ପିଲାଟି ଦିନରୁ ମୁଁ ଭାରି ସ୍ବାଭିମାନୀ। କାହାଠୁ କିଛି ମାଗିବାକୁ ମୋତେ ଆଦୌ ଭଲ ଲାଗେନା, ଏପରିକି ବାପା ମାଆଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ପ୍ରାଥମିକ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିବା ଦିନରୁ କିଛି ନା କିଛି ରୋଜଗାର କରିବାର ପନ୍ଥା ଖୋଜୁଥାଏ। ଭାଗ୍ୟର ବିଡ଼ମ୍ବନା ମଧ୍ୟ ଏମିତି, ୪ର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ିବା ବେଳକୁ ବାପା କ୍ୟାନ୍ସରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଇହଧାମ ତ୍ୟାଗକଲେ। ସେତେବେଳକୁ ମୋତେ ମାତ୍ର ୯ବର୍ଷ ବୟସ। ବାପା ଗଲା ପରେ ଅଭାବ ମୋର ସ୍ବାଭିମାନୀ ପ୍ରକୃତିଟିକୁ ବଢ଼େଇଦେଲା। ମାଆ ଜଣେ ଗୃହିଣୀ। ଆମର ଥିଲା ଯୌଥ ପରିବାର। ପରିବାରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ କାକାଙ୍କ ଉପରେ। କାକାଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରବଳ ଭୟ। ତେଣୁ କିଛି ଦରକାର ହେଲେ ଆମେ କାକାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ କହିପାରୁ ନ ଥିଲୁ। ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ମନେ ମନେ ସ୍ଥିର କଲି, ନିଜର ଖାତା କଲମର ଖର୍ଚ୍ଚ ମୁଁ ନିଜେ ବହନ କରିବି। ସେହିସମୟରେ ବିଦ୍ୟାଳୟର କେତେଜଣ ପିଲା ଷ୍ଟିକର ଓ ଜଳଛବି ବଜାରରୁ କମ୍ ପଇସାରେ ଆଣି ଅଧିକ ପଇସାରେ ଅନ୍ୟ ପିଲାଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରୁଛନ୍ତି। ତାହା ଦେଖି ମୁଁ ମନେ ମନେ ସ୍ଥିରକଲି ମୁଁ ବି ଏମିତି ରୋଜଗାର କରିବି। ହେଲେ ଷ୍ଟିକର କି ଜଳଛବି କିଣିବା ପାଇଁ ପଇସା କେଉଁଠୁ ଆଣିବି? ମାଆ ପାଖରେ ଚାରଣିଟିଏ ନ ଥାଏ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣିଥିଲି। କାକାଙ୍କୁ ମାଗିଲେ ଗାଳି ଶୁଣିବି,ଏକଥା ବହୁତ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଥିଲି। ବାପା କି ମାଆଙ୍କ ଭିତରୁ କେହି ଜଣେ ଯଦି ଅସମୟରେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ପିଲାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ବଡ଼ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। କଥାରେ ଅଛି ‘ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ଉପାୟ ବଳେ ବଳେ ଆସେ’। ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ଗୋଟେ ବୁଦ୍ଧି ଜୁଟିଲା। ଯେଉଁ ପିଲାମାନେ ବଜାରରୁ ଷ୍ଟିକର ଓ ଜଳଛବି ଆଣୁଥିଲେ ତାଙ୍କ ଭିତରୁ ଜଣେ ମୋର ଭଲ ସାଙ୍ଗ ଥିଲା। ମୁଁ ତାକୁ ଯାଇ କହିଲି, ତୁ ମୋତେ କିଛି ଷ୍ଟିକର ଦେ, ମୁଁ ତାକୁ ବିକ୍ରିକରି ତତେ ତୋ ପଇସା ଫେରାଇଦେବି। ସେ ମୋ କଥାରେ ରାଜିହୋଇ ମତେ ଚାରିଟି ଷ୍ଟିକର ଦେଲା; ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଏକ ଟଙ୍କା ଥିଲା। ମୁଁ ସେ ଷ୍ଟିକରକୁ ତିନି ଟଙ୍କାରେ ଅନ୍ୟ ପିଲାଙ୍କୁ ବିକିଲି। ତାକୁ ତା’ର ଟଙ୍କାଟେ ଫେରାଇଦେଲି ଏବଂ ଆଉ ୨ ଟଙ୍କାରେ ବଜାରରୁ ଷ୍ଟିକର ଆଣିବାକୁ କହିଲି। ସେହି ୨ଟଙ୍କା ହିଁ ଥିଲା ମୋର ପ୍ରଥମ ରୋଜଗାର; ଯାହାକୁ ଉପଯୋଗକରି ମୁଁ ଆଉ କିଛି ଟଙ୍କା ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେଲି। ଖାତା ଓ କଲମ ପାଇଁ ମୋତେ ଆଉ କାହା ଆଗରେ ହାତ ପତାଇବାକୁ ପଡ଼ିଲାନାହିଁ। ୬ଷ୍ଠଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ଦିନେ ଆମ ସ୍କୁଲର ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ଖାଇବାଛୁଟିରେ ମତେ ଆଉ ୨ ଜଣ ପୁଅ ପିଲାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, ତୁମ ପାଇଁ ଗୋଟେ ଖୁସିର ଖବର ଅଛି। ତୁମେ ୩ଜଣ ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ସ୍କଲାରଶିପ୍ ପାଇଛ। ସେଥର ସ୍କଲାରଶିପରେ ମିଳିଥିଲା ୯ ଟଙ୍କା। ସେ ସମୟରେ ଆମ ଘରର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଭଲ ନ ଥିଲା। ଘରୁ ସ୍କୁଲର ଦୂରତା ୧ କି.ମି.ରୁ ଅଳ୍ପ ଅଧିକ ହେବ। ସେ ସମୟରେ ଝିଅପିଲାମାନେ ସାଇକେଲ ଚଲାଉ ନ ଥିଲେ। ତେଣୁ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ଚାଲି ଚାଲି ସ୍କୁଲ ଯାଉଥିଲେ। ରାସ୍ତାରେ ପାଦରେ କିଛି ଫୋଡ଼ି ନ ହେବା ପାଇଁ ପାଦରେ ଚପଲ ପିନ୍ଧୁଥିଲେ। ଅର୍ଥାଭାବରୁ ମୋର ପାଦରେ ଚପଲ ହଳେ ନ ଥିଲା। ଫୁଙ୍ଗୁଳା ପାଦରେ ଏତେ ରାସ୍ତା ଯିବାକୁ ଭାରି କଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ତେଣୁ ମୁଁ ମୋ ସ୍କଲାରଶିପ୍ ଟଙ୍କାରେ ବାଟା ଚପଲ ହଳେ କିଣିଥିଲି। ଠୁଙ୍ଗା ତିଆରିଠାରୁ ଆରମ୍ଭକରି ଛେଳି ପାଳି ନିଜର ପାଠପଢ଼ା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉଠାଇଛି ଅନ୍ୟ ଭଉଣୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ ହାଇସ୍କୁଲ ପଢ଼ିବା ସମୟରେ। ଫାଷ୍ଟ ଡିଭିଜନରେ ମାଟ୍ରିକ୍ ପାସ୍କଲି। ତା’ପରେ ଟ୍ୟୁଶନକରି ଯୁକ୍ତ୨ରୁ ସ୍ନାତକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଠ ପଢ଼ିଲି। ସ୍ନାତକରେ ଡିଷ୍ଟିଂଶନ ସହ ଅନର୍ସରେ ସବୁ ପିଲାଙ୍କଠୁ ବେଶି ନମ୍ବର ରଖି ବାରିପଦା ଏମ୍ପିସି କଲେଜରୁ ପାସ୍କଲି। ସେହି ଟ୍ୟୁଶନ କରିବା ଭିତରେ ମୁଁ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ହେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲି। ଓଡ଼ିଶା ଅର୍ଥ ସେବାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭାଗରେ କାମକରି ଉଚ୍ଚ ବେତନ ପାଉଥିବା ମୋର ଆଜିର ରୋଜଗାର ପିଲାବେଳର ସେହି ଷ୍ଟିକର ବିକ୍ରିର ରୋଜଗାରଠାରୁ କାହିଁକି କେଜାଣି କମ୍ ଓ ଫିକା ଲାଗେ।
