ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୩।୫: ‘କମ କଥା, ଅଧିକ କାମ’.. ଯଦି ଆମେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ସଞ୍ଜିବ ଖାନ୍ନାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳକୁ ଅଳ୍ପ ଶବ୍ଦରେ ବୁଝିବାକୁ ଚାହୁଁ, ତେବେ ହୁଏତ ଏହା କହିବା ସବୁଠାରୁ ଭଲ ହେବ। ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା ଅଛି ଯେ ସେମାନେ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ଆଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ କହିଥାନ୍ତି। ୧୩ ମେ’ରେ ଅବସର ନେଉଥିବା ଖାନ୍ନାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଏହି ପରମ୍ପରା ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାର ଦେଖାଯାଇଛି। ସେ କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ମତାମତ ପ୍ରକାଶ କରିଚାଲିଲେ। ସେ କେବେ ଏପରି କୌଣସି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇ ନଥିଲେ ଯାହା ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ପାଲଟିଥିଲା।
ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଖାନ୍ନାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଡିୱାଇ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ମତାମତ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଖାନ୍ନା ଅଳ୍ପ କଥାର ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ। ୧୧ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିବା ଖାନ୍ନାଙ୍କର ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମାତ୍ର ୬ ମାସ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଏହାକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ମରଣୀୟ କରିଥିଲେ। ସେ ନ୍ୟାୟିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।
ନଗଦ ମାମଲାରେ କଠିନ ନିଷ୍ପତ୍ତି
ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା। ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ ଯଶୱନ୍ତ ବର୍ମାଙ୍କ ଘରୁ ପୋଡ଼ି ଯାଇଥିବା ଟଙ୍କା ଉଦ୍ଧାର ମାମଲାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଏବଂ ସ୍ବଚ୍ଛ ମନୋଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ୱେବସାଇଟରେ ମାମଲା ସହିତ ଜଡିତ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ କରିଥିଲେ। ୩ ଜଣ ବିଚାରପତିଙ୍କ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇ ତଦନ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ରିପୋର୍ଟରେ ବର୍ମାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ବର୍ମାଙ୍କ ମନା ପରେ, ରିପୋର୍ଟକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସଂସଦରେ ମହାଭିଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଯାଇପାରିବ।
ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଭୂମିକା
ଉପରୋକ୍ତ ଲେଖାଟି ପଢିବା ସମୟରେ ଯେତେ ସରଳ ମନେ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ। ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ, ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଖାନ୍ନା ତୁରନ୍ତ ସ୍ବୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ଜଣେ ବିଚାରପତିଙ୍କ ଘରୁ ଟଙ୍କା ମିଳିବା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବ। ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ସ୍ବଚ୍ଛତା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। କେବଳ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଏବଂ ସଚ୍ଚୋଟ ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ଏପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ।
ସମ୍ପତ୍ତି ବିବରଣୀ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଇଛି
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ସଞ୍ଜୀବ ଖାନ୍ନା ସମସ୍ତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପତ୍ତି ବିବରଣୀ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବାକୁ ରାଜି କରାଇଲେ। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ତାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୫ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦାଲତ ବୈଠକରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା। ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଯୋଗୁଁ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ବିଚାରପତିମାନେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଘୋଷଣା କରିବେ।
କଲେଜିୟମ ସୁପାରିଶ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି
ବିଚାରପତିଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିରେ ଭେଦଭାବ ଏବଂ ପରିବାରବାଦ ଅଭିଯୋଗର କୌଣସି କଥା ନ କହି ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଖାନ୍ନା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଗତ ୩ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କଲେଜିୟମ ଦ୍ୱାରା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ପଠାଯାଇଥିବା ସୁପାରିଶଗୁଡ଼ିକୁ ସାର୍ବଜନୀନ କରିଥିଲେ। ଏହା ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ SC/ST, OBC, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଏବଂ ମହିଳା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଏହି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେ ଜଣ କୌଣସି ବିଚାରପତିଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ।
ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳ ସହ ଜଡିତ ବିବାଦ ବନ୍ଦ କର
ଜଷ୍ଟିସ ଖାନ୍ନା ତାଙ୍କର ନ୍ୟାୟିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଛାପ ଛାଡିଥିଲେ। ସେ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ଦାବି କରିବା ପାଇଁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଦାୟର ହେଉଥିବା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପୂଜା ସ୍ଥାନ ଆଇନ, ୧୯୯୧ର ବୈଧତା ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନ ନିଅନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ନୂତନ ମାମଲା ଦାୟର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ କିମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ଦାୟର ହୋଇଥିବା ମାମଲାରେ କୌଣସି କୋର୍ଟ କୌଣସି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ୱାକଫ ଆଇନ ବିବାଦର ଅନ୍ତ
ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଖାନ୍ନାଙ୍କ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ୱାକଫ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ବିରୋଧରେ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରତିବାଦର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତ ଘଟାଇଲା। ସେ ଆଇନର କିଛି ଧାରା ଉପରେ ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ସ୍ଥଗିତାଦେଶ ଲଗାଇବାକୁ ତାଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନିଜେ କହିଥିଲେ ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ କୌଣସି ୱାକଫ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବିମୁଦ୍ରୀକରଣ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ, ୱାକଫ ବୋର୍ଡ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ୱାକଫ ପରିଷଦରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ କୌଣସି ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ।
ବଡ଼ ଓକିଲମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମ୍ପର୍କରେ ଅଭିଯୋଗ ଆସିଛି ଯେ ସେଠାରେ ବଡ଼ ଓକିଲମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଶୀଘ୍ର ଶୁଣାଣି କରାଯାଏ। ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଖାନ୍ନା ଏହା ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ, ଶୀଘ୍ର ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ମୌଖିକ ଅନୁରୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ଓକିଲମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୌଖିକ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ବାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରିରେ ଏକ ଅନୁରୋଧ ପତ୍ର ଦାଖଲ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।
