କଥାବାର୍ତ୍ତା ବା ଭାବର ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଆବହମାନ ସମୟରୁ ରହିଆସିଛି। ଏ ସୃଷ୍ଟିର ବଡ଼ ବୈଚିତ୍ରତା ହେଉଛି ମଣିଷଠାରୁ ଜୀବଜଗତ, କୀଟପତଙ୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କର ଏହି ଧ୍ୱନି ପ୍ରକରଣ ଯେତିକି ରହସ୍ୟମୟ ସେତିକି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଗାଁ ଗଣ୍ଡାର କଥା ଟିକେ ମନେପକାନ୍ତୁ, ଖରାଦିନେ ବାଉଁଶ ବାଡ଼ି ଆଡ଼େ ଅନେକେ ‘କଡ଼ କଡ଼’ ଧ୍ୱନି ଶୁଣନ୍ତି। ପଶୁଙ୍କ ଭିତରେ ବିଶେଷକରି ଗୋରୁଙ୍କ ହମ୍ବାଳ, କୁକୁରର ଚିତ୍କାର ଓ ବେଳେ ବେଳେ ଲମ୍ବା କାନ୍ଦଣା, ବିଲୁଆଙ୍କ ହୁକେ ହୁ, କୋଇଲିର କୁହୁତାନ, ଏପରି ଅନେକ ଧ୍ୱନିର ବାସ୍ତବିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆମେ ସବୁ ଅନୁଭବ କରିଥାଉ। ଏ ଦୁନିଆରେ ସମସ୍ତେ କହିବା ପାଇଁ, ଦେଖିବା ପାଇଁ ଠାରୁ ବେଶି ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଚାହାନ୍ତି। ଆଉ ଭାବ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ହେଉଛି ମଣିଷର ସହଜାତ ଗୁଣ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପ୍ରବୃତ୍ତି। ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର କିଛି ଅସ୍ବାଭାବିକ ବିଲକ୍ଷଣ ଏହି ଧ୍ୱନିର ତରଙ୍ଗକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବାକୁ ଯାଉଛି।
ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ସମଗ୍ର ସମୁଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ଯେଉଁପରି ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇପଡ଼ିଛି ତାହା ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ । ଆମେରିକା-ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ ସାମରିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟକୁ ସାମ୍ନା କରୁଛନ୍ତି ଡଲଫିନ୍ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବମାନେ । ଦିନ ଥିଲା ତିମିମାନଙ୍କ ସଂଗୀତ ଓ ବିଶାଳକାୟ ଡଲଫିନ୍ର ଏକ ପ୍ରକାର ସୁଷୁରି ଶବ୍ଦରେ ପୂରି ଉଠୁଥିଲା ସମୁଦ୍ରର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମମାନଙ୍କ ତିଆରି ମେଶିନରୁ ଅବିରାମ କର୍କଶ ଧ୍ୱନି ନିର୍ଗତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ବରକୁ ଏକ ପ୍ରକାର ଅଥଳ ଜଳରେ ହଜାଇ ଦେଇଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିସଂସ୍ଥାନ ପ୍ରତି ଭୟାବହ ବିପଦ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ସାଗର ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ,ସାଗର ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ବାଣିଜି୍ୟକ ଜାହାଜ। ଏବେ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ୨୫୦୦୦ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସଂଖ୍ୟକ ଜାହାଜ ଆତଯାତ କରୁଛି। ସେମାନଙ୍କ ଇଞ୍ଜିନ ପଙ୍ଖାରୁ ନିରନ୍ତର କର୍କଶ ଶବ୍ଦ ଅଥଳ ଜଳରାଶିକୁ ଗତି କରୁଛି। କେବଳ ବାଣିଜି୍ୟକ ଜାହାଜ ନୁହେଁ, ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଏପରି କି କ୍ରୁଜ୍ ସବୁ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିସଂସ୍ଥାର ବିପଦକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଛି।
ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହି ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ। ତେବେ ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଦିନକୁ ଦିନ ବଡ଼ ଓ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ କରୁଛନ୍ତି। ୧୯୬୦ ଦଶକକୁ ଦେଖିଲେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରତି ଦଶନ୍ଧିରେ ଦୁଇ ଗୁଣିତ ନୁହେଁ ବରଂ ବହୁ ଗୁଣିତ ହୋଇ ଆସୁଛି। ଆମ ପାଖରେ ଥିବା ଭାରତ ମହାସାଗର କଥା ପ୍ରଥମେ ବିଚାରିବା। ଏହି ମହାସାଗରରେ ଭେଳା ଭେଳା ଜାହାଜ ଗମନା ଗମନ ଯୋଗୁ ସାଗରର ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା ଉତ୍କଟ ହେଉଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଖୁବ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭୁଲିଯାଉଛେ, ଏହି ଅଥଳ ଜଳ ଭିତରର ଅନ୍ଧକାର ଦୁନିଆରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବମାନେ ଧ୍ୱନି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଚଳନ୍ତି। ଅନେକ ଶହ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ତିମିମାନଙ୍କ ସହିତ ଭାବ ଯୋଡ଼ିବା ଲାଗି ତିମି ମାନେ ନିମ୍ନ ସ୍ବରରେ ଗୀତ ଗାଇ ଥାଆନ୍ତି। ଡଲଫିନମାନେ ଇକୋଲୋକେସନ ବା ନିଜେ ଛାଡ଼ୁଥିବା ଧ୍ୱନିର ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଶିକାର ସନ୍ଧାନ କରନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁପରି ବିଶାଳକାୟ ମେଶିିନର ଧ୍ୱନି ଯୋଗୁ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଧ୍ୱନି ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଯାଉଛି। କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଏତିକିରେ ସରିନାହିଁ। ସାଥୀ ପାଇବା ହେଉ ବା ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧାନ ଏପରି କି ବିପଦ ଏଡ଼ାଇବା ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବଙ୍କ ପକ୍ଷେ କଷ୍ଟକର ହୋଇଯାଉଛି।
ସମସ୍ୟା ଏତିକିରେ ସରୁନାହିଁ, ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଛି। ସେମାନେ ସାମୂହିକ ଅଥବା ସବୁଦିନ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି ହରାଉଛନ୍ତି। ଏହାସହ ସେମାନଙ୍କର ଦେଶାନ୍ତର ଯାତ୍ରା ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାଇବାରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ମେଶିନ ଧ୍ୱନି ଯୋଗୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଜଳରୁ ବାହାରକୁ ଡିଅଁା ମାରିବା ଫଳରେ କେତେକ ଅସୁସ୍ଥତା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, କିଛି ବେଳାଭୂମିରେ ଫସି ଯାଉଛନ୍ତି ତ ଆଉ କେତେକଙ୍କ ଜୀବନ ଚାଲିଯାଉଛି। ଭାରତ ମହାସାଗରେ ସାମୁଦ୍ରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବୃଦ୍ଧିପାଉଥିବାରୁ ଭାରତରେ ଥିବା ୭,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ସୁପ୍ରଶସ୍ଥ ଉପକୂଳ ଅଚିରେ ସାଗର ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ କବଳିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଭିତରେ ରହୁଛି। ସାଗର ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଚିନ୍ତାଜନକ ହେଲେ ବି ନିରାକରଣର ବାଟ ରହିଛି। ଦ୍ରୁତ ଓ ବିଶାଳକାୟ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ବେଗ ହ୍ରାସ କଲେ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଅନେକାଂଶରେ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ଆଜିକାଲି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ନୂତନ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ପଙ୍ଖା ଓ ଜାହାଜରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଆସ୍ତରଣ ଯୋଗୁ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ ପାଇପାରିବ। ତୈଳ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ବାଷ୍ପ ସନ୍ଧାନ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବଳ ଏହାକୁ କିଏ ଅସ୍ବୀକାର କରୁନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଗମନ ପରିବର୍ତ୍ତେ କମ୍ପନ ଭିିତ୍ତିକ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ କଲେ କମ ଶବ୍ଦ ହେବ।
ଓଡ଼ିଶା କଥା ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ରଖୁଛୁ। ବ୍ରହ୍ମପୁର, ପାରାଦୀପ, ମହାକାଳପଡ଼ା ପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଲାଗିଥିବା ମୁହାଣ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛଧରା ଡଙ୍ଗା ବିଶେଷକରି ଚିଲିକାରେ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଡଙ୍ଗା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଭେଳା, ଯେଉଁଥିରେ ଉଚ୍ଚ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ମୋଟର ଲାଗିଛ, ତାହା ଜଳଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଘାତକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଛି। ପ୍ରଥମତଃ ବୁକୁ ଚିରା କମ୍ପନ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟତଃ ଯେଉଁପରି ବିଷାକ୍ତ ତେଲ ଓ ଆବର୍ଜନା ଜଳରାଶିକୁ ବିଷାକ୍ତ କରୁଛି। ଏହା ପ୍ରାଣୀଜଗତର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ ନିଃଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଷାକ୍ତ ବୋଲି ଗବେଷକମାନଙ୍କର ମତ। ସେହିପରି ସ୍ପର୍ଶକାତର ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଚିହ୍ନଟ କରି ନିଃଶବ୍ଦ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୋନ କରାଗଲେ ସାଗର ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ସମଗ୍ର ଜୀବ ମଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖୁଥିବା ଏହି ମୂକ ଜଳଚରଙ୍କ କଥା ଆସନ୍ତୁ ଅନ୍ତତଃ ଟିକିଏ ତ ଚିନ୍ତା କରିବା।
ବାକ୍ ଶ୍ରବଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ‘ଧ୍ୱନି’,
କାଠଗୋଲା ରୋଡ୍, ମଙ୍ଗଳାବାଗ, କଟକ
ମୋ: ୯୪୩୮୨୭୬୭୬୦
