ବିଶ୍ୱରେ ଯେତେ ପ୍ରକାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରେ। ମାତ୍ର ଅନୁପଯୋଗୀ ବାହ୍ୟ କାରକ ଅଧିକ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହେଲେ ଏହାର ସ୍ବତନ୍ତ୍ରତାରେ ବିଚ୍ୟୁତି ଘଟେ ଏବଂ ଏହା ଗଣଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇଯାଏ। ଏବେ ଚାଲିଥିବା ବିହାର ନିର୍ବାଚନ ଏହିପରି ଅନେକ କିଛି ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରେ।
ନିର୍ବାଚନ ଘୋଷଣା ପୂର୍ବରୁ ବିହାରରେ ଯେଭଳି ଭାବେ ଅନେକ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଜାଡ଼ି ହୋଇ ପଡ଼ିଲା ତାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ପ୍ରତି ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଅସ୍ବାଭାବିକ ନୁହେଁ। ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେବାରେ ଆଦୌ ହେଳା କରୁନାହାନ୍ତି। ମାଗଣା ବିଦ୍ୟୁତ୍, ମାଗଣା ଟାବ୍ଲେଟ୍, ମାଗଣା ସ୍ମାର୍ଟ ଫୋନ୍, ବେକାରି ଭତ୍ତା, ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଭତ୍ତା, ମହିଳାଙ୍କୁ ମାସିକ ୨୫ ଶହ ଟଙ୍କା ଏମିତି ଅନେକ କିଛି। ବିହାର ନିର୍ବାଚନରେ ଏମିତି ପ୍ରଲୁବ୍ଧକାରୀ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପ୍ରଥମ ଥର ଲାଗି ଯେ ଦିିଆଗଲା ତାହା ନୁହେଁ,ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଟିଭି, ମଙ୍ଗଳସୂତ୍ର, ମୋଟରସାଇକେଲ ବଣ୍ଟାଯାଇଛି। ମଦବୋତଲ ସହ ୫ଶହ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ ବଣ୍ଟାଯାଇଥିବାର ଭିଡିଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହୋଇଛି। ଆଉ ପ୍ରତି ପରିବାରକୁ ନଗଦ ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟ ବଣ୍ଟାଯାଇଛି। ସବୁ ଡକାପିଟା, ଖୁଲମ୍ ଖୁଲା। ଲୁଚାଛପାରେ କିଛି ନାହିଁ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନାକ ତଳେ ଏସବୁ ଘଟିଛି।
ଏ କଥା ନିର୍ବିବାଦୀୟ ଯେ ପ୍ରାୟ ସାଧାରଣ ମତଦାତା ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ସଚେତନ ନୁହନ୍ତି। ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରଲୋଭନର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ ନିଜର ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ଭୋଟ ଖଣ୍ଡିକୁ ଅବିଚାରିତ ଭାବେ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ଯିଏ ଯେତେ ପଇସା ବାଣ୍ଟି ପାରିଲା, ଯିଏ ଯେତେ ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଖାଇ ପାରିଲା ନିର୍ବାଚନରେ ଜିତିବାରେ ତାହାର ସେତେ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଆସିଗଲା। ଯିଏ ପଇସା ଖର୍ଚ୍ଚକରି ନ ପାରିଲା ତା’ର ଅମାନତ ଉଡ଼ିଗଲା। ଏହା ଆଉ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାମତ୍କ ହୋଇ ରହିନାହିଁ।
ଇତିମଧ୍ୟରେ ବିହାରରେ ଫ୍ଲାଇଂ ସ୍କ୍ବାଡ୍ ଦ୍ୱାରା ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ମାଦକଦ୍ରବ୍ୟ, ନଗଦ ଟଙ୍କା ଓ କେତେକ ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଜବତ କରାଯାଇଛି। ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ୩୩ ହଜାର କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ହେବ ବୋଲି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ଯେଉଁ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ଜବତ ହୋଇପାରି ନାହିଁ ତାହାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ହୋଇପାରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି କି? ଆଜିକାଲି ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ କାହାକୁ ଅର୍ଥ ଦେବାରେ ତ ଅସୁବିଧା ନାହିଁ। ୟୁପିଆଇ ଦ୍ୱାରା ବିହାରରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବେ ଚାଲୁରହିଛି। ତାକୁ କେଉଁ ଫ୍ଲାଇଂ ସ୍କ୍ବାଡ୍ ଧରିବାର ତାକତ ନାହିଁ।
ନିର୍ବାଚନର ଅବ୍ୟବହିତ ପୂର୍ବରୁ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସେମାନଙ୍କ ଇସ୍ତାହାରର ପୁସ୍ତିକା ପ୍ରକାଶ କରିଥାନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ଭରପୂର ଏହି ନିର୍ବାଚନୀ ଇସ୍ତାହାର କେବେ ବି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ ନାହିଁ। କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନ ହେଲେ ବି କେହି ଉତ୍ତରଦାୟୀ ନୁହନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ ସରିଲା ପରେ ଇସ୍ତାହାର ଖଣ୍ଡିକ ରଦି କାଗଜରେ ପରିଣତ ହେବା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
୨୦୧୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଶହେ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଦରଦାମ ହ୍ରାସ କରାଯିବ ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମିଳିଥିଲା। ହୋଇଛି କି? କଳାଟଙ୍କା ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ପ୍ରତି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ୧୫ ଲକ୍ଷ ଲେଖାଏ ଟଙ୍କା ଜମା କରାଯିବ। ହୋଇଛି କି? ବର୍ଷକୁ ୨ କୋଟି ବେକାରଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯିବ। ଦିଆଯାଇଛି କି? ଏହିପରି ପ୍ରତି ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ମାଗଣା ବିଜୁଳି, ପ୍ରତି ଘରକୁ ପିଇବା ପାଣି, ପ୍ରତି ଜନବସତିକୁ ସବୁଦିନିଆ ରାସ୍ତା ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ସେହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ହିଁ ରହିଯାଇଛି। ପ୍ରଦତ୍ତ ଇସ୍ତାହାର ମିଥ୍ୟାଚାରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
ନିର୍ବାଚନ ଘୋଷଣା ଦିନଠାରୁ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଉନ୍ନତି କଳ୍ପେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବାକୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥାଏ। ବେଶ୍ ଭଲ କଥା। କିନ୍ତୁ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ବାଚନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଯେତେ ଯେତେ ଶିଳାନ୍ୟାସ, ଉଦ୍ଘାଟନ, ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଆଦି ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ କରାଯାଇଥାଏ ସେଥିରେ ତ କିଛି ବାରଣ ନ ଥାଏ? ନିର୍ବାଚନ ବେଳେ ଲୋକଲୋଚନ ଆଢ଼ୁଆଳରେ ମତଦାତାଙ୍କ ପକେଟ୍କୁ ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ରାତାରାତି ଚାଲିଯାଏ, ସେଥିରେ ତ ବେଦ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ?
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆମେ ଏଠାରେ ୩ଟି କଥାକୁ ବିଚାରକୁ ନେଇପାରନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବ, ନିର୍ବାଚନ ପର ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ କାଳରେ ଦଳ ବା ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଊଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବା ପ୍ରଲୋଭନ। ଏସବୁ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ। ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ ପୂର୍ବରୁ ଶାସକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପ ବର୍ଷା, ନିର୍ବାଚନ କାଳରେ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କର ବହୁ କୋଟି ଟଙ୍କା ଲାଞ୍ଚ ବିନିମୟରେ ଭୋଟ ଖର୍ଦ୍ଦି ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ଶେଷରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରୁ ପଳାୟନ। ଏସବୁ ବିଷୟରେ ବିତର୍କର ଯଥେଷ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି। କୌଣସି ନିର୍ଯାସରେ ଉପନୀତ ହୋଇ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧି ଆଇନରେ ସଂଶୋଧନର ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି।
ସର୍ବଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ, ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟରେ ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ସବୁ ଫ୍ରିବିଜ୍ ବା ମାଗଣାରେ ସାମଗ୍ରୀ କିମ୍ବା ସେବା ଯୋଗାଇଦେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି ତାହା ବନ୍ଦହେବା ଉଚିତ। ନଚେତ୍ ଆମ ଦେଶର ଗଣତନ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କଳୁଷିତହୋଇ ଅବିଳମ୍ବେ ଭୁଶୁଡ଼ିପଡ଼ିବ।
ମୋ: ୭୯୭୫୦୪୬୪୮୬
