ପହଲଗାମ୍ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ବାଭାବିକ ସ୍ଥିତି ଲାଗିରହିଛି। ପାକିସ୍ତାନକୁ ଭାରତୀୟମାନେ ପରମ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କୂଟନୈତିକ ଓ ରଣନୀତିକ ସ୍ତରରେ ଚାଇନା ଯେଭଳି ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛି, ସେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଏବର ତିକ୍ତତା ଦେଖାଦେବା ପୂର୍ବରୁ ନେପାଳ, ବାଂଲାଦେଶ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ମ୍ୟାନ୍ମାର, ମାଳଦ୍ୱୀପ ଆଦି ରାଷ୍ଟ୍ର ସହ ଚାଇନା କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ବଢ଼ାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତିରେ ଭାରତ ସହ ଉତ୍ତମ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଆସିଥିବା ଆଫଗାନିସ୍ତାନକୁ ମଧ୍ୟ ଚାଇନା କଳେବଳେ କୌଶଳେ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଇଛି। ସଦ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଖିଲେ ଚାଇନା-ପାକିସ୍ତାନ ଅର୍ଥନୈତିକ କରିଡର (ସିପିଇସି) ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ୨୦୧୫ ଏପ୍ରିଲରେ ସିପିଇସି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ୬୨ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାକ୍ ଅଧିକୃତ କଶ୍ମୀର (ପିଓକେ) ଦେଇ ଯାଉଥିବାରୁ ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଖଣ୍ଡତା ବିପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଦର୍ଶାଇ ଭାରତ ତାହାକୁ ବିରୋଧ କରିଆସୁଛି। ଦୀର୍ଘ ୩,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ବ୍ୟାପୀ ଚାଇନାର ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ଜିନ୍ଜିଆଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପାକିସ୍ତାନର ବେଲୁଚିସ୍ତାନ ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ଗ୍ବଦାର ବନ୍ଦରକୁ ସଡ଼କ, ରେଳପଥ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଡ଼ି ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ପାକିସ୍ତାନର ଦୁର୍ବଳ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରାଇବାର ଆଶା ଦେଖାଇ ଚାଇନା ଆରବ ସାଗରରେ ନିଜର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ପିଓକେ ଓ ବେଲୁଚିସ୍ତାନରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଦିଗରେ ଚାଇନାର ନିବେଶ ଭାରତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। କାରଣ ସେହିସବୁ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଚାଇନା ଓ ପାକିସ୍ତାନର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଭାରତ ପାଇଁ ବିପଦ ଆଣିବା ଥୟ। ଏଥିସହିତ ଇରାନ୍ର ଚାବାହାର ବନ୍ଦର ସହ ସଂଯୋଗ ନେଇ ଭାରତ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥଳେ ସିପିଇସି ଯୋଗୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ଭାରତକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ତଡ଼ିଦେବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହେଲାଣି।
ଏହି ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟରେ ଦେଖିଲେ ପାକିସ୍ତାନ ଯୋଜନା କରି ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ମାଟିକୁ ଭାରତ ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରେ, ଯାହା ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। କାରଣ ଅତୀତକୁ ଅନିଶା କଲେ ଜୈଶ-ଇ-ମହମ୍ମଦ ଓ ଲଶ୍କର-ଇ-ତୋଇବା ଭଳି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ନିଜ ମାଟିରେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଆସିଛି। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ପହଲଗାମ୍ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ କରିଥିବା ସାମରିକ ଅଭିଯାନକୁ ଦେଖି ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ଥିବା ଅଲ୍-କାଏଦା ଭଳି ଉଗ୍ରପନ୍ଥୀ ସଙ୍ଗଠନ ଭାରତ ବିରୋଧରେ ଜେହାଦୀ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ବିଚଳିତ କଲା ଭଳି ଘଟଣା ହେଲା ଚାଇନାର ସିପିଇସି ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିସ୍ତାରବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଫଗାନିସ୍ତାନ ଯୋଗଦେବାକୁ ସମ୍ମତି ପ୍ରଦାନ କରି ଭାରତ ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀର ଭୂରାଜନୈତିକ ପରିଣାମ ଆଣିବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଅତୀତକୁ ଦେଖିଲେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ଅନ୍ତରୀଣ ତାଲିବାନ ସରକାର ସେଠାକାର ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଙ୍ଗଠନ ତେହେରିକ୍-ଇ-ତାଲିବାନ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ବେଲୁଚିସ୍ତାନ ଲିବରେଶନ ଆର୍ମି (ବିଏଲ୍ଏ) ପାକିସ୍ତାନ ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବନ୍ଦ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେଉଥିବାରୁ ଇସ୍ଲାମାବାଦ ଲଗାତର କାବୁଲକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଆସୁଥିଲା। ସୂଚନା ଦିଆଯାଇପାରେ ଯେ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କୁ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ଦେଶରୁ ବଳପୂର୍ବକ ତଡ଼ିଦେବା ପରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ତିକ୍ତତାକୁ ଚାଇନା ସମ୍ଭବତଃ କମାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ନିକଟରେ ବେଜିଂଠାରେ ଚାଇନା, ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକ ତ୍ରିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସିପିଇସି ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସ୍ଥିତିରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି। ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାରତ ୩ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ନିବେଶ କରିଛି। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନକୁ ଚାଇନା ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଟାଣିନେବା ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ଆଉ ଏକ ବିଫଳତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ବୋଲି କୁହାଗଲାଣି।
