ପୁରୀ ଅଫିସ,୧୭ା୨: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଛି ଲାହୋର(ପାକିସ୍ତାନ) ସାଧୁଙ୍କ ମଠ। ଏକଦା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇବା ପାଇଁ ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମକୁ ଚାଲି ଆସିଥିବା ବାଳକ ରାମ ଦାସ ଆଉ ଲାହୋର ଫେରି ନ ଥିଲେ। ସେ ତିଆରି କରିଥିଲେ ଏକ ମଠ, ଯାହାକି ବାଳକ ରାମଦାସ ମଠ ନାମରେ ଏବେ ବି ତିଷ୍ଠି ରହିଛି। ଏହି ମଠ ଏବେ ପାଲଟିଛି ହରି-ହରଙ୍କ ଉପାସନାର ମିଳନ କ୍ଷେତ୍ର।
ଐତିହ୍ୟ ବିଶାରଦ ଡ. ସୁରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ର କୁହନ୍ତି, ଭାରତରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂହତିର ଭାବଧାରା ଖୁବ୍ ସୁଦୃଢ଼ ଥିଲା। ଅଖଣ୍ଡ ଭାରତବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ସାଧୁସନ୍ଥ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମକୁ ଆସି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଗଜପତିଙ୍କ ଅନୁମତିକ୍ରମେ ନିଜ ନିଜର ଆସ୍ଥାନ କରି ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରବାହରେ ନିଜକୁ ସାମିଲ କରିଥିଲେ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଲାହୋରରୁ ଆସିଥିବା ବାଳକ ରାମ ଦାସ ଥିଲେ ଜଣେ ସିଦ୍ଧ ସାଧକ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା। ପିଲାବେଳୁ ସଂସାର ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଘର ଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ଅରଣ୍ୟରେ ବୁଲି ବୁଲି ରାମନାମ ଜପ କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ ପରେ ବାଳକ ରାମ ଦାସ ରୂପେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସିଦ୍ଧ ସାଧୁ ରାମ ଦାସ ଅଖଣ୍ଡ ଭାରତବର୍ଷର ଏକାଧିକ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଧାମ ପରିଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମନ ମାନି ନ ଥିଲା। ଅନ୍ତରରେ ଅଭିଳାଷ ଥିଲା, ସେ ଥରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମକୁ ଯିବେ। ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବ୍ରହ୍ମ କଳିଯୁଗରେ ବିଜେ କରିଛନ୍ତି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଧାମରେ। ତେଣୁ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ଦେଇ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଆସୁଥିଲେ। ଦିଲ୍ଲୀ ରାସ୍ତାରେ ବୈଷ୍ଣବ ବାଜା ବଜାଇ ଶିଷ୍ୟ ପଲଟନ ଧରି ଶୋଭାଯାତ୍ରା କଲାବେଳେ ମୋଗଲ ବାଦଶାହଙ୍କ ପାଖରେ କଥା ପହଞ୍ଚତ୍ଥିଲା। ମୋଗଲ ବାଦଶାହ ଫତୱା ଜାରି କରିଥିଲେ ଯେ, ଜଣେ ଫକୀର ବାଜା ବଜାଇ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଶୋଭାଯାତ୍ରା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାମ ଦାସଙ୍କୁ ଏହି କଥା ବହୁତ ବାଧିଥିଲା। ସେ ବାଦଶାହଙ୍କୁ ନିଜ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ସହରକୁ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ। ଏଥିରେ ବାଦଶାହା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗିଲେ ଏବଂ ଢେର ଧନରତ୍ନ ଦେଇ ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମରେ ପହଞ୍ଚତ୍ବା ଲାଗି ସୁବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁସ୍ତକ ‘ଦାର୍ଢ୍ୟତା ଭକ୍ତି’ରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଥିବା ମିଶ୍ର କହିଛନ୍ତି। ବାଳକ ରାମ ଦାସ ପୁରୀରେ ପହଞ୍ଚତ୍ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ତାଙ୍କୁ ବିମୋହିତ କଲା। ଆଉ ଛାଡ଼ି ପାରିଲେନି ଏହି କ୍ଷେତ୍ର। ରହିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ହେଲା, ଗଜପତିଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଗଜପତି ଆସ୍ଥାନଟିଏ ଖଞ୍ଜିଦେଲେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତର ପଟକୁ ଶରଧାବାଲିରେ ଥିବା ହାତୀଶାଳରେ। ସେଇଠି ସେ ମଠ ଗଢ଼ି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏକକ ବିଗ୍ରହ ବସାଇ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ରୂପେ କଳ୍ପନା କରି ପୂଜା କଲେ। ଆଉ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସିଂହାସନ ସାମ୍ନାରେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଉପାସ୍ୟ ଶ୍ରୀରାମେଶ୍ୱର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଧାମରେ ହିଁ ବିତାଇଥିଲେ। ସେହି ଆସ୍ଥାନଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲା ଦିଲ୍ଲୀ ବାଳକ ରାମ ଦାସ ମଠ ଭାବେ। ହରି-ହର ଉପାସନାର ମିଳନ କ୍ଷେତ୍ର ପାଲଟିଗଲା ଏହି ମଠ। ଏଠାରେ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଶୈବ ସହାବସ୍ଥାନର ବାର୍ତ୍ତା ବ୍ୟାପିଗଲା ସମଗ୍ର ଭାରତ ବର୍ଷରେ। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥାନ୍ତି। ମଠରେ ଏକଦା ରାମ ଦାସ ଆରାଧନା କରିବା ସମୟରେ ସମାଧିସ୍ଥ ହୋଇଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦେହାବସାନ ଘଟିଥିଲା। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ‘ଦାର୍ଢ୍ୟତା ଭକ୍ତି’ ପୁସ୍ତକରୁ ଅନେକ ସୂଚନା ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଛି। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଧାମରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୭୪ ମଠ ଓ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ମଠ ଏବେ ପାକିସ୍ତାନର ଜଣେ ସାଧୁଙ୍କ ସ୍ମାରକୀ ହୋଇ ରହିଛି। ବାଳକ ରାମ ଦାସ ମଠ ସ୍ଥାପନା କରିବା ପରେ ଲାହୋର ଓ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଶହ ଶହ ଭକ୍ତ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଆସିଥିଲେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଅଞ୍ଚଳର ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବଧାରା ବିକାଶ ଲାଭ କରିଥିଲା ବୋଲି ଡ. ମିଶ୍ର କହିଛନ୍ତି ।
ହେମନ୍ତ ନାୟକ
