଡ କ’ଣ?
ଯେକୌଣସି ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ୟାକେଜ କିମ୍ବା ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଦେବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କିଛି ନିୟମ, ସର୍ତ୍ତ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟତା ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳ ପାହାଡ଼ିଆ ଏବଂ ଅପହଞ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ। ରାଜ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଘନତା ବହୁତ କମ ହେବା ଉଚିତ୍ କିମ୍ବା ସେଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ରହିବା ଉଚିତ। ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଂଶ ପଡୋଶୀ ଦେଶକୁ ସୀମା ସହ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖିଥାଏ। ରାଜ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପଛୁଆ ଏବଂ ଏହାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହେବା ଉଚିତ। ଯଦି ରାଜ୍ୟ ଏହାର ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇ ନ ପାରେ।
ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି?
୧୯୬୯ ମସିହାରେ, ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଜମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର, ଆସାମ ଏବଂ ନାଗାଲାଣ୍ଡକୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଅନ୍ୟ ଆଠଟି ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ବର୍ଗରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆଠଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ମଣିପୁର, ମେଘାଳୟ, ମିଜୋରାମ, ସିକ୍କିମ, ତ୍ରିପୁରା, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରହିଛି। ମନମୋହନ ସିଂଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୟୁପିଏ ସରକାର ସମୟରେ ତେଲେଙ୍ଗାନାକୁ ୨୦୧୪ରେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁନର୍ଗଠନ କରି ତେଲେଙ୍ଗାନାକୁ ଏକ ଅଲଗା ରାଜ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା।
ବିଶେଷ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକୁ କେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି, ସେମାନେ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା, କେନ୍ଦ୍ରରୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଅନୁଯାୟୀ ଟିକସ ଛାଡ ସହିତ ଅନେକ ରିହାତି ଏବଂ ସୁବିଧା ପାଆନ୍ତି। ଯେକୌଣସି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ, ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିବା ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପାଣ୍ଠିର ମାତ୍ର ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡିବ, ବାକି ୯୦ ପ୍ରତିଶତ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ଯୋଜନାରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବେ। ଅବଶିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକୁ ଏହି ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ୬୦ ରୁ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ପାଣ୍ଠି ଛାଡିଥାଏ। କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ଯଦି ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ପାଣ୍ଠି ସାଧାରଣ ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସେହି ପରିମାଣ ପ୍ରଭାବହୀନ ହୋଇଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥିତି ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡିକରେ ଏହି ପାଣ୍ଠି ଅଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ପୁଣି ବିନିଯୋଗକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥିତି ଥିବା ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଟ୍ୟାକ୍ସ ଛାଡ଼ ଦିଆଯାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଯେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ପାଇଁ ବଜେଟ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଏ।
କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ଦାବି କରୁଛନ୍ତି?
ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଠାରେ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ଦାବି କରୁଛନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିହାର ଆଗରେ ରହିଛି। ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଏକ ପୃଥକ ରାଜ୍ୟ ହେବା ପରେ ଏହି ଦାବି ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ବିହାର ନେତାମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରାଜ୍ୟର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଝାଡଖଣ୍ଡର ଅଂଶକୁ ଯାଇ ରାଜ୍ୟର ରାଜସ୍ବ ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି। ବିହାର ଏକ ପଛୁଆ ରାଜ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ଆବଶ୍ୟକ। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଝାଡଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼ ଓ ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
