ରୁକୁଳରେ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ପରେ ଶିକ୍ଷ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟକୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ; ୧ରେ ୧ ଯୁକ୍ତ କଲେ ଉତ୍ତର କ’ଣ ହେବ? ଶିଷ୍ୟ କହିଲେ, ‘୧’ ହେବ ା ଗୁରୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ ତା’ହେଲେ ୧ରୁ ୧ ବିୟୋଗ କଲେ କେତେ ରହିବ ? ଶିଷ୍ୟ କହିଲେ ‘୨’। ଏ ପ୍ରକାର ସହଜ ଓ ସରଳ ପ୍ରଶ୍ନର ଉକ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଯେତିକି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ତେବେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସଂଶୟ ଦୂର କରିବାକୁ ଯାଇ ଗୁରୁଦେବ କହିଲେ, ପିଲାମାନେ ଶୁଣ ! ପରମାତ୍ମା ହେଲେ ଏକ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜୀବାତ୍ମା ବିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆସିଲେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସତ୍ତା ସହିତ ଜୀବାତ୍ମାର ସତ୍ତା ମଧ୍ୟ ବଳବତ୍ତର ରହିଲା। ତେଣୁ ଉତ୍ତର ହେଲା ଦୁଇ। ଠିକ୍ ସେହିଭଳି ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଜୀବାତ୍ମା ମିଶିଗଲେ ଜୀବାତ୍ମା ତା’ ନିଜର ସତ୍ତା ହଜାଇ ବସେ ତେଣୁ ୧ରେ ୧ ମିଶିଲେ ଉତ୍ତର ଏକ ହେବ ା ତେବେ ଏହାକୁ ଯଦି ସାଂସାରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ତା’ହେଲେ ଗୋଟିଏ ଯୌଥ ପରିବାରରୁ ଜଣେ ଜଣେ ଭାଇ ଅଲଗା ହେଲେ ପରିବାର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଚାଲେ। ଶେଷରେ ପରିବାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ବାପା-ମା’ ଏହି ଏକାନ୍ନବର୍ତ୍ତୀ ପରିବାରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ା ସାଧାରଣ ଭାବେ ଆମର କୌଣସି ଜିନିଷ ହଜିଗଲେ ଆମେ ଦୁଃଖ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ବାପା-ମା’ ଦୁଇଜଣ ତଥାକଥିତ ଏକାନ୍ନବର୍ତ୍ତୀ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକରୁ ହଜିଗଲେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହୋଇ ଥାଆନ୍ତି; ‘ଯାହା ହେଉ ଅଯଥା ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଗଲା’ା
ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ବେଶ୍ କିଛିଦିନ ପୂର୍ବେ ଖବରକାଗଜ ପୃଷ୍ଠାରେ ଏହି ବାପା-ମା’ଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଆଲେଖ୍ୟ ବେଶ୍ ପ୍ରଣିଧାନଯୋଗ୍ୟା ନିଜର ବୁଢ଼ାବାପାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥ କରାଇବା ବାହାନାରେ ପୁଅ ଜଣକ ବାହାରକୁ ବୁଲାଇବାକୁ ନେଇ ସହରରେ ଛାଡି ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ। ଯେଉଁଥିପାଇଁ ବିଚରା ବାପା ଜଣକ ଏଠି ସେଠି ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତି କରି ଚଳିଲେ। ଉକ୍ତ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ଆଚାର ବ୍ୟବହାରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକରି କିଛି ସ୍ବେଚ୍ଛାସେବୀ ତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ ପଚାରିବା ପରେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ଥିଲା; ମୋ ପୁଅ କ’ଣ ମୋତେ ଖୋଜୁଛି ? ସିଏ ମୋତେ ହଜାଇ ଦେବାରେ ଯଦି ଖୁସି ପାଇଲା ତା’ହେଲେ ମୁଁ ହଜି ଯିବାରେ କାହିଁକି ଦୁଃଖ ପାଇବି ? ଏ ଦୁନିଆରୁ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ହଜିଯିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜକୁ ତ’ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଠାରେ ହଜାଇଥିବା ଲୋକର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟର ମାନସିକତା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ନିଷ୍ପ୍ରୟୋଜନ।
ପୁରାଣ ଯୁଗରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଣେ ଅବିବାହିତା ମା’ ନିଜର ତଥା ନିଜ ପରିବାରର ସମ୍ମାନ ତଥା ଶିଶୁର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ନ୍ୟାୟ ଦେବା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ପାରି ନ ଥାଏ। ତେଣୁ କେତେବେଳେ ସିଏ ସଂସାରରୁ ହଜିଯିବା ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର ମନେକରୁଥିବା ବେଳେ ଆଉ କେତେବେଳେ ଶିଶୁଟିକୁ ଜାଣିଶୁଣି ହଜାଇ ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦଗ୍ଧ ମନକୁ ନେଇ ବରଂ ବଞ୍ଚେ କିନ୍ତୁ ଶିଶୁଟିକୁ ଧରି ତଥାକଥିତ ଦୁନିଆ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡଟେକି ବଞ୍ଚତ୍ବା ପାଇଁ ସାହସ ଜୁଟାଇ ପାରି ନ’ଥାଏ। କାଳର କରାଳ ଗତିରେ ବହିଯାଇଥିବା ଓ ହଜିଯାଇଥିବା ଶୃଙ୍ଗାର ବା ମିଳନର ପର୍ବକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଚାହିଁ ନ ଥାଏ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ବିଗତ ଦିନର ପ୍ରିୟ ପୁରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ହଜାଇ ଦେଇ ବରଂ ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ। ଆଉ ଯେଉଁ ମା’ମାନେ ଜାଣିଶୁଣି ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ହଜାଇ ଦେଇଥାଆନ୍ତି ଉକ୍ତ ପିଲାମାନେ ନିଜର ହଜି ଯାଇଥିବା ପିତା-ମାତାଙ୍କ ପରିଚୟକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ନିଜର ଅତୀତକୁ ଭୁଲିଯାଇ ସମାଜର ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତରେ ନିଜକୁ ହଜାଇ ଦେବାର ଆନନ୍ଦ ମିଳିଥାଏ।
ଅଧ୍ୟାତ୍ମବାଦ କୁହେ ମାୟା ବିଜଡ଼ିତ ସଂସାରରୁ ନିଜର କାମନାଗୁଡିକୁ ହଜାଇ ଦେଇପାରିଲେ ହିଁ ମୋକ୍ଷପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ। କାରଣ, ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘ମୁଁ ସଂସାରର ଆଉ ସଂସାର ମୋର’ ବୋଲି ମଣିଷ ଭାବିଥାଏ ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନା ସିଏ କିଛି ହଜାଇବାକୁ ଚାହେଁ ନା ସିଏ ସଂସାରକୁ ହଜିଯିବା ପାଇଁ ଭାବିଥାଏ। ତେଣୁ ନିଜକୁ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଇ ବିଭୁ ପଦାରବିନ୍ଦରେ ନିଜକୁ ହଜାଇ ଦେଇପାରିଲେ ହିଁ ଆନନ୍ଦ। ଗୀତାବାଣୀ କୁହେ, ତୁମେ କ’ଣ ଆଣିଥିଲ ଆଉ କ’ଣ ନେଇ ଯିବ ଯେ ହଜିଗଲା ବୋଲି ଦୁଃଖ କରୁଛ! ଯାହା ଆଣିଥିଲ ଏହି ସଂସାରରେ ଏବଂ ଯାହା ଛାଡିଦେବେ ଏହି ସଂସାରରେ ତେଣୁ ହଜାଇ ଦେବାର ଦୁଃଖ ଛାଡି ନିଜେ ନିରାସକ୍ତ କର୍ମରେ ହଜିଯିବାରେ ହିଁ ଆନନ୍ଦ।
ଡ. ସୀତାକାନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ, ଭଦ୍ରକ, ମୋ: ୯୭୭୮୭୬୪୩୯୪
