ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ରଙ୍ଗୋଲିର ମହତ୍ୱ ବହୁତ ରହିଛି। ହିନ୍ଦୁଧର୍ମରେ ଅଗଣା ଅବା ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରରେ ରଙ୍ଗୋଲି କରିବାଦ୍ୱାରା ଘରେ ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ଏହା ଘରେ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବେଶ ବି ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ରହେ। ରଙ୍ଗୋଲିକୁ ‘ଅଳ୍ପନା’ ବି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଶବ୍ଦ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ‘ଓଲେମ୍ପନ’ରୁ ଉଦ୍ଧୃତ। ଓଲେମ୍ପନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଲେପ କରିବା। ଏହା ଏକ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକକଳା। ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତା ସମୟରେ ବି ଏହା ଥିବା ଜଣାପଡେ। କାରଣ ଅଳ୍ପନ ସହ ମେଳ ଖାଉଥିବା ଚିତ୍ର ସେହି ସଭ୍ୟତାର ଅବଶେଷରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ବେ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା ଯେ, ଯେଉଁ ଘର ଅବା ସହରରେ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ଓ ରଙ୍ଗିନ ରଙ୍ଗୋଲି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଖୁସିର ପରିବେଶ ରହେ। ଆଜି ବି ଏହି କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଏବଂ ଗାଁ ସହରରେ ଘର ବାହାରେ ରଙ୍ଗୋଲି କରାଯାଏ।
ନାମ ଅନେକ: ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ରଙ୍ଗୋଲି କରାଯାଇଥାଏ। ଆଉ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଏହାର ନାଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରହିଥାଏ। ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଏହାକୁ ଚୌକ ପୁରନା କହାଯାଉଥିବାବେଳେ ରାଜସ୍ଥାନ, ଛତିଶଗଡ ଓ ଭାଲଓ୍ବାରେ ମାଣ୍ଡନା, ବିହାରରେ ଅରିପନ, ବଙ୍ଗଳାରେ ଅଳ୍ପନା, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ରଙ୍ଗୋଲି, କର୍ନାଟକରେ ରଙ୍ଗଓ୍ବଲ୍ଲୀ, ତାମିଲନାଡୁରେ କୋଲମ, ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ଐପଣ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ମୁଗୁ ବା ମୁଗୁଲୁ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଅଦୁପନା ଓ କେରଳରେ କୋଲମ କୁହାଯାଏ।
ରଙ୍ଗୋଲିର ବୈଜ୍ଞାନିକ ମହତ୍ୱ: ରଙ୍ଗୋଲିର ମହତ୍ୱ କେବଳ ସାଜସଜ୍ଜା ବା ଧାର୍ମିକ ସ୍ତରରେ ସିମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସ୍ତରରେ ବି ରହିଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଗବେଷଣା କରି ଜାଣିପାରିଛନ୍ତି ଯେ ରଙ୍ଗ ମାନସିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ମହୋଷଧି ପରି କାମ କରିଥାଏ। ରଙ୍ଗୋଲି କଲାବେଳେ ବେଶ୍ ସକାରାତ୍ମକ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଏହା ଅବସାଦ ଦୂର କରିଥାଏ। ରଙ୍ଗୋଲି ପକାଇବାବେଳେ ଆଙ୍ଗୁଳି ଓ ବୁଢା ଆଙ୍ଗୁଳି ମିଶି ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରା ହୋଇଥାଏ। ଯାହା ମସ୍ତିସ୍କକୁ ଉର୍ଜାବାନ ଓ ସକ୍ରିୟ କରିବା ସହ ବୌଦ୍ଧିକ ବିକାଶରେ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଆକ୍ୟୁ ପ୍ରେସର୍ ପରି ମଧ୍ୟ ଏହି ମୁଦ୍ରା କାମ କରି ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତ ଚାପରୁ ବି ବଞ୍ଚାଏ ଏବଂ ମାନସିକ ଓ ଆତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
