ଇଂରାଜୀ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ, ନୂତନ ବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀ ମାସର ପ୍ରଥମ ଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ଜାନୁଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତଥାପି, ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯାହା ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଲୋକପ୍ରିୟ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ୨୦୨୬ କିମ୍ବା ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ୍ ୨୦୮୨ତମ ବର୍ଷ ଚାଲିଛି।
ହିନ୍ଦୁ ନବବର୍ଷ (ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ୨୦୨୬) ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁଭ ପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ ଏହି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ, ଫାଲଗୁନ ହେଉଛି ଶେଷ ମାସ। ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୬ ବର୍ଷ ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିଶେଷ ହେବ।
୨୦୨୬ ବର୍ଷରେ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ମାସ ରହିବ, ଯାହାକୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କିମ୍ବା ଜେଠ ମାସ କୁହାଯିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ୨୦୨୬ ରେ, ଗୋଟିଏ ନୁହେଁ ବରଂ ଦୁଇଟି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ ରହିବ। ତେଣୁ, ୨୦୨୬ରେ, ସାଧାରଣ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ମାସ ଯୋଡାଯିବ, ଯାହା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସକୁ ପ୍ରାୟ ୫୮-୫୯ ଦିନ ଲମ୍ବା କରିବ। ଏହାକୁ ଅଧିକ ମାସ କିମ୍ବା ମଳମାସ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ, ବର୍ଷ ୨୦୮୩ରେ ମୋଟ ୧୩ ମାସ ହେବ।
ଅଧିକ ମାସ ୧୭ ମେ, ୨୦୨୬ ରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଏବଂ ୧୫ ଜୁନ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ। ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ମାସ ବର୍ଷରେ ଦୁଇଥର ଆସେ, ଏହାକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାସ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଅଧିକ ମାସ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ଅଂଶ, ଯାହା ପ୍ରତି ୩୨ ମାସ, ୧୬ ଦିନ ଏବଂ ୮ ଘଟୀରେ ଘଟେ। ଅଧିକ ମାସର କାରଣ ହେଉଛି ସୌର ବର୍ଷ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବା।
ଭାରତୀୟ ଗଣନା ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସାରେ, ସୌର ବର୍ଷ ୩୬୫ ଦିନ, ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷ ୩୫୪ ଦିନ। ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୧୧ ଦିନର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ବ୍ୟବଧାନକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତି ତିନି ବର୍ଷରେ ଥରେ ଅଧିକ ମାସ ଆସେ।
ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଅଧିକ ମାସ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ମାସ। ତେଣୁ, ଏହାକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାସ କୁହାଯାଏ। ଏହି ମାସରେ, ପୂଜା, ଦାନ, ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ, ଜପ ଏବଂ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ତଥାପି, ବିବାହ, ନାମକରଣ ଉତ୍ସବ ଏବଂ ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ ଭଳି ଶୁଭ ଘଟଣା ନିଷେଧ। ଅଧିକ ମାସର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବା, ଏବଂ ତେଣୁ, ଏହାକୁ ଏକ “ନିଷ୍କ୍ରିୟ” ମାସ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
