ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୧।୩: ଦୁନିଆର ସବୁଠୁ ଦାମୀ କ୍ରିକେଟ ଲିଗ୍ ଆଇପିଏଲ୍ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୨ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବ । ଏହି ଟୁର୍ନାମେଣ୍ଟ ଚକାଚକ୍ ରଙ୍ଗ, ନୃତ୍ୟ, ରୋମାଞ୍ଚ, ଆକ୍ସନ ଏବଂ ଗ୍ଲାମରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅବଧିରେ ବିଦେଶୀ ଖେଳାଳିମାନେ ଦୁଇ ମାସର ପାରିବାରିକ ପିକନିକ୍ ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଆସନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ କେତେକ ଲୋକ ଏହାକୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ପ୍ରିମିୟର ଲିଗ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଇଣ୍ଡିଆନ ଫ୍ୟାମିଲି ଲିଗ୍ ଏବଂ ଇଣ୍ଡିଆନ ପୈସା ଲିଗ୍ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି। ବାସ୍ତବରେ, ଆଇପିଏଲରେ ଦଳ ପାଣି ପରି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ବିସିସିଆଇ ମଧ୍ୟ ଭଲ ରୋଜଗାର କରେ। ଅଢେଇ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁଥିବା ଏହି ଟୁର୍ନାମେଣ୍ଟରେ ବହୁତ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ। ଏମିତିରେ ଆଇପିଏଲ୍ରେ ଏତେ ଟଙ୍କା ଆସେ କୁଆଡ଼ୁ ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ। ଦଳଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରନ୍ତି? ଏଥିରୁ ବିସିସିଆଇ କିପରି ଏବଂ କେତେ ରୋଜଗାର କରେ? ତେବେ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଏସବୁ ବିଷୟରେ କହିବା:-
ଟଙ୍କା ଅନେକ ଉତ୍ସରୁ ଆସିଥାଏ:
ଆଇପିଏଲ୍ରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ନୁହେଁ ବରଂ ଅନେକ ଆୟର ଉତ୍ସ ରହିଛି। ଏହି ଖେଳରେ ନାମ ଏବଂ ଖ୍ୟାତି ଅଛି। ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରାଜସ୍ବ ହିଁ ଏହାର ଆୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଅଂଶ ହୋଇଥାଏ। ଏଥିରେ ଦୁଇଟି ଜିନିଷ ଥାଏ। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ମିଡିଆ ଅଧିକାର ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଟାଇଟଲ ପ୍ରାୟୋଜକ ଅଧିକାର। ଯେଉଁଥିରୁ ବିସିସିଆଇ ଏବଂ ଫ୍ରାଞ୍ଚାଇଜ ସେମାନଙ୍କ ଲାଭର ୭୦ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିଥାନ୍ତି।
ମିଡିଆ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଅଧିକାର:
ମିଡିଆ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ଆଇପିଏଲ୍ ଏବଂ ବିସିସିଆଇର ପକେଟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ। କହିବାକୁ ଗଲେ ଏହି ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଚ୍ୟାନେଲ ଟିଭିରେ ଆଇପିଏଲ୍ ଲାଇଭ ଦେଖାଇଥାନ୍ତି। ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡିକ ବିପୁଳ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ମିଡିଆ ଅଧିକାର କିଣନ୍ତି। ବିସିସିଆଇ ଏଥିରୁ ଆୟର ଅଧା ରଖେ ଏବଂ ବାକି ଅଧା ସମସ୍ତ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରିଦିଏ। ୨୦୦୮ରେ ଅର୍ଥାତ ପ୍ରଥମ ସିଜନରେ ସୋନି ପରବର୍ତ୍ତୀ ୧୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଟୁର୍ନାମେଣ୍ଟର ଟିଭି ଅଧିକାର କିଣିଥିଲା। ଏହା କ୍ଷତି ସହୁଥିବା ସେଟ୍ ମ୍ୟାକ୍ସ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଜୁଆ ଥିଲା, ଯାହା ସଠିକ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ସୋନି ଏହାକୁ ୮,୨୦୦ କୋଟିରେ କିଣିଥିଲା। ଏହା ପରେ ୨୦୧୮ ରୁ ୨୦୨୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଡିଆ ଅଧିକାର ଷ୍ଟାର ଇଣ୍ଡିଆ ପାଖରେ ଥିଲା। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏହା ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ଜିଓ ସିନେମା ନିକଟରେ ରହିଛି। ଏଥିରୁ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀ ମଧ୍ୟ ଭଲ ପରିମାଣର ରୋଜଗାର କରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଟାଇଟଲ ପ୍ରାୟୋଜକ:
DLF IPL, Vivo IPL, Tata IPL…ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଟାଇଟଲ ପ୍ରାୟୋଜକ। ଅର୍ଥାତ ଟଙ୍କା ଦେଇ ଆଇପିଏଲ୍ରେ ନିଜର ନାମ ଯୋଡିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍କିମ୍। ସର୍ବାଧିକ ବିଡ କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀ ଟାଇଟଲ ପ୍ରାୟୋଜକ ପାଇଥାଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ କ୍ରିକେଟ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁମର ବ୍ରାଣ୍ଡକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା। ଆଇପିଏଲ ପାଇଁ ଏହା ହେଉଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଆୟର ଉତ୍ସ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଟାଟା ହେଉଛି ଆଇପିଏଲ୍ର ଟାଇଟଲ ପ୍ରାୟୋଜକ। ଟାଟା ଗ୍ରୁପ ୬୭୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ଦୁଇଟି ସିଜନ ପାଇଁ ଏହି ଅଧିକାର କିଣିଛି। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହାର ଡିଲ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଭିଭୋ ଟର୍ମିନେସନ ଫି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ଏହି ଉପାୟରେ ବିସିସିଆଇ ୨୦୨୨-୨୦୨୩ ବର୍ଷରେ ସମୁଦାୟ ୧୧୨୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିବ। ବିସିସିଆଇ ଏହି ଅର୍ଥର ଅଧାକୁ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିଥାଏ ଏବଂ ବାକି ଅଧା ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରିଥାଏ।
କମର୍ଶିଆଲ ବିଜ୍ଞାପନ ଏବଂ କିଟ ପ୍ରାୟୋଜକ:
ଯେତେବେଳେ ଏକ ମ୍ୟାଚ୍ରେ ଏକ ଓଭର ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଏକ ସ୍ବଳ୍ପ ବିରତି ହୋଇଥାଏ। ସେହି ସର୍ଟ ବ୍ରେକ ସମୟରେ ଟିଭିରେ ବିଜ୍ଞାପନ ଚାଲିଥାଏ। ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମ୍ୟାଚ ମଝିରେ ଆସୁଥିବା ୧୦ ସେକେଣ୍ଡର ବିଜ୍ଞାପନ ସ୍ଲଟ୍ର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଅଟେ। ଚିପ୍ସ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ କମ୍ପାନୀଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୃଦୁ ପାନୀୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଛୋଟ ଏବଂ ବଡ ଜିନିଷର ବିକ୍ରି ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବିଜ୍ଞାପନ ମାଧ୍ୟମରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ବିସିସିଆଇର ମ୍ୟାଚ ସମୟରେ ଚାଲୁଥିବା ଏହି ବିଜ୍ଞାପନରୁ ମୋଟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ରୋଜଗାର କରିିଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟି-ସାର୍ଟ, କ୍ୟାପ୍, ହେଲମେଟ୍, ଷ୍ଟମ୍ପ ଏବଂ ଏପରିକି ଅମ୍ପାୟାରଙ୍କ ଡ୍ରେସରେ ନିର୍ମିତ ଲୋଗୋରୁ ଫ୍ରାଞ୍ଚାଇଜ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ପରିମାଣର ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିଥାଏ।
ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜସ୍ବ:
ଶେଷରେ ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜସ୍ବ ଆସିଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରାୟୋଜକ ଏବଂ ପୁରସ୍କାର ରାଶି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗୋଟିଏ ମ୍ୟାଚରେ ମ୍ୟାଚ୍ ଟିକେଟ ବିକ୍ରିରୁ ୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୋଜଗାର କରାଯାଏ। ଯଦି ମ୍ୟାଚ ଏକ ଦଳର ଘରୋଇ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ତେବେ ଫ୍ରାଞ୍ଚାଇଜ ସେହି ରୋଜଗାରର ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ପାଇଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଦଳ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବରେ ଯେତେ ଲୋକପ୍ରିୟ, ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ସେତେ ଅଧିକ ପ୍ରଯୋଜକ, ଏହା ସହିତ ଏହା ଚାମ୍ପିଅନସିପ ପୁରସ୍କାର ରାଶିରୁ ମଧ୍ୟ ରୋଜଗାର କରେ। ଏହାର ଅଧା ଦଳର ଖେଳାଳିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ବାକି ଅଧା କମ୍ପାନୀ ରଖିଥାଏ।
