କପ୍ତିପଦା,୧୯ା୩(ଡି.ଏନ୍.ଏ.)- ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲା କପ୍ତିପଦା ବ୍ଲକ ଅଞ୍ଚଳର ଶିମିଳିପାଳ ସଂଲଗ୍ନ ପଞ୍ଚାୟତ ଅଞ୍ଚଳର ଗରିବ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଆୟର ଅନ୍ୟତମ ପନ୍ଥା ହେଲା ମହୁଲ ସଂଗ୍ରହ। ଏହାକୁ ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଜାଳେଣି ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ସହିତ ରହିଛି ଆଦିବାସୀ ଜୀବନ ଜୀବିକାର ନିଗୂଢ ସମ୍ପର୍କ। ଆଦିବାସୀମାନେ ମହୁଲକୁ ଗୋଟାଇ ଶୁଖାଇବା ପରେ ତାକୁ ଅତି ଯନତ୍ର ସହିତ ରଖିଥାନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବହୁ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲେ ହେଁ ବିକ୍ରି ସମୟରେ ଉଚିତ ମୂଲ୍ୟ ମିଳୁ ନାହିଁ। ଫଳରେ ସେମାନେ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ବ୍ଲକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ୭୦ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର। ଏହା ଏକ ବଣପାହାଡ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଅଞ୍ଚଳ। ତେଣୁ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାନ୍ତି। ମାତ୍ର ସରକାରଙ୍କର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ନିୟମ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ କଟକଣା ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ରୋଜଗାରରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ମହୁଲ, ଟୋଲ, ଶାଳପତ୍ର, ହରିଡା, ବାହାଡା ଓ ଅଁଳା ଆଦି ସଂଗ୍ରହ କରି ଏହି ଲୋକମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାର ଏବଂ ଗାଁକୁ ଗାଁ ବୁଲି ବିକ୍ରି କରି ସଂସାର ଚଳାଇଥାନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶେଷକରି ମହୁଲ ଓ ଶାଳପତ୍ର ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ। ତେଣୁ ଏ ସବୁ ଉପରେ କଟକଣା ଫଳରେ ବହୁ ପରିବାର ପ୍ରଭାବିତ ହେବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବିକା । ଏହି ବ୍ଲକ ଅଧୀନ କଳମଗଡିଆ, ଶରତ, ନଟୋ, ରାଣୀପୋଖରୀ, ସରଡିହା, ଦେୱାନବାହାଳୀ, ରାମଚନ୍ଦ୍ରପୁର, ଲାବଣ୍ୟଦେଈପୁର, ପଦ୍ମପୋଖରୀ, ଚକ୍ରଧରପୁର, ଜେଏସ୍ ଜାମୁଡିହା, କୁଳିଅଳମ୍, ଦେବଳା, ମଝିଗଡିଆ, ଶାଳଚୁଆ ଓ ମାଙ୍କଡପଡା ଆଦି ପଞ୍ଚାୟତମାନଙ୍କରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ମହୁଲ ଗଛ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ଠାରୁ ମହୁଲ ପାଚି ଝଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଆଦିବାସୀମାନେ ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଯନତ୍ର ସହିତ ରଖିଥାନ୍ତି। ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗ ତଥା ଜିଲା ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସେପରି କିଛି ବିଧିବଦ୍ଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନ ଥିବାରୁ ରାଜ୍ୟ ତଥା ରାଜ୍ୟ ବାହାରର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଦଲାଲମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଅତି କମ୍ ଦରରେ ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି। ଏଥିରେ ଦଲାଲ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ମାଲାମାଲ ହେଉଥିବା ବେଳେ ମହୁଲ ସଂଗ୍ରହକାରୀଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ କୌଣସି ସୁଧାର ଆସିବାର ନଜିର ଦେଖାଯାଇ । ଏପରି କି ମହୁଲ ସଂଗ୍ରହକାରୀମାନେ ୨କେଜି ଲୁଣକୁ ଏକ କେଜି ମହୁଲ ଦେଇ କିଣୁ ଥିବାର ଶରତ ଅଞ୍ଚଳର ମାନ୍ଦ ସିଂ ଓ ସୁକୁଲ ହେମ୍ବ୍ରମ କହିିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ମହୁଲ ବିକ୍ରି ପାଇଁ ସରକାର ଦର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ସହିତ ଓଡ଼ିଶା ବନ ବିଭାଗ ମହୁଲ ସଂଗ୍ରହକାରୀଙ୍କଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ମହୁଲ କିଣୁଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୬୮ଟି ବନ୍ୟଜାତ ସାମଗ୍ରୀ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଦାୟିତ୍ୱ ପଞ୍ଚାୟତମାନଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିଲେ ହେଁ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉ ନ ଥିବା । ଏହି ନିୟମ କେବଳ କାଗଜକଲମରେ ସୀମିତ ।
ଜିଲାରେ ଏକ ମହୁଲଭିତ୍ତିିକ ଗବେଷଣାଗାର ଓ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ଦାବି ହୋଇ ଆସୁଥିଲେ ହେଁ ବିଭାଗ, ପ୍ରଶାସନ କିମ୍ବା ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଆନ୍ତରିକତାର ଅଭାବ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି। ଯାହାଫଳରେ ମହୁଲ ସଂଗ୍ରହକାରୀମାନେ ଉଚିତ ମୂଲ୍ୟ ନ ପାଇ ଦଲାଲଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ଶାଗମାଛ ଦରରେ ବିକ୍ରି କରିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। ସରକାରୀସ୍ତରରେ ଏହି ମହୁଲ ଫୁଲ କ୍ରୟ କରାଗଲେ ସଂଗ୍ରହକାରୀ ପରିବାର ବେଶ୍ ଉପକୃତ ହେବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ସୁଦୃଢ କରିପାରନ୍ତେ। ଏ ସମ୍ପର୍କରେ କପ୍ତିପଦା ରେଞ୍ଜର ମହେଶ୍ୱର ସିଂଙ୍କୁ ପଚାରିବାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମହୁଲ ସହିତ ୬୮ଟି ବନ୍ୟଜାତ ସାମଗ୍ରୀର ପରିଚାଳନା ତଥା ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଦାୟିତ୍ୱ ବନ ବିଭାଗଠାରୁ କାଢି ନିଆଯାଇ ପଞ୍ଚାୟତମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି ।ତେଣୁ ତାହା ଉପରେ ଆମର କୌଣସି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।
