ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୦।୫: ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ସଫଳ ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଉଥିବା ବିରାଟ କୋହଲି ଅନେକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଖୁଲାସା କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, କ୍ୟାରିୟରର ଏକ ସମୟରେ ସଫଳତାର ଶୀର୍ଷରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଥିଲେ। ଯଦି ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଫଳ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ, ତେବେ ଏହା ଏକ ଗମ୍ଭୀର ମାନସିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ। ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ ‘ଇମ୍ପୋଷ୍ଟର ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ’ (Impostor Syndrome) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଆଜିର ସମୟରେ ଏହା ଏକ ଅତି ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା ପାଲଟିଛି ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଜୀବନରେ କେବେ ନା କେବେ ଏହି ମାନସିକ ସ୍ଥିତି ଦେଇ ଗତି କରିଥାନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ହାଇ-ଅଚିଭର୍ସ (High-achievers) ଅର୍ଥାତ୍ ଅଧିକ ସଫଳତା ପାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଅଧିକ ଦେଖାଯାଇଥାଏ।
ଏହା ଏଭଳି ଏକ ମାନସିକ ସ୍ଥିତି, ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କିମ୍ବା ସଫଳତାକୁ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟତା ବୋଲି ମାନିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏନାହିଁ। ସଫଳତା ପାଇବା ପରେ ବି ସେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ଏହା କେବଳ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ମିଳିଛି। ସେ ସବୁବେଳେ ଭୟ କରନ୍ତି ଯେ ଦିନେ ନା ଦିନେ ଲୋକେ ତାଙ୍କର ‘ଅଯୋଗ୍ୟତା’ ବିଷୟରେ ଜାଣିଯିବେ।
ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଙ୍କେତ ଓ ଲକ୍ଷଣ:
ପ୍ରଶଂସାକୁ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ ନ କରିବା: ଯଦି କେହି ଆପଣଙ୍କ କାମର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଲାଗିବ ସେ କେବଳ ଲୋକାଚାର କିମ୍ବା ଆନୁଷ୍ଠାନିକତା ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କହୁଛନ୍ତି।
ଅବାସ୍ତବ ଆଶା ରଖିବା: ନିଜ ଠାରୁ ଏଭଳି ଆଶା ରଖିବା ଯାହା ପୂରଣ ହେବା ଅସମ୍ଭବ। ଭୁଲ କରିବାକୁ ଏମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସଫଳତା ବୋଲି ଧରି ନିଅନ୍ତି।
ଓଭରଥିଙ୍କିଙ୍ଗ (Overthinking): ଦିନସାରା ଗୋଟିଏ କଥାକୁ ନେଇ ଆବଶ୍ୟକତା ଠାରୁ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା।
ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ପ୍ରଭାବ: ଆଜିର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଯୁଗରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଛି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଚମକପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା ଦେଖି ନିଜକୁ କମ ବୋଲି ଭାବିବା ଦ୍ୱାରା ମାନସିକ ଚାପ ଆହୁରି ବଢ଼ିଥାଏ।