ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୨।୫: ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ କ’ଣ ଭାଇରାଲ ହେବ କିମ୍ୱା କେବେ ହେବ ତାହା କହିହେବ ନାହିଁ। ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପୂର୍ୱରୁ, ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅନନ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସବୁଠି ଶିରୋନାମା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିସାରିଛି। ଏହି ଭର୍ଚୁଆଲ ପାର୍ଟି ଯାହା ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମରେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ପକାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି ରାଜନୀତିର କରିଡରରେ ବହୁତ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ତଥାପି, ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ନିର୍ୱାଚନ ରଣଭୂମିର ବାସ୍ତବତା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିରାଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି। ଯଦି ଏହି ଦଳ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେଶର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ତେବେ ଏହାକୁ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଏବଂ ଜଟିଳ ନିୟମାବଳୀ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ ଯାହା ଏହା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଯେ କାହିଁକି ସେମାନଙ୍କୁ “କକ୍ରୋଚ”କୁ ସେମାନଙ୍କର ର୍ନିବାଚନ ଚିହ୍ନ ଭାବରେ ବାରଣ କରାଯିବ।
ଆମେରିକାର ବୋଷ୍ଟନ ସହରରୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଅଭିଜିତ ଡିପେକେ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ “କକ୍ରୋଚ ଜନତା ପାର୍ଟି” (CJP) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହାର ସୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ବିରୋଧୀ ମନୋଭାବ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ସୱର ପାଇଁ ଦଳଟି ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଆଁ ପରି ବ୍ୟାପିଗଲା। ଏହାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏତେ ଉଚ୍ଚତାରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଯେ ଏହା ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି)କୁ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ଏପରିକି ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ଦୁଇଜଣ ଏମପି ମଧ୍ୟ ଏହାର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଏହା ସହିତ ଜଡିତ ଅଛନ୍ତି। ଲୋକପ୍ରିୟତାର ଏହି ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତରେ ଦଳର ସରକାରୀ ’X’ (ପୂର୍ୱରୁ ଟୱିଟର) ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଅବରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା; ବିନା ବିଚଳିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଏକ ନୂତନ ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଯଦି ଏହି ଦଳ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ପରିସରରୁ ପାଦ ଦେଇ ଦେଶର ଯେକୌଣସି କୋଣରୁ ପ୍ରକୃତରେ ର୍ନିବାଚନ ଲଢ଼ିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ଏକ ଲମ୍ୱା ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପଡିବ। ଭାରତରେ, ଯେକୌଣସି ନୂତନ ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ ପାଇଁ ର୍ନିବାଚନ ଲଢ଼ିବା ପୂର୍ୱରୁ ଭାରତୀୟ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନ (ECI) ସହିତ ନିଜକୁ ପଞ୍ଜୀକୃତ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଭାବରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ଏହି ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜନପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଆଇନ, 1951 ର ଧାରା 29A ଅନୁଯାୟୀ କରାଯାଏ। ଏହି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପଞ୍ଜୀକରଣ ବିନା, କୌଣସି ସଂଗଠନ କୌଣସି ଅଧିକାର ଦାବି କରିପାରିବ ନାହିଁ କିମ୍ୱା ର୍ନିବାଚନ କମିଶନଙ୍କଠାରୁ ଏକ ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ର୍ନିବାଚନ ଚିହ୍ନ ଦାବି କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ଭାରତରେ, ର୍ନିବାଚନ ଚିହ୍ନ ବଣ୍ଟନର ଏକମାତ୍ର ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଉପରେ ର୍ନିଭର କରେ। ଦେଶରେ ର୍ନିବାଚନ ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି: ପ୍ରଥମଟିରେ “ସଂରକ୍ଷିତ ପ୍ରତୀକ” ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ପ୍ରମୁଖ ସୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରାଯାଏ ଯେପରିକି ’କମଳ’ କିମ୍ୱା ’ଝାଡୁ’। ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଗରେ ’ମୁକ୍ତ ପ୍ରତୀକ’ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୂତନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏବଂ ସୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଆବଣ୍ଟିତ ପ୍ରତୀକ। ଏହି ମୁକ୍ତ ପ୍ରତୀକ ତାଲିକାରେ ଶହେରୁ ଅଧିକ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯେପରିକି ଏକ ତାଲା ଏବଂ ଚାବି, ଏକ ଏୟାର କଣ୍ଡିସନର, ଏକ ଲାପଟପ, ଏକ ଚେସବୋର୍ଡ, ଏକ ସିସି ଟିଭି କ୍ୟାମେରା ଏବଂ ଏକ ନେଲ କଟର।
ପଞ୍ଜିକୃତ ହେବା ପରେ, ଯେକୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପସନ୍ଦର ତିନୋଟି ନୂତନ ପ୍ରତୀକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେବାକୁ ହକଦାର। ତଥାପି, 1968 ର ର୍ନିବାଚନ ପ୍ରତୀକ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ କଠୋର ନିୟମ ବଳବତ୍ତର ଅଛି: କୌଣସି ନୂତନ ପ୍ରତୀକ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ୱା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ସମାନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଯେହେତୁ ଏକ କୋରଚ ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଏହି ନିୟମ ଦଳର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ। ଏବେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ର୍ନିବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ବିବେଚନା ଉପରେ ର୍ନିଭର କରେ ଯେ ସେ କୋକୁଆକୁ ’ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ’ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରିବେ କି ନାହିଁ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆବେଦନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବେ କି ନାହିଁ।
