ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୭।୪: ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତଥା ରାଜ୍ୟସଭାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଜଗଦୀପ ଧନଖର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ନେଇ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪୨ ଅଧୀନରେ ନିଆଯାଇଥିବା କ୍ଷମତାକୁ “ପରମାଣୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର” ସହ ତୁଳନା କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ସମ୍ବିଧାନର ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛି। ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆସିଛି, ଯେଉଁଥିରେ କୋର୍ଟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଏକ ମାମଲାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଧନଖରଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଆଇନଗତ ମହଲରେ ତୀବ୍ର ଆଲୋଚନାର କାରଣ ହୋଇଛି।
ଧନଖରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟର ମୂଳ ରହିଛି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪୨ ଅଧୀନରେ ନିଆଯାଇଥିବା କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବହାର। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪୨ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟକୁ “ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା” ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଯେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ନେଇ ଧନଖର କହିଛନ୍ତି ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବା ସମ୍ବିଧାନର ସୀମା ବାହାରେ। ସେ କହିଛନ୍ତି, “ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ। ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪୨ ଏକ ପରମାଣୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ସମ୍ବିଧାନର ମୌଳିକ ଗଠନକୁ ବିପଦରେ ପକାଉଛି।”
ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଏକ ସାଧାରଣ ସଭାରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଧନଖର ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସୀମା ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଭୂମିକା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଅତିରିକ୍ତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ସମ୍ବିଧାନର ଶକ୍ତି ବିଭାଜନ (Separation of Powers) ନୀତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରୁଛି।
ଯଦିଓ ଧନଖରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାମଲାର ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ, ଏହା ସମ୍ଭବତଃ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏକ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ ଜଡ଼ିତ, ଯେଉଁଥିରେ କୋର୍ଟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଏକ ଆଇନ ସମ୍ପର୍କିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ କହିଥିଲେ। ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪୨ ଅଧୀନରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବିଭିନ୍ନ ମାମଲାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି, ଯାହା କେତେକ ମହଲରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଅଧିକାର ସୀମା ନେଇ ବିତର୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଧନଖରଙ୍କ ବୟାନକୁ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ତନାବ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଧନଖରଙ୍କ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ X ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ତୀବ୍ର ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ହୋଇଛି। କେତେକ ଲୋକ ଏହାକୁ ସମ୍ବିଧାନର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମନେ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଅନେକ ସମୟରେ ତା’ର ଅଧିକାର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି। ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ।
ଧନଖରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ ନ୍ୟାୟପାଳିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା, ଏବଂ ବିଧାୟିକା ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ବିଭାଜନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିତର୍କକୁ ଉଜାଗର କରୁଛି। ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪୨ ଅଧୀନରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ କ୍ଷମତା ଅନେକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି, ଯେପରିକି ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା, ମାନବାଧିକାର, ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ସଂସ୍କାର। ତେବେ, ଏହାର ଅତିରିକ୍ତ ବ୍ୟବହାର ନେଇ ସମୟ ସମୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଧନଖଡ଼ଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂକଟକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି, ଯେଉଁଥିରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଆବଶ୍ୟକ। କେତେକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମନେ କରନ୍ତି ଯେ ଏହା ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସମୀକ୍ଷା (Judicial Review) ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସନ୍ତୁଳନ ଆଲୋଚନାର ଆବଶ୍ୟକତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
