ଭୁବନେଶ୍ୱର,୨୭ା୭ (ସୌମ୍ୟରଞ୍ଜନ ରାଉତ): ରଥାରୂଢ଼ ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଅବସରରେ ରବିବାର ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳନ ହେଉଛି ରସଗୋଲା ଦିବସ। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ପରମ୍ପରା କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ ନୁହେଁ ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପାରମ୍ପରିକ ମିଷ୍ଟାନ୍ନର ଗୌରବକୁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚାଇଛି। ରସଗୋଲାକୁ ମିଠା ଭିତରେ ରାଜା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଓଡ଼ିଆଙ୍କର ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ପରମ୍ପରାରେ ରସଗୋଲାର ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଚାଲିଆସୁଛି। ରଥଯାତ୍ରାରୁ ଫେରିବା ପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଅଭିମାନିନୀ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମାନଭଞ୍ଜନ ପାଇଁ ରସଗୋଲା ଭେଟି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ପରମ୍ପରା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ରସଗୋଲାର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଅବସରରେ ରସଗୋଲା ଭୋଗ ଲାଗୁଥିବାରୁ ଏହି ଦିନକୁ ‘ରସଗୋଲା ଦିବସ’ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହା ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ମିଷ୍ଟାନ୍ନକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଅଧିକ ପରିଚିତ କରାଇବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିବସ ପାଳନର ଅନ୍ୟତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ତେବେ ରସଗୋଲା ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବିବାଦ ଲାଗି ରହିଥିଲା। ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ, ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ଓଡ଼ିଶା ନିଜର ଦାବିକୁ ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା। ଶେଷରେ ୨୦୧୯ ଜୁଲାଇ ୨୯ରେ ‘ଓଡ଼ିଶା ରସଗୋଲା’ କୁ ଭୌଗୋଳିକ ସୂଚକ (ଜିଆଇ) ମାନ୍ୟତା ମିଳିବା ସହ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ହାସଲ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ମାନ୍ୟତା ଓଡ଼ିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଓ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଅନନ୍ୟ ପରିଚୟକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲା।
ରସଗୋଲା ଦିବସକୁ ଉତ୍ସବ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା ‘ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ’ ସହ ଜଡିତ ରହିଛି ’ରସଗୋଲା ଦିବସ’। ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମାନଭଞ୍ଜନ ପାଇଁ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସମର୍ପଣ କରନ୍ତି ରସଗୋଲା। ପବିତ୍ର ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଅବସରରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ପରମ୍ପରାକୁ ଅଧିକ ଉତ୍ସବ ମୁଖର କରିବା ପାଇଁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଛି ରସଗୋଲା ଉତ୍ସବ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
– ଡ. ନାରାୟଣ ମହାପାତ୍ର, ସଭାପତି,
ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରଚାର ସଂସ୍ଥାନ।
୮୦୦ ବର୍ଷ ତଳୁ ରସଗୋଲାର
ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ୱ ବଜାୟ ରହିଛି
ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ, ପରମ୍ପରା, ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରତୀକ ରସଗୋଲା ସାରା ଦେଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଛି। ରସଗୋଲାର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ବିନ୍ଦୁ ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ସହିତ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ। ଜଗତର ନାଥ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଛପନ ଭୋଗ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛି ରସଗୋଲା। ପୁରାଣରେ ମଧ୍ୟ ରସଗୋଲାର ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି। ସେହିପରି ସାରଳା ମହାଭାରତ, ଦାଣ୍ଡି ରାମାୟଣ ଓ ମାଦଳା ପାଞ୍ଜିରେ ଦୀର୍ଘ ୮୦୦ ବର୍ଷ ତଳୁ ରସଗୋଲାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ୱ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମାନଭଞ୍ଜନ କରିବାକୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରସଗୋଲା ଦେବା ପ୍ରଥା ବହୁ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଚଳିଆସିଛି l ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମାନ ଭଞ୍ଜନ ପରେ ତିନି ଠାକୁର ରତ୍ନ ସିଂହାସନକୁ ବିଜେ କରନ୍ତି।
– ଅରବିନ୍ଦ ତ୍ରିପାଠୀ, ମୁଖପାତ୍ର,
ପୂଜ୍ୟପୂଜା ସଂସ୍କୃତି ସୁରକ୍ଷା ଅଭିଯାନ