ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୪।୫: ଭାରତରେ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ କଥା ଅଛି ଯେ ଭବିଷ୍ୟତର ସମାଧାନ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ସଙ୍କଟ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଛି; କେବଳ ଏହାକୁ ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଇରାନ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି କରିଡର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ, ଭାରତ ଏବେ ଏକ ମେଗା-ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଉପରେ କାମ କରୁଛି। ଯଦି ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରାୟ 40,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ନିଶ୍ଚିତ କରିବ ଯେ ଭାରତ ଆଗାମୀ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ୟାସ ଅଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ ନାହିଁ। ଏହା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଏସିଆରୁ ୟୁରୋପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଗୁରୁତର ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏକ ଶକ୍ତି-ନିର୍ଭରଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯାହା ଏହାର ଅଧିକାଂଶ ତେଲ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆମଦାନୀ କରେ। ଫଳସ୍ବରୂପ, ଇରାନ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅଶାନ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡୁଛି। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, କେବଳ ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ନୁହେଁ ବରଂ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବାଇପାସ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ବିଶେଷକରି, ଭାରତ ସରକାର ଓମାନରୁ ସିଧାସଳଖ ଏକ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ଗ୍ୟାସ ପାଇପଲାଇନ ବିଛାଇବା ଯୋଜନାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରୁଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଗ୍ୟାସର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଯୋଗାଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିବ। ହର୍ମୁଜ ଷ୍ଟ୍ରେଟ ସଙ୍କଟ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବୋପରି ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ମହତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରୁଛନ୍ତି। 40,000 କୋଟି (ପ୍ରାୟ 4.7-4.8 ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର) ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି, ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଅନୁମୋଦନ ପାଇବା ପରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ପାଞ୍ଚରୁ ସାତ ବର୍ଷ ଲାଗିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ସରକାର ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ସାର୍ବଜନୀନ କ୍ଷେତ୍ରର ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଥାତ ଗ୍ୟାସ ଅଥରିଟି ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ (GAIL), ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ (EIL), ଏବଂ ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ କର୍ପୋରେସନ (IOC) ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରକଳ୍ପ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଏକ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର କନସୋର୍ଟିୟମ ‘ସାଉଥ ଏସିଆ ଗ୍ୟାସ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜ’ (SAGE) ଦ୍ୱାରା ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ପ୍ରାକ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଅଧ୍ୟୟନ ଉପରେ ଆଧାର କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ାଯାଉଛି। ଭାରତର ରଣନୀତି
ଦି ଇକୋନୋମିକ ଟାଇମ୍ସର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଏବେ ଏଲଏନଜି ସ୍ପଟ ମାର୍କେଟ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତାରୁ ଦୂରେଇ ଯିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରୁ ଏକ ସିଧାସଳଖ ପାଇପଲାଇନ ଭାରତକୁ ଏକ ସ୍ଥିର ଏବଂ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସୁଲଭ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣ ଯୋଗାଇପାରିବ। ଏହା ପରିବହନ ଦେଶ କିମ୍ବା ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବ। ଭାରତରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସର ଚାହିଦା ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ଏବଂ ଦେଶର ଶକ୍ତି ମିଶ୍ରଣରେ ଗ୍ୟାସର ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାୟ 190-195 ନିୟୁତ ମାନକ ଘନ ମିଟର ପ୍ରତି ଦିନ (mmscmd) ରହିଛି; ଏହି ସଂଖ୍ୟା 2030 ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ 290-300 mmscmd ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ସମାନ ସମୟସୀମା ସୁଦ୍ଧା, ଏଲଏନଜି ଆମଦାନୀ 180-200 mmscmd ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ।