କାଠମାଣ୍ଡୁ,୨୭।୮: ନେପାଳରେ ବନ୍ୟା ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୬୦ ଜଣଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଇଛି ଏବଂ ଶହ ଶହ ଲୋକ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ନେପାଳ ପୁଣିଥରେ ସମାନ କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ ମାଉଣ୍ଟେନ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ (ICIMOD) ଏବଂ ନେପାଳ ସରକାରଙ୍କ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଅନୁଯାୟୀ, ୪୭ଟି ହିମସ୍ରୋତ ବା ଗ୍ଲାସିୟର ହ୍ରଦକୁ ‘ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହିମସ୍ରୋତ’ (PDGLs) ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି।
ଚେତାବନୀ ସୂଚାଇ ଦେଉଛି ଯେ ଏହି ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ହିମସ୍ରୋତ ହ୍ରଦ ବିସ୍ଫୋରଣ ବନ୍ୟା (GLOF) ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, ଯାହା ନେପାଳର ନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଏହି ୪୭ଟି ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରୁ ୨୧ଟି ନେପାଳ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେତେବେଳେ ୨୫ଟି ତିବ୍ଦତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ବର୍ଗରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଯେହେତୁ ଏହି ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ନେପାଳକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଡକୁ ପ୍ରବାହିତ ନଦୀର ଉପର ମୁଣ୍ଡରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ତଳମୁଣ୍ଡ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଏହି ତାଲିକାରୁ, ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଜାତିସଂଘ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (UNDP) ପଥର ଏବଂ ଧ୍ୱଂସାବଶେଷର ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଟକି ରହିଥିବା କିଛି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିସ୍ତାର ହେଉଥିବା ହ୍ରଦକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉଜାଗର କରିଛନ୍ତି। ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଜଳସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଜରୁରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ। ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ହେଉଛି ଲୋୟର ବରୁଣ (ତାଲୋପୋଖରୀ), ଥୁଲାଗି (ଡୋନା), ଲୁମଡିଂ ତ୍ସୋ, ହୋଙ୍ଗୁ-୨/ଚାମଲାଙ୍ଗ ଦକ୍ଷିଣ ତ୍ସୋ ରୋଲପା ଏବଂ ଇମଜା ତ୍ସୋ।
ଏହି ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିପଦ ମୁଖ୍ୟତଃ ତଳମୁଣ୍ଡ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାର ପଥ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପାହାଡିଆ ଜିଲାଗୁଡ଼ିକରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ। ଏକ ପ୍ରମୁଖ GLOF ଘଟଣା ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଗୁରୁତର କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ପୂର୍ବ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେପାଳରେ କୋଶୀ ଏବଂ ବାଗମତୀ ନଦୀ ଅବବାହିକା ସମେତ ମୋଟ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିପଦର 85 ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ବଳ ଅଞ୍ଚଳରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ।
ସର୍ବାଧିକ ବିପଦରେ ଥିବା ଜିଲାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସୋଲୁଖୁମ୍ବୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ଦୁଧ କୋଶୀ ଏବଂ ଇମଜା ଅବବାହିକାକୁ ଘେରି ରହିଛି। ସଂଖୁବାସଭା ଜିଲା ବରୁଣ ଏବଂ ଅରୁଣ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଦୋଳଖା ଜିଲା ତାମା କୋଶୀ ନଦୀ କରିଡରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ତ୍ସୋ ରୋଲପା ହ୍ରଦର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ।
