ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ/ଓ୍ବାଶିଂଟନ,୨୦।୪: ଇରାନ-ଆମେରିକା ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତ ଏବଂ ଆମେରିକା ସୋମବାର (ଏପ୍ରିଲ ୨୦) ୱାଶିଂଟନରେ ଏକ ନୂତନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏପ୍ରିଲ ୨୦ ରୁ ୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ଏହି ତିନି ଦିନିଆ ଆଲୋଚନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (BTA) ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରିବା। ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚନାକାରୀ ଦର୍ପଣ ଜୈନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏକ ୧୨ ଜଣିଆ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆମେରିକାରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ଆଲୋଚନାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବ।
ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ସମ୍ପର୍କରେ ୧୦ ଟି ମୁଖ୍ୟ ପଏଣ୍ଟ
୧. ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚନାକାରୀ ଦର୍ପଣ ଜୈନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏପ୍ରିଲ ୨୦ ରୁ ୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୱାଶିଂଟନରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି। ବାଣିଜ୍ୟ, ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
୨. ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ଆଇନ (IEEPA) ଅଧୀନରେ ପୂର୍ବରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଶୁଳ୍କକୁ ବାତିଲ କରି ଆମେରିକାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ପରେ ଏହି ଆଲୋଚନା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଯୋଗୁ ଆମେରିକାର ଶୁଳ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି।
୩. ପୂର୍ବ ଶାସନ ସ୍ଥାନରେ, ୱାଶିଂଟନ ଫେବୃଆରୀ ୨୪ ରୁ ଜୁଲାଇ ୨୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୫୦ ଦିନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେଶ ଉପରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ୧୦% ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିଛି।
୪. ଏହି ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ପ୍ରାଥମିକ ଉତ୍ତେଜକ ହେଉଛି ୧୦% ଆମେରିକା ଶୁଳ୍କ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ବାଣଜି୍ୟକ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ। ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଆମେରିକାର ଶୁଳ୍କ ୫୦% ରୁ ୧୮% କୁ ହ୍ରାସ କରାଯିବାକୁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ହ୍ରାସରେ ରୁଷିଆରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ୨୫% ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ଶୁଳ୍କ ହଟାଇବା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ତଥାପି, ସେହି ସମ୍ଭାବନାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ବାତିଲ କରାଯାଇଛି।
୫. ଚୁକ୍ତିନାମା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ବାକ୍ଷରିତ ହୋଇନଥିବାରୁ, ଭାରତ ଏହାର ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ବଜାୟ ରଖିଛି। ଅଧିକାରୀମାନେ ପିଟିଆଇକୁ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ନୂତନ ବିଶ୍ୱ ଶୁଳ୍କ ଢାଞ୍ଚା ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତ ଯେପରି କୌଣସି ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ନ ହୁଏ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ଭାବରେ ପୁନଃପରୀକ୍ଷା କରାଯିବ।
୬. ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଆମେରିକା ବଜାରରେ ପୂର୍ବରୁ ଉପଭୋଗ କରିଥିବା ମୂଲ୍ୟ ସୁବିଧାକୁ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କରିବା। ପୂର୍ବ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, କମ ଶୁଳ୍କ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଅଗ୍ରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ୭. ଫେବୃଆରୀରେ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଅନେକ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ଏଥିରେ ଆମେରିକୀୟ ଶିଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ହଟାଇବା କିମ୍ବା ହ୍ରାସ କରିବା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୃଷି ଉତ୍ପାଦ (ବାଦାମ, ଫଳ, ସୋୟାବିନ ତେଲ, ଡିଷ୍ଟିଲର୍ସର ଶସ୍ୟ, ମଦ ଏବଂ ସ୍ପିରିଟ) ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଣ-ଶୁଳ୍କ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଦୂର କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁନଃବିଚାରର ବିଷୟ ହୋଇପାରେ।
୮. ଭାରତ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ $500 ବିଲିୟନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟର ଆମେରିକୀୟ ସାମଗ୍ରୀ କ୍ରୟ କରିବାର ଯୋଜନା ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିଲା। ଏଥିରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦ, ବିମାନ, ଅର୍ଦ୍ଧଚାଳକ ଇନପୁଟ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ ଏବଂ କୋକିଂ କୋଇଲା ଭଳି ଜିନିଷ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ଏହି ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ପୁନଃମୂଲ୍ୟାୟନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।
୯. ଧାରା ୩୦୧ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି (USTR) ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଦୁଇଟି ଚାଲୁଥିବା ତଦନ୍ତ – ଭାରତ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ କଥିତ ଅତିରିକ୍ତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା – ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭାବରେ ଉଭା ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଭାରତ ଏହି ତଦନ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ଦୃଢ଼ ବିରୋଧ କରିଛି ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ପାଇଁ ଚାପ ପକାଉଛି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ କହିଛି ଯେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଅନୁଚିତ।
୧୦. ଶୁଳ୍କ ଉପରେ ବିବାଦ ଯୋଗୁ ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚନାକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈଠକକୁ ଫେବୃଆରୀରେ ସ୍ଥଗିତ କରାଯାଇଥିଲା। ୱାଶିଂଟନରେ ହେଉଥିବା ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଲୋଚନା ମୂଳତଃ ଏକ ନୂତନ ଆରମ୍ଭକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ। ଏହି ଆଲୋଚନାଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟପଟର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଘଟୁଛି।
ଚାଇନା-ଭାରତ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି
ଏହି ଆଲୋଚନା ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ଚାଇନା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ପଛରେ ପକାଇ 2025-26 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ବାଣିଜି୍ୟକ ଅଂଶୀଦାର ହୋଇଛି। ଆମେରିକାକୁ ଭାରତର ରପ୍ତାନି 0.92% ବୃଦ୍ଧି ପାଇ 87.3 ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଆମେରିକାରୁ ଆମଦାନି 15.95% ବୃଦ୍ଧି ପାଇ 52.9 ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଫଳରେ, ବାଣିଜ୍ୟ ବଳକା $40.89 ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ $34.4 ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
