ଆଧୁନିକ ସହର ଏବେ ଭୂସମାନ୍ତର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଅପେକ୍ଷା ଭୂଲମ୍ବ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛି। ସେଥିପାଇଁ ସହର ଭିତରେ ଗଢା ଚାଲିଛି ବହୁତଳ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ। ସାଧାରଣ ଲୋକ ଏହାର ଉପଭୋକ୍ତା ଓ ସେହି ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ଦିନରାତି ପ୍ରଲୋଭିତ କରୁଛି ବିଭିନ୍ନ ରିୟଲ ଇଷ୍ଟେଟ । ଆକାଶରେ ରହିବାର ସ୍ବପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି। ସହରରେ ଘର ଖଣ୍ଡିଏ ନ କଲେ ଆଜିର ମଣିଷ ନିଜକୁ ଅକର୍ମା ଭାବିଲେଣି। ସେଥିପାଇଁ ଜୀବନଯାକର ରୋଜଗାରକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ତଳେ ଜମି ଓ ଉପରେ ଆକାଶ ନ ଥିବା ଦାମୀ ଫ୍ଲାଟ କିଣିବା ଆଜିର ସମୟରେ ଏକ ନିଶା ପାଲଟିଗଲାଣି। ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ସହରରେ ଫ୍ଲାଟ ଲକ୍ଷରେ ନୁହେଁ, କୋଟିରେ ମୂଲ୍ୟାୟନ ହେଲାଣି। ଯଦି ବାସ୍ତବତା ଦେଖାଯାଏ, ଏହି କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ମୂଲ୍ୟର ଫ୍ଲାଟ ସତରେ ଆମକୁ ସୁଖ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ନା ଆମକୁ ଏକ ବନ୍ଦୀ ଜୀବନ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। କୋଡିଏ, ବାଇଶ ମହଲା ଉପରେ ଆମେ ରହୁଛେ ସତ, ହେଲେ ପ୍ରକୃତ ଜୀବନଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଉଛେ। ନିଜ ଫ୍ଲାଟର ବାଲକୋନିରୁ ତଳକୁ ଚାହିଁଲେ ହୁଏତ ଆପଣ ଦେଖିପାରିବେ ଖେଳୁଥିବା ପିଲାଙ୍କୁ, ଠେଲା ଗାଡିରେ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିବା କିଛି ମେହନତି ମଣିଷଙ୍କୁ, ବର୍ଷାରେ ଭିଜୁଥିବା କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଅବା ଗପସପ କରୁଥିବା କିଛି ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କୁ । କିନ୍ତୁ ଆପଣ ତଳକୁ ଆସି ସେମାନଙ୍କ ସହ ସାମିଲ ହୋଇପାରିବେନି କି ନିଜର ମନର କଥା ଆପଣ କାହା ସହ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଆଜିକାଲି ସହରଗୁଡିକରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଜନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ଜମିର ଅଭାବ ପୂରଣ କରିପାରିଛନ୍ତି ଅନେକ ରିୟଲ ଇଷ୍ଟେଟ ମାଲିକ ଉଚ୍ଚ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ନିର୍ମାଣ ମାଧ୍ୟମରେ। ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ସୁଉଚ୍ଚ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେଇ ଦେଇଛି ସମ୍ପର୍କଠାରୁ ଓ ଭିଟାମାଟିଠାରୁ। ସୀମିତ ସ୍ଥାନ, ଆବଦ୍ଧ ପରିବେଶରେ ଥିବା ସହରାଞ୍ଚଳ ଗୃହ ସାମାଜିକ ସଂଯୋଗର ଅଭାବକୁ ଆଧାର କରି ଆଧୁନିକ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ଜୀବନଯାପନକୁ ‘କାରାଗାର ପରି’ ଅନୁଭବ ଦେଉଛି।
କୁହାଯାଏ ଈଶ୍ବର ଗ୍ରାମ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ଓ ଗ୍ରାମର ମଣିଷ ସହର ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଜୀବନ ଖୋଲା ସ୍ଥାନ, ଦୃଢ଼ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବନ୍ଧନ, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣ ସ୍ବାଧୀନତା ପ୍ରଦାନ କରେ। କିନ୍ତୁ ସହରାଞ୍ଚଳ ଜୀବନଶୈଳୀ ଚାପ ଏବଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ସହିତ ଜଡିତ। ଆଲୋକ, ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ସୁବିଧା ଯୋଗୁ ଏପରି କୋଠା ବାହାରୁ ଚମତ୍କାର ଦେଖାଯାଇପାରେ, ମାତ୍ର ସାମାଜିକ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀ ସଂଯୋଗ ହରାଇଥିବା ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅଭିଜ୍ଞତା ଏକାନ୍ତ ଅନୁଭବ କରିପାରେ। ସତ କହିବାକୁ ଗଲେ, ସୁଉଚ୍ଚ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଦୂରରୁ ଭଲ ଦେଖାଯାଏ। ନ ରହିବା ଯାଏ ଏହା ଆରାମଦାୟକ, ଆଭିଜାତ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇପାରେ, ମାତ୍ର ଏଥିରେ ରହିବା ପରେ ଅନୁଭବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳି ଯାଇଥାଏ। ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ୫୦ରୁ ୫୦୦ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ବେଶି ପରିବାର ରହୁଛନ୍ତି। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ବା ସେମାନଙ୍କ ସହ ପରିଚିତ ହେବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷେ ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନ ଥାଏ। ଲିଫ୍ଟରେ ଭେଟ ହୁଏ, ପ୍ରାତଃ ଭ୍ରମଣରେ ଦେଖା ହୁଏ, କିଛି ବି ଭାବର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ନାହିଁ, ହାଲୋ ହାଏରେ ସମ୍ପର୍କ ସୀମିତ। କିଏ କୁଆଡେ ବୁଲିବାକୁ ଗଲା, କାହା ପୁଅ ଝିଅ କ’ଣ ପଢୁଛନ୍ତି ବା କେଉଁଠାରେ ସର୍ଭିସ କରୁଛନ୍ତି, କାହାର ଦେହ ଅସୁସ୍ଥ ହେଲା, ତାହା ସବୁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସୀମାବଦ୍ଧ। କେହି ଜାଣିବାର ନାହିଁ। ଏମିତି କି ପଡୋଶୀ ଘରେ କିଏ ରହୁଛନ୍ତି, କ’ଣ କରନ୍ତି ବା ତାଙ୍କ ଘରକୁ କେଉଁ କୁଣିଆ ଆସନ୍ତି, ତାହା ଅନେକଙ୍କୁ ଅଜଣା। ସମ୍ପର୍କ ଏଠି ବିତୁଛି ଅନ୍ଲାଇନରେ। ଭାବର ଆଦାନପ୍ରଦାନଠାରୁ କିଣାବିକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ କିଛି ନିର୍ଜୀବ ଭର୍ଚୁଆଲରେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜର ପ୍ରାଇଭେସିକୁ ନେଇ ସତର୍କ। ମାପିଚୁପି କଥାବାର୍ତ୍ତା, ସୀମିତ ମିଳାମିଶା, ମାତ୍ରାଧିକ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ବାଧୀନତା ଓ ଆଭିଜାତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ବିତିଯାଇଥାଏ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ଜୀବନ।
ଆଧୁନିକ ଦୁନିଆରେ, ଆଧୁନିକ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସୁବିଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନଶୈଳୀର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି। କିନ୍ତୁ ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜୀବନଶୈଳୀ ଏକ ସୁନା ପଞ୍ଜୁରି ପରି ଅନୁଭବ ହୁଏ ଯେଉଁଥିରେ ଶିକ୍ଷିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆପେ ଆପେ ରହିଯାନ୍ତି। ଘର ତ ମୂଲ୍ୟବାନ, ହେଲେ ଜୀବନ ଅଣନିଃଶ୍ୱାସୀ। ଆମେ ଛୋଟ ଦିିଆସିଲି ଆକାରର ଫ୍ଲାଟରେ ରହୁଛୁ, ସକାଳୁ ସା ଚାକିରି ଏବଂ ନିରନ୍ତର ମାନସିକ କ୍ଳାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଫସି ଯାଉଛୁ। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ: ଏହି ଉଚ୍ଚ-ଉଚ୍ଚ କୋଠାଗୁଡ଼ିକରେ ରହିବା କ’ଣ ଗର୍ବର ବିଷୟ, ନା ଏହା କେବଳ ଏକ ଆଧୁନିକ ଆବଶ୍ୟକତା, ଯାହାକୁ ଆମେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛୁ? ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆଧୁନିକ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ଜୀବନ ବାଛୁ, ଆମେ ପ୍ରାୟତଃ ସହରରେ କିଛି ବର୍ଗଫୁଟ କଂକ୍ରିଟ ଘର ପାଇଁ ତାର ବହୁଗୁଣା ଖୋଲା ଗାଁ ଜମି ବିନିମୟ କରୁ। ଏକ ‘ଆଧୁନିକ’ ସହରୀ ଠିକଣା ପାଇଁ ଆମର ଐତିହ୍ୟ ବିକ୍ରି କରୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ପୁରୁଣା ହେବା ସହିତ ଏହାର ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ ବଢାଇଥାଏ। ତେବେ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିବା ପରେ କିଏ ଜମିର ମାଲିକ ହେବ? ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ସେମାନଙ୍କର ନା ବିଲ୍ଡରଙ୍କର। ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତତା ସହରାଞ୍ଚଳ ସଂଘର୍ଷର ଅନେକ ସ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ। ଆଧୁନିକ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ରହିବାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି ଏହା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଭାବପ୍ରବଣ ଦୂରତା। ଆମର ଶରୀର ସହରରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ହୃଦୟ ପ୍ରାୟତଃ ଜନ୍ମଭୂମି ଗାଁରେ ରହିଥାଏ। ସହରର ବାୟୁ ଭାରି ଅନୁଭବ ହୁଏ, ଏବଂ ‘ତାଜା’ ଖବର ମଧ୍ୟ ବାସି ଅନୁଭବ ହୋଇଥାଏ। ଆମେ ଏପରି ଏକ ଦୁନିଆରେ ରହୁଛୁ ଯେଉଁଠାରେ କାହାପାଖରେ ସମୟ ନାହିଁ। ଖୋଲା ଆକାଶ ଏବଂ ସବୁଜ ପଡ଼ିଆକୁ ବାଲକୋନି ପାଇଁ ବଦଳାଇ ଦେଇଛୁ ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଚେୟାର ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଆମେ ନିରନ୍ତର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ସମୟସୀମା ପଛରେ ପଡ଼ୁଛୁ, ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଯାପନ ଅପେକ୍ଷା ବୀମା ପଲିସି ହାତରେ ଶାରୀରିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଛାଡି ଦେଉଛୁ। ଆମେ ଏପରି ଏକ ଦୌଡ଼ ଦୌଡ଼ୁଛୁ ଯେଉଁଠାରେ ଶେଷ ରେଖା ଆହୁରି ଦୂରକୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଉଛି।
ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଏକ ଘର ଉତ୍ସବ, ଅତିଥି ଏବଂ ମିଳିତ ଭୋଜନର ସ୍ଥାନ ଥିଲା। ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ଜୀବନର ସେ ସବୁ ସାତ ସ୍ବପ୍ନ ।
କୌଣସି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ବନ୍ଧୁଙ୍କର ସ୍ବତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଗସ୍ତ ନାହିଁ ଏବଂ କୌଣସି ସାମାଜିକ ସମାବେଶ ନାହିଁ। ଆମେ ଏତେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଗଲୁଣି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଜ ଗାଁକୁ ଯାଉ, ବାହାର ଲୋକ କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କୀୟ ପରି ଅନୁଭବ କରୁ। ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ, ସ୍ବାଧୀନ ଜୀବନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉତ୍ସାହ ଶୀଘ୍ର ଏକାକିତାର ବାସ୍ତବତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଆଧୁନିକ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ଜୀବନ ଗୋପନୀୟତା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏଥିରେ ଏକ ମିଳିତ ପରିବାରର ସାମୂହିକ ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ଅଛି। ଏକ ମିଳିତ ପରିବାରରେ, ସମସ୍ୟା ଏକାଠି ଭାଗ କରାଯାଏ ଏବଂ ପରାସ୍ତ ହୁଏ। ଛୋଟ ଫ୍ଲାଟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଙ୍କଟର ଏକାକୀ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼େ। ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ଜୀବନ ଏକ ଦୁଇଧାରୀ ଖଣ୍ଡା। ଏହା ଆମକୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ବଦଳରେ ଆମ ମନର ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ହରଣ କରିଥାଏ ।
ପ୍ରକୃତ ଅଭିମାନ କିମ୍ବା ଗର୍ବ କୋଠାର ଉଚ୍ଚତାରେ ନ ଥାଏ, ବରଂ ଥାଏ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ପର୍କର ଶକ୍ତିରେ। ଆପଣ ଏକ ଫ୍ଲାଟରେ କିମ୍ବା ଫାର୍ମହାଉସରେ ରହିଲେ ବି ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଘର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ । ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ ଆଧୁନିକ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ବ୍ୟସ୍ତ ବୃତ୍ତିଗତ ଏବଂ ଛୋଟ ପରିବାର ପାଇଁ ଏକ ସ୍ମାର୍ଟ ଏବଂ କମ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଜୀବନଶୈଳୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି । ମାତ୍ର ଏହା ମଣିଷ-ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାବଗତ ସମ୍ପର୍କକୁ ଓ ଯୌଥ ପରିବାର ଭାବନାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରୁଛି । ତେଣୁ ସୁନା ପଞ୍ଜୁରିରେ ‘ଶିକ୍ଷିତ ପକ୍ଷୀ’ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପଡିବ।
ପ୍ରକାଶ ତ୍ରିପାଠୀ
ମୋ: ୯୪୩୭୨୩୨୪୬୩
