ରୋଜଗାରଭିତ୍ତିକ କୃଷି ବିକାଶର ଧାରାରେ ମୁକ୍ତାଚାଷ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି ଓ ବହୁ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ବାବଲମ୍ବୀ କରୁଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅଶୋକ ମନଓ୍ବାନି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ କୁଳଞ୍ଜନ ଦୁବେ ମନଓ୍ବାନି ଏବେ ମୁକ୍ତାଚାଷ କରି ସ୍ବାବଲମ୍ବୀ ହେବା ସହ ଭାରତର ୧୨ ରାଜ୍ୟରେ ୧,୦୦୦ କୃଷକଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇ ପାରିଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କୃଷକଙ୍କୁ ନିୟମିତ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି। ମନଓ୍ବାନି ଦମ୍ପତି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବ୍ୟତୀତ କର୍ନାଟକ, କେରଳ, ଗୁଜରାଟ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ମଣିପୁର, ମେଘାଳୟ, ଆସାମ ଆଦି ରାଜ୍ୟରେ ମୁକ୍ତାଚାଷ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରୁଛନ୍ତି। ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ଅଶୋକ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ୪୦୦ ଟ୍ରେନିଂ ସେସନ ଏବଂ ଓ୍ବାର୍କଶପ ଆୟୋଜନ କରି ସାରିଛନ୍ତି। ଅଶୋକ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ମୁକ୍ତାଚାଷ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେବା ପରେ ୨୦୦୧ରେ ‘ଇଣ୍ଡିଆନ ପର୍ଲ କଲ୍ଟିଭେଶନ’ ସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରି ଚାଷ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏଥିରେ ସଫଳ ହେବା ପରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିତ୍ଲେ। ମୁକ୍ତାଚାଷ ବିକାଶର ଦୀର୍ଘ ଅଭିଯାନରେ ଉକ୍ତ ଦମ୍ପତି ୮ଟି ଜାତୀୟ ଓ ୭୦ଟି ଅନ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।
