ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିଜକୁ ଶାସନ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦିଅ, ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଉ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଜନାକୁ ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରନ୍ତୁ-ଏହାହିଁ ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ପଞ୍ଚାୟତକୁ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ନ ମିଳିବା ଯାଏ ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ବିଜୁ କହୁଥିଲେ। ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ସରକାର ସେତେବେଳେ ପଞ୍ଚାୟତସ୍ତରରେ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତାର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ପାଇଁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ କମିଶନ ନିଯୁକ୍ତି ଲାଗି ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ବିଜୁବାବୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ଏପରି କି ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ୩୩% ସଂରକ୍ଷଣ ଦିଆଯିବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବାରେ ସ୍ବାଧୀନ ଭାରତର ଇତିହାସରେ ବିଜୁବାବୁ ଥିଲେ ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ। ସେ ନିଜ କଥା ରଖି ବିଧାନସଭାରେ ଗୃହୀତ ଓଡ଼ିଶା ଜିଲା ପରିଷଦ ଆଇନ-୧୯୯୧ ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଆଇନ-୧୯୯୨ରେ ଏସ୍ସି, ଏସ୍ଟି ବର୍ଗ ସମେତ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩% ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ। ଏଥିଯୋଗୁ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ୪୭ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଓ ଜିଲାପରିଷଦରେ ୨୮ହଜାର ମହିଳା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ। ଏହା ସହିତ ଜିଲାପରିଷଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ତୃତୀୟାଂଶରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ମହିଳାମାନେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷପଦ ମଣ୍ଡନ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା। ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଓ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ବା ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଅବସ୍ଥାପିତ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲା। ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ଏହି ନୀତିକୁ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଫଳରେ ସମ୍ବିଧାନର ୭୩ ଓ ୭୪ତମ ସଂଶୋଧନରେ ଉଭୟ ପୌର ଓ ପଞ୍ଚାୟତ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଅନୁରୂପ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା। ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଓଡ଼ିଶା ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଆଇନ -୧୯୬୪ ଓ ଓଡ଼ିଶା ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଆଇନ -୧୯୫୬କୁ ୧୯୯୧-୧୯୯୩ ମଧ୍ୟରେ ୩ ଥର ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥିଲା।
ବାସ୍ତବରେ ଦେଖିଲେ ଭାରତବର୍ଷରେ ନାରୀ ସଶକ୍ତୀକରଣ ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭାଗୀଦାରି ବା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ପାଇଁ ବିଜୁବାବୁ ବାଟ ଫିଟାଇଥିଲେ। ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାୟତ ସ୍ତରରେ ୩୩% ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେଇ ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ତଥା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ପିତାଙ୍କର ଏହି ଅଭିଳାଷକୁ ଆଉ କେଇପାଦ ଆଗକୁ ନେବାରେ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତିି। ମହିଳାଙ୍କ ଲାଗି ପୌର ନିର୍ବାଚନରେ ୫୦% ଏବଂ ବିଧାନସଭା ଓ ଲୋକ ସଭାରେ ୩୩ % ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗି ସହମତି ପ୍ରକାଶ ନିମନ୍ତେ ଦେଶର ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି। ସମ୍ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଲଟିଥିବା ନବୀନବାବୁଙ୍କ ଏହି ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଗଲେ ପଞ୍ଚାୟତରୁ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ବର ଉଠାଇପାରିବେ।
