ଞ୍ଜି ବଜାର ଏକ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିର ଦର୍ପଣ ସଦୃଶ। ଏହା କେବଳ ଶେୟାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିର କାରବାର ସ୍ଥଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସଞ୍ଚୟ ଓ ନିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସେତୁ। ଏହି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପୁଞ୍ଜି ଶିଳ୍ପ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିନିଯୋଗ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମଗ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱାସ। ନିବେଶକମାନେ ଏହି ଆଶାରେ ନିଜର ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗ କରନ୍ତି ଯେ ବଜାର ସ୍ବଚ୍ଛ, ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ବିଶ୍ୱାସରେ ଆଘାତ ଲାଗେ, ସେତେବେଳେ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନିବେଶକ ନୁହନ୍ତି, ସମଗ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ପୁଞ୍ଜି ବଜାରରେ ବିଶ୍ୱାସର ସଙ୍କଟ ଏକ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଏହି ସଙ୍କଟର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି ଆର୍ଥିକ ଅନିୟମିତତା, ସ୍ବଚ୍ଛତାର ଅଭାବ ଏବଂ ବଜାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧୁ ତତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା। ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ଠିକ୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ନିବେଶକଙ୍କ ପାଖରେ ସମାନ ଓ ଠିକ୍ ସୂଚନା ପହଞ୍ଚିବା ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ କିଛି ବ୍ୟକ୍ତି ବା ସଂସ୍ଥା ନିଜ ସ୍ବାର୍ଥ ପାଇଁ ସୂଚନାକୁ ଲୁଚାନ୍ତି କିମ୍ବା ବିକୃତ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ବଜାରର ସ୍ବାଭାବିକ ସନ୍ତୁଳନ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସର ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ଭାରତୀୟ କର୍ପୋରେଟ ଇତିହାସରେ ୨୦୦୯ ମସିହାର ସତ୍ୟମ କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ସ ଦୁର୍ନୀତି ଏହାର ଏକ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ। କମ୍ପାନୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ବି. ରାମଲିଙ୍ଗ ରାଜୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି କମ୍ପାନୀର ଆର୍ଥିକ ବିବରଣୀରେ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ନକଲି ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଲାଭ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜାଲିଆତି ପଦାକୁ ଆସିଲା, ସେତେବେଳେ କମ୍ପାନୀର ଶେୟାର ମୂଲ୍ୟ ହଠାତ ଧସିପଡ଼ିଲା ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ନିବେଶକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲା ଯେ କର୍ପୋରେଟ ଶାସନ ଓ ହିସାବ ଯାଞ୍ଚ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାମାନ୍ୟ ତ୍ରୁଟି ମଧ୍ୟ କେତେ ବଡ଼ ବିଶ୍ୱାସ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ସେହିପରି ଇନସାଇଡର୍ ଟ୍ରେଡିଂ ମଧ୍ୟ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତର ବିପଦ। ଏହା ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯେଉଁଥିରେ କମ୍ପାନୀର କିଛି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଧିକାରୀ, କର୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅଜଣା ଗୋପନୀୟ ସୂଚନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଶେୟାର କାରବାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନୁଚିତ ଲାଭ ହାସଲ କରନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ସାଧାରଣ ନିବେଶକମାନେ ସମାନ ସୁଯୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ବଜାରର ମୂଳ ନୀତି ହେଉଛି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ସୂଚନା ଓ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଦେବା। କିନ୍ତୁ ଇନସାଇଡର୍ ଟ୍ରେଡିଂ ଏହି ନୀତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ। ଫଳସ୍ବରୂପ, ନିବେଶକଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯେ ବଜାରରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ନୁହନ୍ତି।
ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ବିଶ୍ୱାସର ସଙ୍କଟକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଛି ପମ୍ପ ଆଣ୍ଡ ଡମ୍ପ ଭଳି ଅବୈଧ କାରବାର। ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ କିଛି ଲୋକ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ, ଟେଲିଗ୍ରାମ ଚ୍ୟାନେଲ କିମ୍ବା ହ୍ବାଟ୍ସଆପ ଗ୍ରୁପ ମାଧ୍ୟମରେ କୌଣସି ଛୋଟ କମ୍ପାନୀର ଶେୟାର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅତିରଞ୍ଜିତ କିମ୍ବା ଭ୍ରମାତ୍ମକ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ଅନେକ ସାଧାରଣ ନିବେଶକ ସେହି ଶେୟାର କିଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଚାହିଦା ବଢ଼ିବା ସହିତ ଶେୟାର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ‘ପମ୍ପ’ କୁହାଯାଏ। ପରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକାରୀମାନେ ନିଜ ପାଖରେ ଥିବା ଶେୟାରକୁ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟରେ ବିକ୍ରି କରିଦିଅନ୍ତି, ଯାହାକୁ ‘ଡମ୍ପ’ କୁହାଯାଏ। ତା’ପରେ ଶେୟାର ମୂଲ୍ୟ ହଠାତ ଖସିପଡ଼େ ଏବଂ ସାଧାରଣ ନିବେଶକ କ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଘଟଣା କେବଳ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି କରେ ନାହିଁ,ଏହା ବଜାରର ସତ୍ୟନିଷ୍ଠତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭ୍ରମାତ୍ମକ ଖବର, ଗୁଜବ, ଅତ୍ୟଧିକ କଳ୍ପନା-ଜଳ୍ପନା ଏବଂ ଅନୈତିକ ବ୍ୟବସାୟିକ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସର ସଙ୍କଟକୁ ଗଭୀର କରିଥାଏ। ଅନେକ ସମୟରେ ନିବେଶକମାନେ ତଥ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭାବାବେଗକୁ ଆଧାର କରି ନିବେଶ କରନ୍ତି। ଫଳରେ ବଜାରରେ ଅସ୍ଥିରତା ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ କ୍ଷତି ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଆହୁରି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ବିଶ୍ୱାସର ଏହି ସଙ୍କଟ କେବଳ ନିବେଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହେନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ପୁଞ୍ଜି ବଜାରରୁ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ପାଣ୍ଠି ସଂଗ୍ରହ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼େ। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ନୂତନ ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ, ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ପଡ଼େ। ତେଣୁ ପୁଞ୍ଜି ବଜାରରେ ବିଶ୍ୱାସର ଅଭାବ କେବଳ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ,ଏହା ଜାତୀୟ ବିକାଶ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରଶ୍ନ।
ଏହି ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ବଜାରରେ ସ୍ବଚ୍ଛତା, ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ କଠୋର ନିୟାମକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ପ୍ରକାଶନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱସନୀୟ କରିବା, ଇନସାଇଡର୍ ଟ୍ରେଡିଂ ଓ ବଜାର ହେରଫେର ବିରୋଧରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେବା ଏବଂ ନିବେଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ ସାକ୍ଷରତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥା ଯଥା ସିକ୍ୟୁରିଟିଜ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (ସେବି)ଙ୍କୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ନିର୍ଭର ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ହେବ,ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜାଲିଆତିକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ତରରୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରିବ।
ପରିଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ପୁଞ୍ଜି ବଜାରର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି ଅର୍ଥ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱାସ। ଶେୟାର ମୂଲ୍ୟ ଉଠେ ଓ ପଡ଼େ, ଲାଭ ଓ କ୍ଷତି ଆସେ ଓ ଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାସ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ତାହାକୁ ପୁନର୍ବାର ଗଢ଼ି ତୋଳିବାକୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗେ। ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ହିଁ ନିବେଶକଙ୍କୁ ନିବେଶ କରିବାକୁ, ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କୁ ନୂତନ ସ୍ବପ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ। ତେଣୁ ପୁଞ୍ଜି ବଜାରରେ ବିଶ୍ୱାସକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଆଜିର ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା ହୋଇପଡ଼ିଛି। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଲେ ବଜାର ସଶକ୍ତ ହେବ, ଆଉ ବଜାର ସଶକ୍ତ ହେଲେ ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ।
ମିନାକ୍ଷୀ ଦ୍ବିବେଦୀ
ଗୁରୁ ଗ୍ରାମ
ମୋ: ୭୯୭୮୦୮୨୮୩୪
