ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୬।୩: ତାଇୱାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ୱରୁ, ଚାଇନା କ’ଣ ଭାରତକୁ ବହୁମୁଖୀ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି? କାରଣ ଚାଇନା ଜାଣେ ଯେ ତାଇୱାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ ତା’ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ ଭାରତଠାରୁ ଆସିବ। ଚାଇନା ଜାଣେ ଯେ ଆମେରିକା ନୁହେଁ, ଭାରତ ତା’ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ। ତେଣୁ, ସେ ହିମାଳୟରୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତକୁ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ହିମାଳୟରେ, ଚାଇନା ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ ଏହା କରୁଛି, ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରରେ, ସେ ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ମାଳଦ୍ୱୀପ ଭଳି ଦେଶ ସହିତ ଏହା କରୁଛି। ବାଂଲାଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ପୁନଃର୍ନିମାଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଏବଂ ଚୀନ ଏଥିରେ ଏକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଏହା କେବଳ ଚୀନ-ପାକିସ୍ତାନ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତୃତୀୟ ମୋର୍ଚ୍ଚା, ବାଂଲାଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଫସିଯିବାର ଆଶଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, କେବଳ ଭାରତ ମହାସାଗର ନୁହେଁ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାଇଁ ରଣନୈତିକ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲାଣି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଦାୟିତ୍ୱ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ହିମାଳୟରୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଇନା ଭାରତକୁ କିପରି ସାମିଲ କରୁଛି?
ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ଆମେରିକା, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଜାପାନ ଏବଂ ଭାରତର QUAD ମେଣ୍ଟ ଦୁର୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହା ଚୀନ ପାଇଁ ଏକ ମହାନ ସୁଯୋଗ। ବାଂଲାଦେଶ ସହିତ ମିଶି, ଏହା ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ନିଜର ସ୍ଥିତିକୁ ମଜବୁତ କରିପାରିବ। ଏହା ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ଯଦି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ନୀତି ଜାରି ରଖନ୍ତି, ତେବେ ଭାରତର ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଯେ ବିଭିନ୍ନ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ ଚାଇନା ସହିତ ଜଡିତ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏହା ନିଜକୁ ଅନେକ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ ଫସିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରେ: ଉତ୍ତରରେ ଚାଇନା, ପଶ୍ଚିମରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ପୂର୍ୱରେ ଚୀନ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ ସୀମାନ୍ତରେ ଥିବା ବାଂଲାଦେଶ।
ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଚାଇନା କେଉଁ ରଣନୀତି ଅନୁସରଣ କରୁଛି?
ବାଂଲାଦେଶ ସହିତ ସାମରିକ ଚୁକ୍ତିନାମା – ବାଂଲାଦେଶ ନୌସେନାର ଆଧୁନିକୀକରଣ ପାଇଁ ଚୀନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପାଣ୍ଠି ଉତ୍ସ ପାଲଟିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଟାଇପ 035G ଡିଜେଲ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ଆକ୍ରମଣ ବୁଡ଼ାଇନ ପ୍ରଦାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ସବମେରିନ ବେସ ର୍ନିମାଣ – କକ୍ସ ବଜାର ନିକଟରେ ଏକ ସବମେରିନ ସୁବିଧା ର୍ନିମାଣ ପାଇଁ ଚୀନ ପାଣ୍ଠି ଏବଂ ବୈଷୟିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
BRI ପ୍ରକଳ୍ପ – ବାଂଲାଦେଶର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ବନ୍ଦର, ଚାଟୋଗ୍ରାମ ଏବଂ ମୋଙ୍ଗଲାକୁ ଚୀନ୍ର ବେଲ୍ଟ ଆଣ୍ଡ ରୋଡ ଇନିସିଏଟିଭ୍ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ଚୀନ ନୌସେନାର ପରିସର ବିସ୍ତାର କରାଯାଉଛି।
ମୁକ୍ତାର ଧାର – ଚୀନ ବାଂଲାଦେଶରେ ଏହାର ନିବେଶ ଏବଂ ନୌସେନା ଉପସ୍ଥିତି ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି, ଏହା ଭାରତକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ କରାଯାଇଥିବା ଏକ “ମୁକ୍ତାର ଧାର”, ବାଂଲାଦେଶ ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଶେଷ ଲିଙ୍କ।
ବାଂଲାଦେଶ ନୌସେନା ସମର୍ଥନ – ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ପରେ, ଚୀନ ଏବେ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଏହାର ନୌସେନା ଇକୋସିଷ୍ଟମର ଏକ ଅଂଶ କରୁଛି। ଏହା କରି, ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଚୀନ ତାର ଜାହାଜ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ପଠାଇପାରିବ।
ଭାରତ ଉପରେ ତ୍ରିମୁଖୀ ସାମୁଦ୍ରିକ ଚାପ – ଯେପରି ଭାରତ ସ୍ଥଳଭାଗରେ ଚୀନ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛି, ସେହିପରି ଭାରତ ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରରେ ତିନିମୁଖୀ ଚାପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ନୌସେନାକୁ ନିଜ ଉପକୂଳର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଧିକ ସାମରିକ ସମ୍ୱଳ ନିୟୋଜିତ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛି।
ଚାଇନା କ’ଣ ବାଂଲାଦେଶରେ ପାକିସ୍ତାନ ମଡେଲ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରୁଛି?
ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ କେବଳ ଚାଇନା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କିଣୁଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ୱେବସାଇଟ ୱାର୍ ଅନ ଦ ରକ୍ସର ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଚୀନ ବାଂଲାଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ଉଦାହରଣ ସୱରୂପ, ପାକିସ୍ତାନ ଚୀନ J-10CE ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ପରିଚାଳନା କରେ, ଯାହାକୁ ସେ ମଇ 2025 ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ରାଫେଲ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲା। ଏହି ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଚୀନ PL-15 କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲା।
ଯଦି ବାଂଲାଦେଶ ମଧ୍ୟ ଚୀନ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କ୍ରୟ କରେ, ତେବେ ଚୀନ ଭାରତର ପୂର୍ୱ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହାର ବାୟୁ-ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ୟାକେଜ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ ଚୀନ ବାଂଲାଦେଶକୁ $2.2 ବିଲିୟନରେ 20 J-10CE ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛି। ନବଭାରତ ଟାଇମ୍ସ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ନାହିଁ।
ଉଲଫଗାଙ୍ଗ ପିଟରମ୍ୟାନ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ ଚୀନ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ପାକିସ୍ତାନୀ ସାମରିକ ବାହିନୀ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶର ମିଶ୍ରଣ ଏକ କକ୍ଟେଲ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯାହା ଭାରତକୁ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ରଖେ। ଏହା ବଙ୍ଗୋପସାଗରରୁ ଭାରତ ମହାସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ଫସାଇପାରେ। ଭାରତ ପାଇଁ, ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରାଥମିକ ଅକ୍ଷ ଭାବରେ ବିଚାର କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଦୁଇଟି ମୋର୍ଚ୍ଚା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଏବଂ ଏହାର ସାମରିକ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କ ରହିବା। 2020 ରୁ 2024 ମଧ୍ୟରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଚୀନ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ସର୍ୱବୃହତ କ୍ରେତା ଥିଲା, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଂଲାଦେଶ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ କ୍ରେତା ହୋଇଛି। ଏହା ଚୀନ ର ସମାନ ଢାଞ୍ଚାର ଏକ ଅଂଶ ଯାହା ପ୍ରତି ଭାରତକୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପଡିବ।
