କେନ୍ଦୁଝର,୨ା୧(ନରେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ): ଡ୍ୟାମ୍ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ କେନ୍ଦୁଝର ଓ ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲାପାଳଙ୍କୁ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ତଥା ମାନବାଧିକର କର୍ମୀ ରାଧାକାନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଏକ ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ କମିଶନ ଏଭଳି ଆଦେଶ କରିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ୮ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରି ସୂଚନା ଦେବାକୁ କମିଶନ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।
କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲା ସାଳନ୍ଦୀ ନଦୀ ଉପରେ ହଦଗଡ଼ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି। ଏହା ଦ୍ବାରା କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲା ସମେତ ଭଦ୍ରକ ଜିଲାର ଲୋକେ ଉପକୃତ ହେଉଛନ୍ତି। ଲୋକଙ୍କୁ ନଈବଢ଼ିରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଏହି ନଦୀ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ହେଉଛି। ତେବେ ହଦଗଡ଼ ଡ୍ୟାମ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଯାଇଥିବାରୁ ଏହାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ମରାମତି ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ସେଭଳି ଅବସ୍ଥା ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧର ହୋଇଛି। ଏହାର ପଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ସହିତ ମରାମତି, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହେବା ଜରୁରୀ ବୋଲି ତ୍ରିପାଠୀ କମିଶନ ନିକଟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। କେରଳ ରାଜ୍ୟରେ ନିକଟରେ ଡ୍ୟାମ୍ ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁ ବନ୍ୟା ହୋଇ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଓ ଜନଜୀବନ ହାନିର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ ଉପଯୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଡ୍ୟାମ୍ର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ କରିବାକୁ କମିଶନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ। ସେହିପରି ଦେଶର ଅନେକ ଡ୍ୟାମ୍ ୫୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନେକଙ୍କ ନିୟମିତ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ କରି ମରାମତି କରାଯାଉନାହିଁ। ଡ୍ୟାମ୍ଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ଅଡିଟ୍ ମଧ୍ୟ ଠିକ ଭାବରେ ଓ ଠିକ୍ ସମୟରେ କରାଯାଉନାହିଁ ବୋଲି ସେ ଅଭିଯୋଗରେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।
ଡ୍ୟାମ୍ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ୍ ୨୦୨୧ ଓ ଜାତୀୟ ଡ୍ୟାମ୍ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରାଧିକରଣ ରହିଥିଲେ ହେଁ ବହୁ ଡ୍ୟାମ୍ ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନ ଥାଇ ଚାଲିଥିବାରୁ ସବୁବେଳେ ଲୋକଙ୍କ ଧନ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ରହୁଛି। ୨୦୨୫ ବର୍ଷରେ ଦେଶରେ ୧୦୦୦ରୁ ଊଦ୍ଧର୍ବ ଡ୍ୟାମ୍ର ବୟସ ପାଖାପାଖି ୫୦ ବର୍ଷ ବା ତଦୁଦ୍ଧର୍ବ ହେବ। ଡ୍ୟାମ୍ରେ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ପଙ୍କ ବସି ଯାଇ ଜଳଧାରଣ କ୍ଷମତା କମୁଥିବା ବେଳେ ପରିସର ସଙ୍କୁଚିତ ହେବାକୁ ବସିଛି।
ସେହିପରି ମାଟି ବନ୍ଧ ଏବଂ କଂକ୍ରିଟ ଭିତ୍ତି ଦୁର୍ବଳ ହେଉଛି। ଏହା ଫଳରେ ବର୍ଷା ହେଲେ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ବନ୍ଧ ପ୍ରତି ସବୁବେଳେ ବିପଦ ଆସନ୍ନ ରହୁଛି। ସେହିପରି ହିମାଳୟ ଅବବାହିକାରେ ଭୂକମ୍ପ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଡ୍ୟାମ୍ଗୁଡ଼ିକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥିବା ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଦେଶରେ ୬ ହଜାର ଡ୍ୟାମ୍ ରହିଥିବା ବେଳେ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ୨୫ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା। ସେହିପରି ୨୩୪ ଡ୍ୟାମ୍ ଶହେ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା। ଏଣୁ ଡ୍ୟାମ୍ଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ଜରୁରୀ ବୋଲି ସେ କମିଶନ ଆଗରେ ତଥ୍ୟ ରଖି ଉପଯୁକ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଡିସେମ୍ବର ୩ରେ ଦାବି କରିଥିଲେ। ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି କମିଶନ ଚିଠି ନମ୍ବର ୧୬୫୦/୧୮/୧୮/୨୦୨୪ରେ ୨୦ ଡିସେମ୍ବର ନୋଟିସ୍ କରି ଆଠ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
