ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୧ା୪: ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ଏକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା ଯାହା ୧୯୩୬ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ୧ ତାରିଖରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସଫଳତା ପଛରେ ଅନେକ ମହାନ ପୁରୋଧାଙ୍କର ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ ଓ ତ୍ୟାଗ ରହିଛି, ଯେଉଁମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନ ଓ ପରିଚୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରିଥିଲେ।
ମଧୁସୂଦନ ଦାସ: ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଗଠନରେ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଅବଦାନ ଅନନ୍ୟ। ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଆଇନଜ୍ଞ ଓ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଭାବେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ “ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ” ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ୧୯୦୩ରେ ଗଠିତ ଏହି ସଂଗଠନ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଦାବିକୁ ଜୋରଦାର କରିଥିଲା। ମଧୁବାବୁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଅସ୍ମିତା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନେକ ସ୍ମାରକପତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ: “ଉତ୍କଳମଣି” ଭାବେ ପରିଚିତ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ଓଡ଼ିଆ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ପାଇଁ “ସମାଜ” ପତ୍ରିକା ଜରିଆରେ ଜନମତ ଗଠନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସାମାଜିକ ସେବା ଓ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଏକତାକୁ ମଜବୁତ କରିଥିଲା।
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି: ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ଗଠନ ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ଦକ୍ଷତା ଏହି ସଂଗ୍ରାମକୁ ସଫଳତା ଆଡ଼କୁ ନେଇଥିଲା।
ଉତ୍କଳ କେଶରୀ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ: ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଓ ପ୍ରଦେଶ ଗଠନରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଜଣେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ନେତା ଭାବେ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଜାଗରଣରେ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ପରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ରାଜ୍ୟର ବିକାଶର ଭିତ୍ତିଭୂମି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି: ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପିତା ଭାବେ ପରିଚିତ ଫକୀର ମୋହନ ନିଜର ଲେଖନୀ ଜରିଆରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଜାତୀୟ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ନୀଳମଣି ବିଦ୍ୟାରତ୍ନ: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଚାରକ ଭାବେ ନୀଳମଣି ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସକ୍ରିୟ ଭାଗୀଦାରୀ କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସହାୟତା କରିଥିଲେ।
ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର: ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଗୋଦାବରୀଶ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରସାର ଓ ଜନସଚେତନତା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ରାଧାନାଥ ରାୟ: ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ କବିତାର ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥପତି ରାଧାନାଥ ନିଜର ସାହିତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତୀୟତାବାଦକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ।
ବିଷ୍ଣୁଚରଣ ମହାନ୍ତି: ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଜଣେ ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଚରଣ ଓଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଏକୀକରଣ ପାଇଁ ସଂଗଠନାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ପଣ୍ଡିତ ନୀଳକଣ୍ଠ ଦାସ: ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବେ ନୀଳକଣ୍ଠ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ ପାଇଁ ସ୍ୱର ଉଠାଇଥିଲେ, ଯାହା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ବୌଦ୍ଧିକ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇଥିଲା।
ଏହି ମହାନ ପୁରୋଧାମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରିଚୟର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅସାଧାରଣ ସାହସ ଓ ଦୃଢ଼ତା ଦେଖାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ଓ ସଂଘର୍ଷ ଅବଦାନ ଯୋଗୁଁ ଆଜି ଓଡ଼ିଶା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ନିଜର ଗୌରବ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିପାରିଛି।
