ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୬।୬: ଭାରତ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ତିନୋଟି ପଶ୍ଚିମ ନଦୀରୁ ଅତିରିକ୍ତ ଜଳପ୍ରବାହକୁ ପଞ୍ଜାବ, ହରିୟାଣା ଏବଂ ରାଜସ୍ଥାନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପାଇଁ ୧୧୩ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା ଏକ ନହର ନିର୍ମାଣର ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତର ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଜଳର ଅଂଶକୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଶୀର୍ଷ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।
୧୯୬୦ରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଛଅଟି ନଦୀ – ସିନ୍ଧୁ, ଝେଲମ, ଚେନାବ, ରାଭୀ, ବ୍ୟାସ ଏବଂ ସତଲେଜ – ର ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
ଭାରତର ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ଜଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଜନା ତିନୋଟି “ପଶ୍ଚିମ ନଦୀ” – ଝେଲମ, ଚେନାବ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ – କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରିଛି, ଯେଗୁଡ଼ିକ ପାକିସ୍ତାନକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଏହି ତିନୋଟି ନଦୀରେ ପ୍ରବାହିତ ଜଳର ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟବହାର କରୁନାହିଁ, କାରଣ ଏହାର ପ୍ରାକୃତିକ ମାର୍ଗ ଭାରତ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପଯୋଗୀ ନୁହେଁ।
ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଯୋଜନାରେ ଅତିରିକ୍ତ ଜଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ନୂଆ ନହର ନିର୍ମାଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି ବୋଲି ସୂତ୍ର ଜଣାଇଛି।
ଆଗାମୀ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଚେନାବକୁ ରାଭୀ-ବିୟାସ-ସତଲେଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ନହର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର କରି ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ଭାରତର ଅଂଶକୁ ଅପ୍ଟିମାଇଜ କରିବା ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ ପ୍ରବାହିତ ଅତିରିକ୍ତ ଜଳକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
“ସିନ୍ଧୁ ଜଳକୁ ଆଗାମୀ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନହର ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜସ୍ଥାନର ଗଙ୍ଗାନଗରକୁ ନିଆଯିବ,” ଶନିବାର ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଏକ ବିଜେପି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅଧିବେଶନରେ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ କହିଛନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, “ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୁନ୍ଦା ପାଣି ପାଇଁ ତୃଷାର୍ତ୍ତ ହେବ।”
ଏହାକୁ ଯମୁନା ସହ ସଂଯୋଗ କରିବାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଯଦି ଏହା ହୁଏ, ତେବେ ନହରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୨୦୦ କିଲୋମିଟର ହେବ ବୋଲି ସୂତ୍ର ଜଣାଇଛି।
ଏହାପରେ, ଯମୁନା ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳକୁ ଗଙ୍ଗାସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବହନ କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଦିଲ୍ଲୀ, ହରିୟାଣା, ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ରାଜସ୍ଥାନ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଯୋଜନାରୁ ବହୁଳ ଭାବେ ଉପକୃତ ହେବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଜମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀରରେ ୨୨ ଏପ୍ରିଲରେ ହୋଇଥିବା ପହଲଗାମ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ଉଠାଇ, ଭାରତ କହିଛି ଯେ ଇସଲାମାବାଦ “ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ” ଭାବେ ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦକୁ ସମର୍ଥନ ବନ୍ଦ ନକଲେ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥଗିତ ରହିବ।
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏହି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଦାୟୀ କରିଛି, ଯାହାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛି।
ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ‘ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୁର’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାନକୁ ବାରମ୍ବାର ଜୋର ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ “ଜଳ ଓ ରକ୍ତ ଏକସଙ୍ଗେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ” ଏବଂ “ଆତଙ୍କବାଦ ଓ ଆଲୋଚନା ଏକାସଙ୍ଗେ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।”
