ବେଜିଂ,୧।୯: ୨୬ ଅଗଷ୍ଟ, ୨୦୨୬ରେ ନେପାଳ-ତିବ୍ଦତ ସୀମାରେ ଘଟିଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ଏବଂ ମାଟି ଧସିବା କେବଳ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଘଟାଇ ନଥିଲା ବରଂ ଚାଇନାର ସୂଚନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିଥିଲା। ହଠାତ ହିମପାତ ଯୋଗୁ ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ନେପାଳ ସହିତ ତିବ୍ଦତର ଗାଇରୋଙ୍ଗ କାଉଣ୍ଟି ଏବଂ ଗାଇରୋଙ୍ଗ ବନ୍ଦରକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବରେ, ଗାଇରୋଙ୍ଗ ବନ୍ଦରରେ ଥିବା ଏକ ସିସି ଟିଭି କ୍ୟାମେରାର ଫୁଟେଜ – ପାଣି, କାଦୁଅ ଏବଂ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସୀମା ପାର ହୋଇଯାଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି – ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଭାଇରାଲ ହୋଇଥିଲା। ତଥାପି, ଭିଡିଓଟି ଚାଇନା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଟେଜ ଦେଖାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ରାଜ୍ୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ କେବଳ ଏକ ସ୍ଥିର ଚିତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲା, ମୁଖ୍ୟତଃ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲା। ଏହା ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ: ଚାଇନା ବନ୍ୟାର ଭିଡିଓକୁ କାହିଁକି ଦବାଇ ଦେଇଥିଲା? ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ଚାଇନା ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିଷୟରେ ନେପାଳକୁ ସୂଚନା ଦେବାରେ ବିଳମ୍ବ କରିବାର ଅଭିଯୋଗର ମଧ୍ୟ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଉଦ୍ଧାର ପ୍ରୟାସର ସମୟସୀମା ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
ତିବ୍ଦତ ଚାଇନା ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସୂଚନା କଡ଼ା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅଧୀନରେ ଅଛି। ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍ର ଯୋଗୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଆତଙ୍କକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ସରକାରୀ ପ୍ରୟାସର ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରତିଛବି ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଚାଇନା ଅଧିକାରୀମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ବିଦେଶୀ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଦର୍ଶନ କରିବାରୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଫୋନ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାରେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ସ୍ବାଧୀନ ରିପୋର୍ଟିଂ ପ୍ରାୟ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଚାଇନା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ତିବ୍ଦତରେ ୧୬ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୫୪୬ ଜଣ ନିଖୋଜ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୨୬୧ ଜଣ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ନେପାଳରେ ମୃତାହତ ଏବଂ ନିଖୋଜ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ। ସାଟେଲାଇଟ ଚିତ୍ରରେ ଗାଇରଙ୍ଗ ବନ୍ଦର ଚାରିପାଖରେ କଷ୍ଟମ୍ସ କୋଠା, ସେତୁ ଏବଂ ରାସ୍ତା ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଗୁରୁତର ଭାବରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସୀମିତ ଆକ୍ସେସ ଯୋଗୁ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡର ବାସ୍ତବତା ସହିତ ସରକାରୀ ସଂଖ୍ୟାର ମିଶ୍ରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ବନ୍ୟା ପରେ, ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ‘ବାଧା ହ୍ରଦ’ ଓ୍ବାରିୟର ଲେକ – ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଜମା ହେବା ଦ୍ୱାରା ହ୍ରଦ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକରେ ପାଣି ଜମା ହେବା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଗୋଟିଏ ସମୟରେ, ପାଣି ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା; ସେବେଠାରୁ ଜଳସ୍ତର କିଛିଟା ହ୍ରାସ ପାଇଛି ଏବଂ ତଦାରଖ ଜାରି ରହିଛି। ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦର ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯଦିଓ ଏହାର ଗଭୀରତା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି। ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବିପଦ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିପଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂର ହୋଇନାହିଁ। ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ, ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କେବଳ କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ପରିମାଣ ପ୍ରକାଶ କରିନାହିଁ ବରଂ ଚାଇନା ପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ସୂଚନାକୁ କେତେ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ ତାହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି। ନେପାଳରେ ଖୋଲା ରିପୋର୍ଟିଂ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ପରିମାଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଯେତେବେଳେ ତିବ୍ଦତ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ବାଧୀନ ସୂଚନା ବହୁତ କମ। ସାଟେଲାଇଟ ଚିତ୍ର ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର ଦଳଗୁଡ଼ିକର ରିପୋର୍ଟ ଗୁରୁତର କ୍ଷୟକ୍ଷତି ସୂଚାଇଛି, ତଥାପି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ର ଏବଂ ସଠିକ ସଂଖ୍ୟା ବାହାରିବାକୁ ଆସିବାକୁ ସମୟ ଲାଗିବ।
ଅନ୍ୟପଟେ ଚାଇନା ସରକାର ନେପାଳ ବନ୍ୟାର ଭିଡ଼ିଓ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଅବା କୌଣସି ପ୍ଲଟଫର୍ମରେ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରିବାକୁ ବାରଣ କରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ତେବେ ଏହା ପଛରେ ଚାଇନାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ବା କିଛି ଷଡଯନ୍ତ୍ର ଥାଇପାରେ ବୋଲି ବି ଆଲୋଚନା କରାଯାଉଛି।